Kwaliteit in Zorg

Index van de artikelen in de specials die het tijdschift KiZ in het verleden publiceerde.

Verslag van de themabijeenkomst ‘Toezicht op kwaliteit in netwerken’ van de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ)

Inzichten uit de Linnean werkgroep Collectieve Patiëntenparticipatie.

Impressies van de Impact conference over Implementation Science Zurich 12-13 februari 2026 Op 12 en 13 februari vond in Zürich de vierde conferentie plaats van het Zwitserse implementatienetwerk IMPACT. Dit netwerk, vergelijkbaar met het Nederlands Implementatie Collectief (NIC), bracht circa 300 implementatieonderzoekers, zorgprofessionals, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven bijeen. De centrale boodschap was duidelijk: de implementatiewetenschap verschuift van het ontwik…

Antistollingszorg behoort al jaren tot een van de grootste risico’s voor patiëntveiligheid. Tegelijkertijd blijkt verbetering weerbarstig door de complexiteit van zorgprocessen en de vele betrokken disciplines. De Federatie Medisch Specialisten (FMS), de Nederlandse Federatie van Universitair medische centra (NFU), de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), later aangevuld met Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN) en de Patiëntenfedera…

De tendens om over te stappen van het voorkomen van risico’s, naar hanteren van risico’s is weliswaar definitief ingezet. Maar een opgave als het openen van nu nog veelal gesloten deuren in de ouderenzorg én gehandicaptenzorg is een grote opgave.

Veranderen vraagt vraagt vakmanschap, methodische onderbouwing, contextgevoeligheid, samenwerking en volharding. Op dat snijvlak positioneert het Nederlands Implementatie Collectief zich als ls platform voor iedereen die werkt aan implementatie.

Een man komt naar het ziekenhuis om behandelopties voor kanker te bespreken. Zijn casus is al in het multidisciplinair overleg (MDO) besproken. Het advies is helder: de behandeling met de grootste kans op overleving, volgens richtlijnen. In de spreekkamer licht de arts het advies toe, inclusief baten en risico’s. De patiënt luistert en zegt dan: “Dokter, ik wil niet het risico lopen mijn zelfstandigheid te verliezen. Ik woon alleen, heb weinig mensen om me heen en reis graag. Ik kies liever een…

AI ontwikkelt zich razendsnel en opent steeds meer mogelijkheden in de ondersteuning van zorgverleners en cliënten. Waar de inzet van AI bedoeld is als slimme ondersteuning, kan het echter ook onbedoelde neveneffecten met zich meebrengen.

Erik van Raaij, hoogleraar Sustainable Procurement in Health Care bij Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM), Rotterdam School of Management (RSM) en Medical Delta hoogleraar bij Industrieel Ontwerpen (TU Delft).  Haske van Veenendaal, redacteur KiZ  Duurzaamheid, of ‘groene’ zorg, is geen nieuw thema. Toch is de aandacht voor duurzaamheid in de zorg van relatief recente datum, maar wel groeiende. KiZ heeft daarom een gesprek met Erik van Raaij over het belang van dit thema en de …

KIZ interviewt Eden Zhu, zij is in oktober gepromoveerd bij Robbert Huijsman en Kees Ahaus aan de Erasmus School of Health Policy & Management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het onderwerp was ‘Gebruikmaken van implementatiewetenschap om niet-farmacologisch dementieonderzoek te bevorderen’. Inmiddels is Eden weer thuis in Shanghai voor een korte vakantie voor haar nieuwe baan in Singapore. We spreken haar via Teams. Door Barbara van der Linden, KiZ redactie  Eden: “Ik wil beginnen met he…

Mensen met psychische problematiek kunnen baat hebben bij lotgenotencontact. Hierbij wisselen mensen met dezelfde problematiek ervaringen uit en ondersteunen ze elkaar, ook wel peer support genoemd. Het is een belangrijke vorm van informele zorg die nog onvoldoende aandacht krijgt in de reguliere zorg. Door dr. Dorien Smit, medior onderzoeker bij Pro Persona Mensen met psychische problematiek kunnen baat hebben bij lotgenotencontact. Hierbij wisselen mensen met dezelfde problematiek ervaringen …

Met het programma Passende Zorgpraktijken beoogt het Zorginstituut bestaande, impactvolle werkwijzen op het gebied van passende zorg te identificeren, op te halen, kenbaar te maken, gebundeld terug te geven aan het veld en te helpen om deze op te schalen. De ambitie is om de transitie naar passende zorg te versnellen. Programmamanager Gerdien Franx vertelt erover. Door Kees Ahaus, hoofdredacteur van KiZ Het programma Passende Zorgpraktijken komt voort uit het Integraal Zorgakkoord. Programmaman…

In de ziekenhuizen is een omslag gaande. Waar de focus voorheen lag op het beter maken van mensen, zoeken steeds meer ziekenhuizen de verbinding met andere welzijnsorganisaties én burgers om samen te werken aan gezondheid. Dit past bij een groter paradigmashift waarin de kennisboom van Aristoteles plaatsmaakt voor een levensweb met complexe afhankelijkheden. En de noodzaak om deze afhankelijkheden aan elkaar te verbinden. Door Patricia Vlasman, beleidsadviseur Preventie & ZE&GG, NVZ Door de eeu…

Smeren, smeren, smeren! Die boodschap was in juni 2023 een paar dagen trending topic. Van de Nederlandse journaals tot de BBC, het Spaanse El Pais en de Zweedse omroep; de interesse in de succesvolle aanpak van de zonnebrandcrème-campagne van ziekenhuis VieCuri in Venlo-Venray was groot. Aanvragen volgden uit het hele land van gemeenten, sportverenigingen en ziekenhuizen. De doelgroep scholen was zeer positief over de campagne. VieCuri deelt de aanpak graag met binnen- en buitenland. De belangr…

Lekker dan. Ben je al jaren bezig om de kwaliteit van zorg binnen je organisatie te verbeteren en dan wordt plotseling de focus verlegd. Dan zegt het Integraal Zorgakkoord dat passende zorg ‘begint bij zelfzorg en informele zorg’. Daar sta je dan met je goeie gedrag. Wat heb je daar nog van te vinden, op te sturen, aan fijn te slijpen? Nee, een beetje zorgprofessional zit er niet op te wachten om op zijn handen te gaan zitten en te kijken hoe anderen het werk doen. Door Bert Stavenuiter en Henk…

Het BovenIJ in Amsterdam-Noord heeft als motto ‘zorg goed voor elkaar’. Met een integrale kijk op zorg levert het ziekenhuis medisch-specialistische zorg aan patiëntengroepen in Amsterdam-Noord en omgeving. Zorg voor patiënten vindt ook plaats buiten de muren van het ziekenhuis. Daarom werkt het BovenIJ samen met verschillende zorg- en welzijnsorganisaties om de gezondheid en het welzijn van burgers te bevorderen. En tegelijkertijd in te zetten op preventie van zorg door samen op te trekken, oo…

Het belang van naasten voor het herstelproces van mensen met een psychische aandoening is tegenwoordig onomstreden. Tegelijkertijd heeft de psychische aandoening van cliënten vaak een enorme impact op het leven van diens naasten en de relatie tussen de naasten en de cliënt. Naasten vermelden regelmatig gevoelens van rouw, schuld, schaamte, angst en depressie en worstelen met de omgang met hun dierbaren. De balans tussen draagkracht en draaglast bij naasten is vaak fragiel waardoor de interactie…

Het Mobiele Gezondsheidsteam gaat met wijkbewoners met een kleine portemonnee in gesprek over gezonde voeding en wil hiermee de gezondheidsverschillen in Den Haag verkleinen. Door Nori van Balkom en Janine Vervoordeldonk van GGD Haaglanden In Moerwijk, een Haagse wijk onderdeel van stadsdeel Escamp, is het Mobiele Gezondheidsteam actief. Hierin werken bewoners, professionals en de GGD samen aan gezondheidsprioriteiten uit de wijk. Het gezondheidsteam Moerwijk werkt ‘Community Up’ vanuit de wijk…

Het begrip transitie is momenteel een veelgehoord begrip in de zorgsector. Het wordt genoemd in leidende beleidsdocumenten zoals het Integraal Zorgakkoord en het Kader Passende Zorg. In de praktijk kan het nog wel een zoektocht zijn wat deze transitie dan behelst en specifiek anders maakt dan andere verandertrajecten die we in de zorgsector hebben meegemaakt. Door Françoise Johansen en Roel van Raak, beiden verbonden aan DRIFT (Dutch Research Institute For Transitions) bij de Erasmus Universite…

Het landelijke programma Gezonde School maakt samen met leerkrachten en andere medewerkers op scholen een gezonde leefstijl vanzelfsprekend voor leerlingen en studenten. Omdat een gezonde leefstijl bijdraagt aan de gezondheid van leerlingen en studenten. Aandacht voor gezonde voeding, voldoende slaap en hygiëne zijn onderdeel van Gezonde School. Maar ook aandacht voor roken, alcohol en drugspreventie, het voorkomen van online pesten en meer bewegen. Kinderen en jongeren die lekker in hun vel zi…

De redactie van Kwaliteit in Zorg maakte een special over preventie en informele zorg. In de tien artikelen in deze special laten artsen, bestuurders, communicatieadviseurs, beleidsmedewerkers, verpleegkundigen en onderzoekers zien hoe iedereen hiermee kan starten, bijvoorbeeld thuis, op school en in de regio. Om samen onze gezondheidszorg beter te maken en erger te helpen voorkomen. Door Dwayne Meijnckens en Erica de Loos  We hebben allemaal zorg nodig. Een goede gezondheidszorg zorgt ervoor d…

Dat slimme technologie positief kan bijdragen aan de kwaliteit van leven van zorgvragers en hun naasten, is niet nieuw. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de slimme medicijnuitgever voor mensen thuis, zorg op afstand via een tablet en track and trace systemen waarmee verdwaalde patiënten tijdig kunnen worden getraceerd. Technologie is feitelijk niet meer weg te denken uit zorg en welzijn. Door Roelof Ettema, leider van de onderzoeksgroep Gepersonaliseerde Zorg Vanuit het ziekenhuis wordt slimme tech…

Kinderen en jongeren brengen een groot deel van hun tijd door op school. Aangezien de gezondheid van mensen voor 80 procent wordt bepaald door omgevingsfactoren en leefstijl kunnen scholen een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van het gezond gedrag van kinderen, stellen Silvia de Ruiter en Goof Buijs van UNESCO chair Global Health & Education. Door Silvia de Ruiter en Goof Buijs van UNESCO chair Global Health & Education Scholen bereiken kinderen met verschillende sociaaleconomische en …

Reablement omarmen betekent loslaten. Het loslaten van protocollen en procedures, van werkwijzen en richtlijnen. Niet langer meer praten óver ouderen, maar praten mét ouderen. Onderkennen wat hun mogelijkheden zijn. Begrijpen wie de ander is en welke behoefte iemand heeft. De vrijheid van ouderen respecteren om het leven te leiden zoals zij dat zelf willen. Vrij waar het kan, zorg en ondersteuning waar het nodig is. Een fundamenteel andere manier van denken. Het is niet nieuw maar wel onbekend.…

Het Integraal Zorgakkoord is uniek in het bijeenbrengen van de verschillende zorgsectoren en samen met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) brengt het zorg dichter naar de burger. Een interview met Erik Dannenberg, voorzitter van Divosa, de organisatie van en voor gemeentelijke directeuren en leidinggevenden in het sociaal domein. Door Erwin Bleumink, redacteur van KiZ Erik Dannenberg start met een casus: een migrantengezin heeft hun dementerende oma in huis genomen. De oma vertoont onhand…

“We dreigen vast te lopen”; dat is de boodschap waar bijna alle auteurs en geïnterviewden mee starten. In dit themanummer gaan we in op de noodzakelijke transitie van de zorg en delen de auteurs hun inzichten en ervaringen. Door Erwin Bleumink en Kees Ahaus, namens de KiZ redactie In de zorg staan we voor grote uitdagingen, de toegankelijkheid van de zorg voor iedereen is bijvoorbeeld een steeds groter wordend probleem. Met optimaliseren van het huidige systeem gaan we het verschil in aanbod va…

Onder noemers van de-institutionalisering, vermaatschappelijking van de zorg, de-medicalisering, normalisering en substitutie wordt al decennialang geprobeerd specialistische, zwaardere en kostbare zorg en hulpverlening te verruilen voor welzijnspraktijken. Maar echt lukken doet het tot nu toe niet. Door Cynthia Friebel en Radboud Engbersen  Denk aan het lang geleden geformuleerde zo-zo-zo-zo-beleid in de jeugdzorg. Jeugdzorg diende idealiter zo kort mogelijk, zo licht mogelijk, zo dichtbij mog…

Een van de pijlers in het Integraal Zorgakkoord is ‘gezond leven en preventie’ met als doel ziekten te voorkomen en daarmee zorgconsumptie terug te dringen. Door een gezonde leefstijl kunnen ziekten voorkómen worden en kan het beloop van (chronische) ziekten positief worden beïnvloed. Met name voor vrouwen met een kinderwens is het hebben van een gezonde leefstijl van cruciaal belang, niet alleen voor hun eigen gezondheid, maar ook voor die van de toekomstige generaties. Door Melissa van der Wi…

Treant past bij het leren en verbeteren steeds meer het gedachtengoed van Safety-II toe. Het toepassen van een FRAM-analyse op een complex zorgproces is als positief ervaren: zorgprofessionals keken vanuit een ander perspectief naar de eigen werkzaamheden en de samenwerking met andere disciplines. Ze kwamen hierdoor met verbetervoorstellen die daadwerkelijk nuttig zijn voor de praktijk en draagvlak hebben bij de mensen op werkvloer. Door Annemarie Vos-van ‘t Riet, senior adviseur Kwaliteit & Ve…

Uit verschillende peilingen blijkt dat samen beslissen leeft en tot op zekere hoogte wordt toegepast in de ggz. Tegelijkertijd verschillen de percepties van cliënten en ggz-professionals over hoe het staat met samen beslissen. Dit gaat vooral over het expliciet maken welke beslissingen samen genomen worden en over het inzichtelijk maken van behandelopties met voor- en nadelen. MIND en Akwa GGZ ontwikkelden Toolkits Samen Beslissen om hierbij te ondersteunen. In dit artikel wordt stilgestaan bij…

In dit interview spreekt KiZ met samen beslissen-experts. Zij geven elk vanuit een eigen perspectief - van patiënt, zorgverlener, overheid en zorgorganisatie - hun visie op de toekomst van samen beslissen, waarom de verbinding met zorguitkomsten cruciaal is en hoe het passende zorg versterkt. Deelnemers aan het interview: – Nelly van Uden, Programmamanager Experiment Uitkomstindicatoren Santeon – Margot Metz, senior onderzoeker en verpleegkundige, GGz Breburg en Tilburg University-Tranzo, Acade…

Met de slogan ‘Zorg van waarde’ startte het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in 2020 de implementatie van waardegedreven zorg. De principes van waardegedreven zorg kunnen als een formule tegen elkaar worden uitgezet (figuur 1). Bestaande tools om de implementatie van waardegedreven zorg te bevorderen zijn veelal gericht op optimalisatie van losse waardegedreven zorg-elementen (1). Een integrale aanpak maakt verbanden tussen de elementen zichtbaar en de effecten van implementatie op mee…

Autonomie en zelfmanagement zijn sleutelwoorden geworden in de patiëntenzorg. De dubbele vergrijzing en de toenemende personele schaarste in de zorg leiden tot een andere visie op de organisatie van zorg. ‘Langer zelfstandig thuis’ is in de ouderenzorg het nieuwe devies. Deze ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat ouderen in vergelijking met vroeger veel meer aangemoedigd worden om mee te praten en mee te beslissen over hun zorg. Door: Ruth Pel-Littel, senior onderzoeker Samen Beslissen met oud…

Samen beslissen vormt een belangrijke basis voor de transformatie die de zorg moet ondergaan. Het is een blijvertje in de zorg en is dus ook voor de redactie van Kwaliteit in Zorg (KiZ) een terugkerend thema met deze nieuwe special: waar staan we met samen beslissen en wat zijn de belangrijkste uitdagingen in de huidige samenleving? Nu de zorg piept en kraakt door oplopende krapte aan zorgprofessionals en toenemende vraag door vergrijzing, zoekt iedereen een weg naar zorg van goede kwaliteit di…

Het is alweer twee jaar geleden dat de redactie Kwaliteit in Zorg een special uitbracht over Safety-II, een nieuw perspectief op leren van de complexe praktijk van patiëntveiligheid. Deze benadering gaat niet over het zeker waardevolle oorzakenonderzoek na incidenten zoals in Safety-I, maar over leren door reflectie, bijvoorbeeld in dialoogsessies, en aanpassingsvermogen vanuit een positieve insteek. Nu het Safety-II gedachtegoed steeds meer wordt toegepast en aandacht krijgt in Nederlandse zor…

“Als we niets doen, loopt de zorg helemaal vast.” Deze harde constatering doet Jacqueline Stuurstraat, directeur van de Rotterdamse Zorg, in een interview in de special over creatieve oplossingen voor het arbeidsmarkttekort. Alle auteurs die een bijdrage aan deze special hebben geleverd zijn het daar mee eens. We kennen de tekorten in de zorg, in de horeca, op Schiphol; waar niet. Maar dat is nog niets vergeleken bij wat ons te wachten staat als we denken door te kunnen gaan zoals nu. Het roer …

Dat het anders moet in de zorg om voldoende personeel te hebben om de zorg toegankelijk te houden voor iedereen, is duidelijk, maar hoe? Jos de Blok, oprichter van Buurtzorg, vindt dat er met name een verschuiving van cure naar preventie nodig is. En minder bureaucratie. “Ik pleit voor het vereenvoudigen van het zorgproces.” De gezondheidszorg in Nederland staat, net als in veel andere landen, de komende jaren voor grote vraagstukken. Er komen meer ouderen en minder jongeren en een krappe arbei…

Gedreven door het steeds nijpender wordende personeelstekort investeren organisaties in de gezondheidszorg in robots en andere technologische oplossingen. Zeehondje Paro is een graag geziene gast in veel ouderenzorginstellingen, en zorgrobot Zora assisteert bij lessen in lichamelijke beweging. Wat robottechnologie anders maakt dan vorige generaties van technologische vernieuwing is dat er een sociale interactie plaatsvindt tussen de robot en de cliënt – en dit was tot nu toe bij uitstek het dom…

De arbeidsmarkt van de gezondheidszorg staat sterk onder druk. De immer stijgende zorgvraag als gevolg van de bevolkingssamenstelling, in combinatie met de krapte en hoge uitval op de arbeidsmarkt leiden onherroepelijk tot problemen in de gezondheidszorg. De COVID-19 crisis heeft de reeds hoge werkdruk verder doen toenemen, en het effect hiervan in de vorm van het inhalen van uitgestelde zorg, neemt voorlopig niet af. Veel mensen zien e-health als een belangrijke oplossing voor de problemen op …

Beschikbaarheid van zorgpersoneel is de grote beperkende factor in de Nederlandse zorg. En dat zal de komende decennia niet veranderen. Meer nog dan financiële middelen, noopt de schaarste aan mensen ons tot het maken van scherpe keuzes in de zorg en beleid om de situatie beheersbaar te houden. Dat vergt onder andere fiscale maatregelen, aandacht voor de balans tussen werk en privé en een selectieve inzet op arbeidsmigratie. In de hele Nederlandse economie lopen de personeelstekorten op. Op Sch…

Goed werkgeverschap is cruciaal in de strijd tegen arbeidsmarkttekorten. Het Deventer Ziekenhuis is door hun medewerkers al twee keer beoordeeld als Beste werkgever (World-class Workplace). Waarom? Dat vertellen ze hieronder. Aandacht is het nieuwe goud. Een prachtige quote (en filmpje) van Danielle Braun. En een betekenisvol uitgangspunt in het realiseren van onze ambitie als topklinisch ziekenhuis. In het vergroten van werkplezier en het aantrekken en behouden van professionals voor ons zieke…

Veel mensen denken dat het oplossen van je arbeidsmarktprobleem betekent vechten om het schaarse personeel in de regio. En dus voor de neus van je collega-instellingen schaarse werknemers wegkapen. Niets van dat alles in de regio Rijnmond. Hier staat samenwerken centraal bij het oplossen van het arbeidsmarktprobleem. Een interview met Jacqueline Stuurstraat, directeur van deRotterdamseZorg. deRotterdamseZorg is het samenwerkingsverband van alle zorgorganisaties in de regio Rotterdam en Rijnmond…

Het Nederlands Commercieel Opleidingsinstituut, ROC Midden Nederland, Utrechtzorg en Triple Motion Media werken aan een ‘flightsimulator voor de zorg’. Hiermee kunnen studenten op een innovatieve manier zorghandelingen oefenen: het Virtual Learning Lab. Studenten zijn zo sneller en beter voorbereid op stages, zonder dat het beslag legt op de beperkte begeleidingscapaciteit bij de zorginstellingen. Een oplossing voor de capaciteitsproblemen bij het opleiden in de zorg. Verschillende ontwikkeling…

Waardegedreven zorg: tijd voor de patiënt geeft ruimte voor verbetering, maar wie deelt de lakens uit? Door Erica de Loos en Kees Ahaus, redactie Kwaliteit In Zorg Als stagiaire HBO-V in 1998 had ik het druk – en ik had tijd. Mijn collega’s hadden het druk – en veel hadden geen tijd. Tijd voor de patiënt geeft ruimte voor verbetering. En levert tijd op. Als stagiaire bij een verpleeghuis vroeg ik aan mijn begeleider waarom de afdeling op een bepaalde manier was ingericht: “dat is al 10 jaar zo”…

Door een toename van hartritmestoornissen in de populatie is er de laatste jaren sprake van een progressieve zorgvraag binnen het samenwerkingsverband Hartnet Noord-Nederland. In dit samenwerkingsverband werken huisartsen via de Groninger Huisartsen Coöperatie en Huisartsen Zorg Drenthe samen met de tweede- en derdelijns ziekenhuizen in de regio Groningen en Drenthe. Binnen Hartnet is reeds ervaring opgedaan met het kanaliseren van de zorgvraag rondom atriumfibrilleren, de meest voorkomende har…

Hoe een cursus over waardegedreven zorg verschillende centra bij elkaar een kijkje in de zorg gaf. Patiënten met de taaislijmziekte (ook wel Cystic Fibrosis of CF) worden in Nederland vanaf hun geboorte behandeld in één van de zeven centra in Nederland. De zorg is de afgelopen 20 jaar sterk verbeterd en de levensverwachting is onder andere door de komst van nieuwe medicatie verhoogd. De ca. 1500 patiënten in Nederland krijgen zorg van multidisciplinair team met input van verpleegkundigen en/of …

Verpleegkundigen zijn terug te vinden in alle lijnen en lagen van zorgorganisatie. Desondanks worden ze nog (te) vaak niet betrokken bij ontwikkelingen of veranderingen in de zorg waaronder waardegedreven zorg. Per 1 november 2021 zijn er 213.888 BIG-geregistreerde verpleegkundigen werkzaam in de gezondheidszorg (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en hiermee is het de grootste beroepsgroep binnen de gezondheidszorg. Verpleegkundigen zijn terug te vinden in alle lijnen en lagen va…

Steeds meer topklinische en algemene ziekenhuizen stappen over op de Patiëntervaringsmonitor (PEM), een gestandaardiseerde vragenlijst op basis van internationaal onderzoek. Met deze methodiek is het mogelijk om patiëntervaringen te benchmarken met andere ziekenhuizen, wat de zorg verbetert. Door Astrid Buysse, beleidsadviseur NVZ, en Tea van Lingen, communicatieadviseur NVZ  Patiëntervaringen zijn een belangrijk instrument om zicht te krijgen op de tevredenheid van patiënten. Hoe was het conta…

Waardegedreven zorg heeft niet alleen invloed op de patiënt. Ook de zorgprofessional wordt geconfronteerd met veranderingen. Zorgorganisaties spelen een grote rol om waardegedreven zorg tot positieve ervaringen te maken.  Door Veerle van Engen Waardegedreven zorg vraagt deels om een nieuwe manier van omgaan met de patiënt. Dit heeft invloed op de werkbeleving en daarmee op het welbevinden van de zorgprofessional. Dat blijkt uit onze recent gepubliceerde literatuurstudie naar de werkbalans van z…

Het toenemende tekort aan zorgpersoneel en de extreem zware omstandigheden van de coronacrisis zorgen voor uitputting, stress, slaapproblemen en burn-out bij zorgprofessionals. Het water staat ze aan de lippen. Een hoog ziekteverzuim is het gevolg en dit vraagstuk ligt op de tafels van menig managementteams en bestuurders. We zien nog niet direct een uitweg, dus besloten we om over belastbaarheid, welzijn van personeel en veerkracht het thema te maken van deze KiZ-special. Door Kees Ahaus en Ni…

We worden steeds ouder en chronische aandoeningen stapelen zich. Nu burgers zich bovendien geëmancipeerd hebben door de brede toegang tot onderwijs en informatie via bijvoorbeeld internet en epd’s, wordt van de organisatie van zorg iets anders verwacht. We ondervinden steeds meer last van een systeem van doorgeschoten differentiatie en ongebreidelde marktwerking, waardoor de complexe opgaven van deze tijd niet meer goed hanteerbaar zijn. Oude structuren van doorontwikkelde organisaties die geri…

Werken in netwerken… het lijkt tegenwoordig vanzelfsprekend: samenwerken rondom patiëntengroepen, samenwerken tussen onderzoek, onderwijs en praktijk, samen uitwisselen en leren… wie is er anno nu níet verbonden aan een netwerk of deelnemer aan een samenwerkingsverband? In deze special geeft de redactie van Kwaliteit in Zorg beschouwingen over, goede voorbeelden van en randvoorwaarden voor werken in netwerken. Door Barbara van der Linden en Haske van Veenendaal © Vladyslav Bashutskyy / stock.ad…

Leren is ontmoeten en elkaar spreken. Juist in de ontmoeting met anderen ontstaat de ruimte om uit te wisselen, te begrijpen en daarmee het proces om je gedachtes, ideeën en overtuigingen bij te stellen of aan te passen. In een netwerk met allerlei verschillende mensen die zich bezig houden met implementeren en veranderen, kan je ontmoetingen vinden en ze creëren; kan je leren. Misschien is leren in netwerken daarom wel de manier om te implementeren en op te schalen… Door Madelon Rooseboom Ik b…

Maatschappelijke kennisbenutting van onderzoek en innovatie staat hoog op de agenda. Duurzame samenwerkingsverbanden zijn daarvoor cruciaal. Maar hoe weet je of de samenwerking daadwerkelijk leidt tot effectief gebruik van kennis uit onderzoek in praktijk, beleid en onderwijs? ZonMw is als gebruiksgerichte onderzoeksfinancier zeer benieuwd naar het antwoord op deze vraag en zoekt uit ‘wat, hoe en waarom werkt’ in netwerken. Wija Oortwijn Door Wendy Reijmerink & Wija Oortwijn Om te komen tot maa…

Weet mijn huisarts dat ik medicijnen heb gekregen van de cardioloog? Moet ik nu echt een uur rijden voor een consult met een specialist in een academisch ziekenhuis? En stemt mijn fysiotherapeut zijn behandeling af met mijn chirurg? Zomaar wat vragen waar patiënten dagelijks tegenaan lopen. In het hele land werken zorgprofessionals samen met en voor patiënten om de zorg te verbeteren. Hoe? Door te werken in netwerken. Eline Schiks Door Eline Schiks, beleidsadviseur bij de Federatie Medisch Spec…

David Chambers is adjunct-directeur bij Implementation Science in the Office of the Director in the Division of Cancer Control and Population Sciences (DCCPS) van het National Cancer Institute (NCI). Tijdens zijn keynote op EIE spreekt hij over het traceren van vooruitgang van implementatieonderzoek in de gezondheidszorg en de huidige kansen en prioriteiten voor verder werk op dit terrein. Chambers concentreert zich momenteel op hoe pragmatische trials worden ontworpen om interventies (en imple…

In zijn keyote lezing zal Paul Iske een raamwerk introduceren voor waardecreatie door (briljante) mislukkingen te accepteren en ervan te leren. Zoals alle onderzoekers en innovatoren weten, is falen niet alleen onvermijdelijk, maar ook een essentieel leerproces. Maar mogen we falen? En wat is de impact van cultuur op hoe we omgaan met mislukking? Waar iedereen het erover eens is dat we moeten leren van onze mislukkingen, zegt niemand hoe we dit moeten doen. Het Institute of Brilliant Failures h…

Bij het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) is het volkomen duidelijk waar de partijen van het hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg (HLA-MSZ) het allemaal voor doen: de bewezen beste zorg voor iedereen. Toch blijkt het implementeren van die bewezen beste zorg nog niet zo eenvoudig. Door Michelle Jonker , Tijn Kool (IQ Healthcare, Radboudumc) en Sjoerd Repping (Amsterdam UMC). Zij zijn allen betrokken bij het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG), HLA-MSZ*.  …

Tijdens het EIE is er speciale aandacht voor professionals – onderzoekers en praktijkmensen - die nog niet zo lang werkzaam zijn binnen het implementatiedomein. Wat drijft professionals om met implementatie aan de slag te gaan? Waar lopen early career professionals tegenaan en welke behoefte er is aan training en ondersteuning? KiZ-redacteuren Peter van Splunteren en Barbara van der Linden spraken met drie early career professionals: Leah Bührman, wetenschappelijk secretaris Europees Implementa…

Jet Bussemaker is een van de keynote sprekers op het European Implementation Event (EIE). Ze wil met haar interdisciplinaire aanpak een brug slaan tussen wetenschappelijke kennis en beleidsontwerp en -uitvoering, en de manier waarop professionals omgaan met beleidsdoelen in concrete situaties. Jet Bussemaker is hoogleraar Beleid, wetenschap en maatschappelijke impact, in het bijzonder in de zorg bij LUMC en Faculteit Governance and Global Affairs, Universiteit Leiden. Tevens is Bussemaker voorz…

In 2018 werd tijdens een rondetafelgesprek op de Nordic Implementation Conference besloten we dat het tijd was om een echt Europese implementatieconferentie te organiseren. Dat evenement wordt dit jaar werkelijkheid: het European Implementation Event (EIE) vindt plaats op 27 en 28 mei. Een interview met EIE-organisatoren Bianca Albers, Associate Director bij het Centre for Evidence and Implementation, en Pauline Goense, stafmedewerker Implementatie bij ZonMw. Bianca Albers Albers: “We besloten …

De ggz-appwijzer geeft een overzicht van verschillende apps die mensen mogelijk kunnen helpen met het verbeteren van hun psychische gezondheid. De site komt tegemoet aan de behoeften van zowel zorgvragers als zorgverleners. Deze behoeften zijn in de coronatijd nog verder toegenomen, doordat er meer apps gedownload zijn. Verdere ontwikkeling van de ggz-appwijzer is nodig om overzicht te kunnen blijven bieden in het snel groeiende aantal apps en in de snelle veranderingen die apps ondergaan. Door…

Met behulp van de ICF e-intake tool komt het domeinspecifieke en algemene profiel van de patiënt met klachten over oor en gehoor goed in beeld bij de behandelaar en bij de patiënt zelf. Dit patiëntenprofiel helpt zowel bij gepersonaliseerde zorg als bij samen beslissen. Het faciliteert hierdoor betere zorg. Door Theo Goverts, Lisette van Leeuwen, Marieke Pronk, Sophia Kramer en Paul Merkus, Afdeling KNO/hoofd-halschirurgie Amsterdam UMC. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder kom…

In de afgelopen jaren heeft de regie op implementatie van waardegedreven zorg vooral in Europa gelegen. Onze verwachting is, dat ook de regie op de doorontwikkeling van waardegedreven zorg zelf meer in Europa zal liggen. Nederland kan hier een centrale rol in pakken. En patiëntparticipatie een centrale rol geven. Door Paul van der Nat (St. Antonius Ziekenhuis en IQ Healthcare Radboudumc) en Mirjam Garvelink (St. Antonius Ziekenhuis). Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen m…

Toen begin 2018 het tijdschrift KiZ online verder ging op Qruxx , ging de eerste special over waardegedreven zorg. Het is nu bijna drie jaar verder. Vrijwel elk ziekenhuis heeft waardegedreven zorg initiatieven lopen. In deze special van KiZ belichten we in vele praktijkcases hoe we verder zijn gekomen. In die drie jaar heeft het gedachtegoed zich namelijk enorm verspreid. Echter, we signaleren ook aspecten van waardegedreven zorg die nog te weinig aandacht krijgen. Kees Ahaus: ‘Organiseer waar…

Waardegedreven zorg als nieuwe stroom in het zorglandschap kent vele medestanders met ieder hun eigen belang bij deze ontwikkeling. Echt nieuw en nodig is de bijdrage die de patiënt levert aan het meetbaar evalueren van de gezondheidsbeleving. Of dit leidt tot een afname van kosten of tot het meer verantwoord laten stijgen ervan, moet gaan blijken. Door Jorg Oddens, Christine Bennink en Joris Erdmann. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het…

Wat is waarde? Waar werk je aan bij waardegedreven zorg? Hoe kunnen we waardegedreven zorg sterker organiseren vanuit het patiëntperspectief? Drie vragen waarop Kees Ahaus inging tijdens zijn oratie op 18 december. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het overzicht met alle artikelen. Over de betekenis van waarde wordt verschillend gedacht. Zo is er de smalle definitie van Porter: “health outcomes achieved per dollar spent”. Wat we van deze …

Het opzetten en gebruik van real-life dashboards wordt in de zorg steeds populairder. Wat komt er kijken bij het ontwikkelen en gebruiken van een dashboard en wie zijn daarvoor nodig? De aanpak van het Transplantatiecentrum van het LUMC als voorbeeld. Door Danny van der Helm, Johan van der Boog, Caroline Vrijenhoek, Christa Vlieger, Emilie ten Horn, David Lam, Ian  Alwayn, Paul  van der Boog en Aiko de Vries. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. …

In Rotterdam zijn relatief veel kwetsbare zwangeren. Een zorgpad waarin de gynaecoloog, de eerstelijns verloskundige en de psychiater samenwerken heeft de zorg voor deze groep aanzienlijk verbeterd. Door Eefje van Vliet, Hiske Ernst-Smelt,  Esther Knijff, Janita Simonse, Sarah Kalt, Bob de Raadt, Arie Franx, Bas van Rijn en Hilmar Bijma. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het overzicht met alle artikelen. Wereldwijd is er de laatste jaren …

Het huidige zorgbeleid en de geldende wetgeving belemmeren zorgverzekeraars om bij het inkopen te sturen op innovatie en goed georganiseerde, geïntegreerde zorg. Ze zijn nu nog vooral boekhouder en budgetbewaker. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Regels gericht op de vrije keuze voor specialistische zorg door de patiënt en de competitie tussen zorgverzekeraars hebben een negatieve invloed op de inkoopstrategieën van zor…

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg zet de FRAM-methode in om het proces van overmatig bloedverlies na een bevalling in kaart te brengen zoals dit op de werkvloer verloopt. Door Nikki Damen en Hanneke Rijswijk Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Wereldwijd is het optreden van overmatig bloedverlies na een bevalling (fluxus postpartum) verantwoordelijk voor 25 procent van de sterfgevallen onder net bevallen vrouwen, zo blijk…

In het experiment ZIRE (Zinvolle Registratie) hebben UMC Groningen, Rijnstate ziekenhuis en Radboudumc een kernset met kwaliteitsmetingen aangewezen. De overige kwaliteitsindicaties zijn losgelaten. Dat zou moeten leiden tot minder registratielast, meer tijd voor patiëntenzorg, meer werkplezier bij artsen en verpleegkundigen en meer kwaliteitsverbeteringen. Een tussenevaluatie. Door Gepke Veenstra, Marieke Zegers, Gerard Gerritsen en  Gera Welker Dit artikel maakt deel uit van de special over s…

We moeten de persoonsgerichtheid van de zorg verhogen, dat staat buiten kijf. Hoe we dat moeten doen op een manier die weinig extra tijd en middelen vraagt? Daar kunnen ziekenhuizen en andere zorgorganisaties wel inspiratie voor gebruiken. Door dr. Eva Marie Castro, PhD, projectcoördinator Mangomomentproject Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Het concept ‘Mangomoment’ biedt daar een antwoord op. Prof. dr. Kris Vanhaecht, verbonden aan het …

De term ‘Safety-II’ wordt steeds vaker gehoord. Toch is nog maar weinig bekend over hoe dit nieuwe denken over kwaliteit en veiligheid te implementeren is in zorginstellingen. Ilona van Es, Fleur Mutsaerts en Nikki Damen, adviseurs Kwaliteit & Veiligheid in respectievelijk Amphia te Breda en het ETZ te Tilburg, geven hun visie op Safety-II. Door Maaike Zweers Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Ilona van Es Veel mensen beschrijven Safety-II…

In juli 2019 maakte het Zorginstituut Nederland officieel bekend dat dertig kwaliteitsstandaarden voor de ggz zijn opgenomen in het Register. De generieke module e-health is er één van. In de gezondheidszorg wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van apps en digitale interventies en ook in de geestelijke gezondheidszorg is er steeds meer interesse voor. Deze generieke module helpt zorgverleners verantwoord e-health te gebruiken. Door Jacqueline Neijenhuis, ambassadeur AKWA en werkzaam als pro…

Mensen met zelfmoordgedachten kunnen terecht bij 113 Zelfmoordpreventie. Al sinds de start van deze organisatie, nu tien jaar geleden, bestaat het hulpaanbod uit e-health toepassingen. Hoe een design sprint in vijf stappen de hulpverlening optimaliseert. Door Eva Becking, product manager bij 113 Zelfmoordpreventie en lid van het Levend Lab Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina Dagelijks overlijden in Nederland …

In de appstores van Apple en Google staan honderdduizenden apps die onze lichamelijke en geestelijke gesteldheid zouden verbeteren. Tussen al die apps een goed passende vinden, is als het zoeken naar een speld in een hooiberg. Binnen de ggz is dan ook dringend behoefte aan het vergemakkelijken van deze zoektocht. De GGZ Appwegwijzer gaat zorgvragers én zorgverleners helpen. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina…

Er zijn de afgelopen jaren stappen gemaakt in de betrokkenheid, het engagement en de participatie van patiënten. Er komen steeds meer keuzehulpen voor samen beslissen. Toch zijn er nog grote uitdagingen op de weg naar patiëntenparticipatie. Hoogleraar Kees Ahaus benoemt ze. Don Berwick schreef in 2016 een mooi viewpoint artikel in het bekende journal JAMA over het aanstaande derde tijdperk in de gezondheidszorg. Na een eerste tijdperk van puur vertrouwen op de professional volgde een tweede tij…

Een gerichtheid op cijfers kan meer efficiëntie opleveren, maar ook de kwaliteit van de patiëntgerichte zorg doen afnemen. Een 'lerende' houding van managers ten aanzien van de prestatie-informatie draagt juist positief bij aan de collectieve werkcultuur en de kwaliteit van patiëntgerichte zorg. Door Hilco van Elten, Berend van der Kolk en Sandra Sülz Hoewel het gebruik van prestatiemeting in de gezondheidszorg sterk is toegenomen de afgelopen jaren, is er ook kritiek op de wens om alles maar k…

De wet bepaalt hoe ziekenhuizen een calamiteit moeten onderzoeken en aan wie ze moeten rapporteren. De daaruit voortvloeiende verbetermaatregelen zijn lang niet altijd effectief. Internationaal en nationaal is hier nog veel te verbeteren. Dhr G.J. Heuver, voormalig lid raad van bestuur Gelre ziekenhuizen Apeldoorn en Zutphen en onderzoeker aan het lectoraat verpleegkunde Saxion Hogeschool, Deventer en Mevr C.M. Heuver, masterstudent Gezondheid en Maatschappij aan de Wageningen Universiteit Cala…

Binnen het Follow Me programma vormt een multidisciplinair behandelteam de plek waar routinematige uitkomstevaluatie en wetenschappelijk onderzoek plaatsvinden. Door de zorg en de registratie te standaardiseren wordt periodieke evaluatie mede mogelijk. Innoveren wordt zo een vast onderdeel van de zorg. Daniëlle Roorda, Lideke van der Steeg, Ernst van Heurn en Jaap Oosterlaan Het doel van ‘goede zorg’ is kwalitatief hoogwaardige, dus veilige, efficiënte, tijdige, voor ieder gelijke en doelmatige…

Vernieuwend aan de EBCD-benadering is dat patiënten én zorgverleners gedurende alle fasen van het project actief worden betrokken en actief samenwerken. EBCD biedt mogelijkheden om de leefwereld en het verhaal van de patiënt binnen de zorg meer centraal te stellen. Patiënten en zorgverleners werken gedurende het gehele traject samen. Eerst worden de ervaringen met de zorg van zowel patiënten als zorgverleners verzameld. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van verschillende methoden, zoals (gefil…

 In debatten over de zorg wordt er veel gepraat over de rol van de patiënt. Vaak wordt daarbij gezegd dat de patiënt centraal moet komen te staan. Daar is weinig tegen in te brengen. De vraag is natuurlijk hoe dat in de praktijk moet worden gebracht. Ervaringsverhalen kunnen uitkomst bieden. Door Hester van de Bovenkamp, Coleta Platenkamp en Roland Bal. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Er worden volop mogelijkheden gecreëer…

Ook in Nederland groeit het aantal Chief Nursing Information Officers. Ze hebben een spilfunctie op strategisch, tactisch en operationeel niveau, om ICT in zorginstellingen beter te laten aansluiten op de verpleegkundige praktijk. Twee CNIO’s aan het woord. Dit is een van de best gelezen artikelen op Qruxx van de afgelopen periode. Wit u niets meer missen op het gebied van waardegedreven zorg? Schrijf u dan nu in voor onze wekelijkse gratis nieuwsbrief. Door Haske van Veenendaal De CNIO begrijp…

In dit artikel vragen we aandacht voor de eerste praktijkervaringen met een nieuw medisch beroep, de ziekenhuisarts. De grote meerderheid van de betrokkenen op de werkvloer ervaart vooral positieve kwaliteitseffecten. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina Door dr. A.G. Regts, dr  M.A.G. van Offenbeek, dr. O.P. Roemeling, dr R.H. Bakker en dr. J.F.J. Vos Een ziekenhuisarts1 is een specifiek voor de klinische zorg…

Achter discussies rond het schrappen van regels schuilt een breder debat dat gevoerd moet worden om regeldruk het hoofd te bieden. Dit debat gaat over de vragen: wat is regeldruk nu eigenlijk, wat is goede kwaliteit van zorg en wat zijn beter passende regels? Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Hester van de Bovenkamp, Annemiek Stoopendaal, Marianne van Bochove en Roland Bal, Erasmus School of Health Policy & Management, Er…

In theorie lijkt het wellicht eenvoudig om te stoppen met zinloze handelingen in de zorg, de praktijk is anders. Barbara van der Linden en Tijn Kool van de KIZ-redactie spreken met drie deskundigen op het gebied van de-implementatie. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Maaike Zweers  Er zijn in de zorg drie verschillende soorten de-implementatie. De eerste is dat bepaalde zorg helemaal niet meer moet worden gebruikt omdat b…

Het ophouden met niet-effectieve zorg die de patiënt mogelijk schaadt, krijgt steeds meer aandacht in de curatieve zorg. In de GGZ bestaat de discussie al lang. Separeren van cliënten wordt in de meeste gevallen gezien als onnodig en schadelijk. Toch gebeurt het nog vaak. Er zijn ook instellingen die niet meer separeren. Aan het woord is Sandra Vos, psychiater en directeur Behandelzaken van GGZ Breburg. Deze instelling loopt voorop bij deze verandering. Dit artikel maakt deel uit van het theman…

Het zorgsysteem stamt uit de tijd dat ieder ziekenhuis een eiland was. Regionale netwerkzorg vraagt om nieuwe discussie over kwaliteit en capaciteit. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Sturen op kwaliteit van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Maaike Zweers Waardevolle zorg leveren door iedere patiënt in het juiste bed te leggen. Een academisch bed als dat echt nodig is, anders een bed in een ziekenhuis in de regio. En dan liefst een ziekenhuis dat gespecialiseerd is in de aandoenin…

Samen beslissen op aspecten die voor de patiënt relevant zijn, is een grote stap voorwaarts richting waardegedreven zorg. Een die gelukkig op steeds meer plaatsen gezet wordt. Toch signaleer ik op basis van mijn framework voor waardegedreven zorg drie valkuilen. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Sturen op kwaliteit van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Kees Ahaus Het ministerie van VWS en Zorginstituut Nederland schetsen een aanpak voor waardegedreven zorg (ze noemen het uitkomstg…

Om de kwaliteit van de geïntegreerde hoofdhalsoncologische zorg te meten en te verbeteren, werd in 2014 de Dutch Head & Neck Audit (DHNA) opgezet. Hierin wordt de kwaliteit van de geïntegreerde zorg geregistreerd aan de hand van 39 indicatoren. De ontwikkeling en de eerste resultaten. Door Rosella Hermens, Lydia van Overveld, Ludi Smeele, Robert Takes en Thijs Merkx Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Lydia van Overveld beschrijft de ontwikkeling en eerste …

Hoe borg je kwaliteit in de keten van antistollingszorg? Wat kan de rol van substitutie van deze zorg daarbij zijn? Hoe zorg je dat de internationale richtlijnen en lokale protocollen zowel intra- als transmuraal op elkaar worden afgestemd? Hoe breng je werkafspraken daarin onder en implementeer je Landelijke Standaard Keten Antistolling? De Gelderse Vallei als voorbeeld. Door Gijs Tenthof en Remy Bemelmans Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina De organisatie…

De verpleeghuissector heeft behoefte aan een onderbouwing van handelingswijzen, zodat betere kwaliteit van leven en zorg kan worden gerealiseerd. Het kennisprogramma Waardigheid en trots richtte zich hierop. Voor het kennisprogramma is in kaart gebracht welke vraagstukken binnen de verpleeghuizen leven die verdere onderbouwing of verdiepend onderzoek behoeven. Door Carina Pittens en Mirella Minkman Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina De verpleeghuissector i…

Transities van patiënten tussen de eerste en tweede lijn vereisen een adequate informatieoverdracht. Als deze overdracht niet goed wordt uitgevoerd, lopen patiënten het risico op een veiligheidsincident. Het Transmuraal Incident Preventie Programma (TIPP) bracht deze onveiligheid in kaart. Door Marije van Melle en Dorien Zwart Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Veel patiënten worden behandeld door meerdere zorgverleners, zowel in de huisartspraktijk als in…

Mensen die werken, hebben duidelijk een betere gezondheid, zowel fysiek als psychisch. Werk draagt bovendien aantoonbaar bij aan geluk. Reinier van Arkel, WeenerXL en WSD bundelden hun krachten om GGZ-cliënten aan het werk te krijgen. Door Renate Reijmers en Arco Diepeveen Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Dat werken gelukkig maakt, geldt ook voor vrijwilligerswerk en andere op participatie gerichte activiteiten. Niet werken leidt tot slechtere gezondheid…

Een van de grote puzzels rond geïntegreerde zorg is hoe de theorie in de praktijk toe te passen. Dat blijft een uitdaging in alle landen, zo blijkt tijdens de International Conference on Integrated Care. Door  Wouter van den Elsen Onderdeel van het themanummer Ketenzorg van KIZ. Naar de overzichtspagina De internationale academische top in het veld van geïntegreerde zorg kwam afgelopen mei drie dagen bij elkaar in Utrecht. Onder de noemer ‘Value for People and Populations: Investing in Integrat…

Kwaliteitsindicatoren zijn van een middel een doel geworden. Het wordt tijd om terug te gaan naar de bedoeling: het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Door Martine de Bruijne Onderdeel van het themanummer Sturen op kwaliteit. Naar de overzichtspagina Bij de behandeling van ziekten werken zorgprofessionals volgens hun professionele standaard. Kennis en ervaring liggen vast in richtlijnen die zoveel mogelijk gebaseerd zijn op wetenschappelijk bewijs. Inmiddels is een enorme hoeveelheid richtli…

Kleurjeleven is één van de eerst ontwikkelde online zelfhulp therapieën in Nederland, waarbij mensen met depressieve klachten zelfstandig aan de slag kunnen met hun klachten. Odile Smeets, senior projectmanager e-health Trimbos-instituut, over de implementatie. Door Barbara van der Linden. Naar de themapagina over implementatie Kleurjeleven bestaat uit acht lessen waarin deelnemers aan de slag gaan met theorie, uitleg, het bijhouden van een dagboek, huiswerk en filmpjes. Het programma is gebase…

In de Nederlandse gezondheidszorg vindt een verschuiving plaats van verantwoorden naar verbeteren en leren. Hierdoor wordt samen leren steeds meer herkend als een essentiële factor voor kwaliteit van zorg. Desondanks blijft het leren in zorginstellingen achter. Hoewel er bewustwording is van het belang van leren in organisaties (1) , is het onduidelijk hoe dit in de praktijk vorm moet krijgen. Door Gepke Veenstra, Kirsten Dabekaussen, Gera Welker en Maarten van der Laan Naar de themapagina over…

Van patiënten wordt verwacht dat ze goede zelfmanagers zijn, maar bijna 99 procent van de tijd dat ze beslissingen moeten nemen, bevinden zij zich buiten een behandelsetting. Binnen het Centrum voor Revalidatie-UMCG vroegen we ons af hoe we patiënten beter zouden kunnen voorbereiden op deze fase van zelf beslissen. We ontwikkelden daarom samen met professionals een zelfmanagementprogramma voor de revalidatie van mensen met een beenamputatie. Een verslag van de implementatie. Door Sacha van Twil…

De rol van netwerken en recente ontwikkelingen daarin zijn aanleiding voor een gesprek met Pauline Goense, implementatiemedewerker bij ZonMw en Bianca Albers, directeur van het Centre for Evidence and Implementation in Denemarken. Door Barbara van der Linden Naar de themapagina over implementatie De laatste jaren zijn in Nederland en daarbuiten netwerken ontstaan die een rol spelen in het uitwisselen van implementatiekennis en het bij elkaar brengen van expertise. De netwerken zijn van waarde v…

De naam zegt het al: onderzoeksfinanciers zijn bedoeld om onderzoek te betalen. Maar de resultaten van onderzoek vinden vaak moeilijk hun weg naar de praktijk van de zorg, terwijl het onderzoek daar wel voor bedoeld is. Door Barbara van der Linden Naar de themapagina over implementatie Onderzoeksfinanciers spelen een rol in de implementatie van onderzoek, maar doen dat in wisselende mate. Voor ieder die met implementatie bezig is zoals implementatieexperts, kwaliteitsmedewerkers en zorgprofessi…

Op dit moment is het enthousiasme voor value based healthcare ongekend groot bij zorgprofessionals, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en politici. Het doel is om gezondheidsuitkomsten tegen de laagst mogelijke kosten te realiseren en om een omslag te realiseren van betalen voor volume naar betalen voor waarde. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Waardegedreven zorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Kees Ahaus De Nederlandse gezondheidszorg, maar ook de zorg in andere stelsels in …

Toen ik in 2012 met emeritaat ging, had ik weer tijd om zelf te studeren, en wel gedragseconomie. Eind 2014 kwam het boek Zorginnovatie volgens het Cappuccinomodel uit. Wat er na 2014 gebeurde met dit model en hoe Value Based Health Care het beïnvloedde. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Waardegedreven zorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Guus Schrijvers In de jaren negentig van de vorige eeuw ontwikkelde zich de gedragseconomie ofwel de behaviourial economics.[i] Het vakgebied i…

Het verloskundig systeem in Nederland is aan het veranderen van een stelsel met schotten tussen eerste en tweede lijn naar een systeem waarbij de schotten verdwijnen: integrale geboortezorg geleverd door integrale geboortezorg organisaties. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Waardegedreven zorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Dr Inge Boesveld De transitie in de geboortezorg is te zien in het licht van internationale ontwikkelingen om de almaar stijgende kosten van de gezondheidszo…

Value based healthcare is erg populair en in de strategische jaarplannen van veel zorgaanbieders is het begrip niet meer weg te denken. Er bestaat echter veel onduidelijkheid ‘hoe’ een dergelijke ideaal situatie op een effectieve manier kan worden bereikt. Het Martini Ziekenhuis is er volop mee bezig. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Waardegedreven zorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Dr. Monique Eissens-van der Laan In Santeon werken zeven topklinische ziekenhuizen open samen. …

Door E. Renkema Veel professionals werken in een context waarin verwacht wordt dat zij publiek en professioneel verantwoording afleggen (accountability). Deze context heeft een functie in het bewaken en continu verbeteren van de kwaliteit van professioneel werk. Wanneer professionals niet handelen volgens de afgesproken maatschappelijke en professionele codes kan in het uiterste geval de bevoegdheid om het beroep uit te oefenen worden ingetrokken. Patiënten en anderen kunnen professionals voort…

Patiënten willen na een medisch incident zien dat de zorgaanbieder/verlener betrokkenheid toont. Ook willen patiënten direct op de hoogte worden gesteld van een medisch incident, de aard en de toedracht van het incident en welke verbetermaatregelen worden doorgevoerd om te voorkomen dat een vergelijkbaar incident nog een keer voorkomt. Is er over het ontstaan van het incident nog niets bekend? Dan willen patiënten van de zorgaanbieder horen welke stappen er gezet worden om de aard en oorzaak va…

S.N. Hofstede en P.J. Marang-van de Mheen Duizenden kwaliteitsindicatoren worden jaarlijks in Nederland verzameld in ziekenhuizen.(Ikkersheim D. 2016) Deze indicatoren worden gebruikt door verschillende partijen, zoals door professionals in ziekenhuizen om in te zetten voor kwaliteitsverbeteringen, door zorgverzekeraars voor de zorginkoop of door patiënten om voor een ziekenhuis te kiezen. Maar wat zeggen deze indicatoren nu eigenlijk? Er is veel discussie over hoe betrouwbaar indicatoren daadw…

Het lijkt zo logisch: bij verbeteren en veranderen nauw aansluiten bij de praktijk van alledag, bij zaken die al goed gaan. Het aansluiten bij gewoontes, routines en gebruiken vergroot de kans op succes. De praktijk blijkt echter weerbarstig. Van oudsher richt kwaliteit- en veiligheidsmanagement zich in de medische wereld op het achterhalen van oorzaken van fouten. Ook op het niet opvolgen van richtlijnen en protocollen. Daarbij worden risico’s vaak als ‘het kwaad al is geschied’ in kaart gebra…

Door: Dabekaussen K.F.A.A., Veenstra G.L., Welker G.A., Molleman E, en Heineman, E. Met het oog op de toenemende complexiteit in de zorg is het voor kwaliteit en veiligheid van belang dat zorgverleners en organisaties goed kunnen omgaan met veranderingen. Hierbij is het belangrijk dat zorgverleners leren van wat er (niet) goed gaat op de werkvloer en proactief te werk gaan door initiatief te nemen om de huidige omstandigheden te verbeteren of nieuwe situaties te creëren (1,2). Bovenstaande heef…

Door J. Hoofs en W. van Mook Menige zorgverlener zal beamen dat de hedendaagse zorg complex is. Veelal zal ‘complex’ worden uitgelegd als ‘ingewikkeld’, maar deze uitleg schiet tekort. In de literatuur bestaat echter geen eenduidige definitie van ‘complex’, maar is er wel redelijk consensus over de typische eigenschappen.(1)(2)(3)(4) Een complex systeem bestaat uit vele elementen (‘agents’) waartussen vele relaties bestaan. Dit kunnen mensen zijn maar ook afdelingen, organisaties, computersyste…

De afgelopen jaren is in de Nederlandse ziekenhuissector systematisch gewerkt aan het verbeteren van patiëntveiligheid in de zorgverlening. Naast initiatieven rondom wetgeving, accreditatie, zorginkoop op basis van kwaliteit en een veelvoud aan lokale initiatieven hebben alle Nederlandse ziekenhuizen zich in 2008 gecommitteerd aan het VMS Veiligheidsprogramma ‘Voorkom schade, werk veilig’ (www.vmszorg.nl). Dit programma bestaat uit tien veiligheidsthema’s. Per thema zijn bundels met meerdere ui…

Auteurs: M. Langelaan, M.A. Broekens, M.C. de Bruijne, J.F. de Groot, M.J. Moesker, P.J. Porte, B. Schutijser, R. Singotani, M. Smits, L. Zwaan, H. Asscheman, C. Wagner Patiëntveiligheid is een basisvoorwaarde voor goede zorg, naast de elementen effectiviteit, efficiëntie en patiëntgerichtheid. Van onveilige zorg is sprake als de patiënt tijdens de behandeling (bijna) schade oploopt door fouten of tekortkomingen in de zorgverlening of het zorgsysteem. Ziekenhuizen zijn complexe organisaties waa…

Door Roos Trooster en Nico van Weert In het programma Sturen op Kwaliteit ontwikkelen de acht Universitaire Medische Centra (umc’s) samen met zorgpartners een model waarmee de Raad van Bestuur optimaal kan sturen op kwaliteit. Welke informatie nodig is, waaruit deze te ontlenen, en hoe deze te gebruiken, zijn vragen waar de umc’s zich in het programma Sturen op kwaliteit samen op richten. Eind volgend jaar zal het programma een dynamisch model opleveren. Met dit model is het mogelijk om de kwal…

Door Anke Oerlemans en Marieke Zegers We beschrijven enerzijds de resultaten van een Delphistudie uitgevoerd in het Radboudumc en het LUMC, en anderzijds een stappenplan met aanbevelingen voor het uitvoeren van deze methode in andere ziekenhuizen en op andere afdelingen. Voor het garanderen en continu verbeteren van kwaliteit van zorg is het monitoren van kwaliteit en veiligheid een vereiste, ook op het niveau van de Raad van Bestuur (RvB). Terwijl zorgverleners zorgen voor de feitelijke kwalit…

Om zowel de kwaliteit van zorg te verbeteren als de zorgkosten te reduceren is in toenemende mate aandacht voor Value Based Healthcare (VBHC) als methodiek om complexe vraagstukken op te lossen. Binnen VBHC staat de waarde voor de patiënt centraal, gedefinieerd als (patiëntrelevante) uitkomsten gedeeld door de kosten voor de geleverde zorg. Om waarde voor de patiënt te kunnen bieden zijn zes componenten gedefinieerd. Daaronder ‘integrate care delivery across separate facilities’ (1). Deze aanpa…

Door: Dr. Anne Marie Weggelaar MCM, Damien Broekharst MSc, Dr. Martine de Bruijne Een dashboard geeft in één oogopslag een beeld van de belangrijkste thema’s met onderliggende indicatoren voor kwaliteit en veiligheid in een ziekenhuis. Bijvoorbeeld het thema verpleegkundige kwaliteit, bestaande uit indicatoren voor decubitus, ondervoeding, pijn en vallen. De respondenten maken vaak een vergelijking met een vliegtuigcockpit of een autodashboard. Slechts een beperkt aantal ziekenhuizen maakt dash…

Door E. Verkerk, M. Zuidgeest, C. Bakker, P. van der Wees PROMs zijn vragenlijsten die de patiënt zelf invult over zijn of haar gezondheid. Ze meten PROs (patient reported outcomes), zoals pijn, angst, fysieke of mentale gezondheid, of het functioneren in werk, sport of huishouden. Oorspronkelijk werden PROMs veelal gebruikt in wetenschappelijk onderzoek om de effecten van een interventie zoals een operatie te meten. Tegenwoordig worden PROMs ook routinematig in de zorg gebruikt voor kwaliteits…

Velen vinden het jammer dat het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg niet principle based is, zoals dat wel geldt voor de governancecode zorg 2017 en voor het nieuwe toezichtskader van IGZ en NZa, Gezond Vertrouwen. Dat blijkt uit reacties, zoals bijvoorbeeld tijdens een in maart van dit jaar gehouden governance-symposium. Waar de code en het toezichtskader principes formuleren die in de praktijk moeten worden uitgewerkt, kiest het nieuwe kader ervoor duidelijke doelstellingen aan het veld o…

Door C. Roos, R. Jadoenandansing, A. van der Aalst, I. van der Voort Het belang van reflectie wordt breed gevoeld in de langdurige zorg. Het kwaliteitskader gehandicaptenzorg benoemt ‘zelfreflectie in teams’ als één van de vier bouwstenen om kwaliteit van zorg te bevorderen. In het kwaliteitskader verpleeghuiszorg staat: “Kort-cyclische feedback, continue reflectie en dialoog wordt gestimuleerd en vindt in een open klimaat plaats” en “Er is voor alle zorgverleners voldoende tijd en ruimte om te…

Door Haske van Veenendaal en Erik Veldboer Eric Veldboer vindt de verplaatsing van zorg naar de woonomgeving van de patiënt logisch: ‘De kosten van de zorg lopen op. Dan kun je premies verhogen of het pakket verkleinen, maar de beste oplossing om het betaalbaar te houden is om de middelen die er zijn efficiënter in te zetten. Dat is in het belang van iedereen; burgers, zorgprofessionals, de zorgverzekeraar én gemeenten.’ In de regio Twente is sprake van vergrijzing en in sommige dorpen ook van …

Door Margit van der Meulen Gemeenten ondersteunen mensen binnen hun gemeentegrenzen wanneer zij moeite hebben het leven zelfstandig voor elkaar te krijgen. Dat geldt zeker bij mensen met specifieke belemmeringen, veroorzaakt door een aandoening of beperking. Dat vraagt om passende ondersteuning. Sociale professionals voeren die taak in opdracht van gemeenten uit. Vaak is die ondersteuning wijkgericht georganiseerd, terwijl het leven van mensen zich niet uitsluitend in de wijk afspeelt. Een bela…

Door Silke van Arum en Thijs van den Enden Aan het onderzoek in 2015 hebben 234 gemeenten meegedaan. Maar liefst 87 procent van deze gemeenten werkt met één of meerdere wijkteams. De namen voor deze teams kunnen verschillen; sociaal team, wijkteam, gebiedsteam.Ook de taken en doelgroepen verschillen. Zo zijn er teams die zich uitsluitend richten op complexe en meervoudige problemen bij gezinnen en teams die van alle inwoners, van jong tot oud, hulpvragen oppakken. Maar er zijn eveneens overeenk…

Door Ard Sprinkhuizen Eerst kijken we nog eens naar de populariteit van de wijk in het beleid. Waar komt die toch vandaan? In de geschiedenis van zorg, sociaal werk en sociaal beleid zie je een afwisseling tussen beleid en uitvoering die zich dan weer eens richt op gebieden (wijken, buurten, dorpen), dan weer op individuen en dan weer op groepen, vaak ook in een wisselend evenwicht. Zo werden de jaren ’80 van de vorige eeuw bijvoorbeeld gedomineerd door een sterk categoriale aanpak, maar was de…

Door Peter van Splunteren Gevraagd naar de belangrijkste doelstellingen van wijkgerichte zorg zijn de antwoorden vrijwel eensluidend. “We willen iedereen in de gelegenheid stellen om maximaal deel te nemen aan de samenleving. Zo veel mogelijk op eigen kracht, met ondersteuning in en door het sociale netwerk. Mensen die het niet op eigen kracht redden, kunnen rekenen op onze steun.” “Daarbij leveren we zoveel mogelijk maatwerk in de zorg en ondersteuning voor onze inwoners. Het liefst in hun eig…

Door Sanne Krol Het programma loopt in vier aandachtswijken. De input vanuit de wijk staat voorop bij de aanpak van overgewicht. Bij de start zijn focusgesprekken gevoerd met wijkbewoners. Sleutelfiguren die dagelijks met de doelgroep werken, zoals de brede schoolcoördinatoren, opbouwwerkers, kinderwerkers en buurtsportcoaches uit de B.Slim wijken, zijn nauw betrokken. Twee keer per jaar komen zij bijeen en vragen vooraf waar ouders behoefte aan hebben. Samen bekijken ze daarna waar kansen en m…

Door Henk Willem Klaassen Bij Buurtzorg en BuurtzorgT gaat het om de cliënt in zijn context. Zijn verhaal en zijn omgeving staan centraal. Het voelt voor mij als een soort van wake-up call: kan het ook anders?! Ja het kan anders. ‘Over een aantal jaren zullen we terugkijken en ons afvragen waarom we dat niet eerder hebben bedacht’, schrijft Gerard Lohuis over deze ontwikkeling in mijn boek ‘Werken in de nieuwe GGZ’. In Almelo werd Buurtzorg in 2006 opgezet door Jos de Blok. Hij startte een zelf…

P. Schaftenaar en M. Ruiter Met ingang van februari 2013 veranderden, na een voorbereiding van twee jaar, de klinieken hun werkwijze in de zorg ’s nachts. Het betreft hier de Kliniek Intensieve Behandeling (KIB), de Langdurig Intensieve Zorg (LIZ) en de Forensisch Psychiatrische Kliniek (FPK). Waar eerst alle patiënten ingesloten waren, bleven de deuren van patiëntenkamers na 1 februari 2013 in principe open, tenzij er redenen waren (gebaseerd op de BOPZ-criteria van gevaar) om dit niet te doen…

Angelien Borgdorff, Maaike Langelaan Om zorgkosten te verlagen bij gelijkblijvende of verbeterende kwaliteit en veiligheid voor de patiënt, wordt zorg verplaatst van de tweede naar de eerste lijn [3]. Transities tussen ziekenhuis en huisartsenpraktijken brengen risico’s met zich mee en onderzoeken naar deze laten aantallen incidenten zien van 20-50%, afhankelijk van de patiëntpopulatie en gehanteerde definitie [4-6]. Uit verschillende projecten blijkt dat 20-30% van de patiënten met myocardinfa…

Hub Wollersheim, Maaike Langelaan Hoewel kwaliteitsverbetering een continu proces is dat synergistisch in alle onderdelen van de gezondheidszorgpiramide (macro-, meso- en microsysteem) verwezenlijkt moet worden, krijgt dit in de klinische praktijk meestal zijn vorm in kwaliteitsverbeterprojecten.Omdat het bedenken, leiden en succesvol en methodologisch juist uitvoeren en rapporteren kerncompetenties binnen de master vormen is dit project een kernactiviteit van de master. De drie educatiedomeine…

Stephanie Natsch et al Een consult kon bij 35 van 108 patiënten worden uitgevoerd. Belangrijkste reden geen consult uit te voeren was dat patiënten bij inclusie al bijna met ontslag gingen of niet in staat waren een gesprek te voeren. Ruim tweederde van de patiënten was tevreden met de gekregen informatie. Patiënten stelden de meeste vragen over bijwerkingen. Alle geïnterviewden onderstrepen het belang van goede informatievoorziening. De verantwoordelijkheden en rolverdeling blijken nog niet al…

Tekst: Van Tuijl et al Kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg kunnen altijd beter. Signalen van onveiligheid,fragmentatie van zorg, de explosie in zorgkosten en de toenemende behoefte aan persoonsgerichte zorg vragen om zorgprofessionals die kritisch naar zichzelf en zorgprocessen kijken. In de patiëntenzorg bestaat daarnaast behoefte aan professionals die in staat zijn om in interprofessionele coalities innovatieve en duurzame verandering te leiden. Dit betekent niet zo maar wat ‘doen’ o…

Reken ziekenhuizen af op gezondheidswinst. Dat is een van de hartenkreten in het digitale magazine over 10 jaar zorgverzekeringswet. De redactie van tijdschrift KiZ maakte deze balans op. Onder meer Ab Klink, Rien Meijerink en Michel van Schaik leverden een bijdrage aan dit gratis digitale magazine. Bekijk hem nu. Het digitale magazine over 10 jaar Zvw behandelt de invalshoeken van de patiënt, de bestuurder, de bankier, de overheid, de verzekeraar (en ex-minister) en de huisarts. Vooral de huis…

Aij loopt al achttien jaar rond in de zorgwereld. Aij voerde in die periode onder andere diverse projecten uit op het gebied van kwaliteit en patiëntveiligheid en kent zodoende het spreekwoordelijke klappen van de zweep. Hij zag de kwaliteit en patiëntveiligheid de laatste tien, vijftien jaar vooruit gaan, maar onder de indruk van de progressie is hij niet. “Ik denk dat de zorg wat achter is gebleven bij de kwaliteitssprong in andere sectoren. Maar de curve die we hebben ingezet geeft hoop. De …

Tekst Klarinda de Rijke “De black box is opengegaan. Maar of de patiënt er beter van is geworden? Dat denk ik niet”, stelt Janneke van Vliet, afscheidnemend lid raad van bestuur van het Bravis ziekenhuis tijdens een rondetafel-gesprek over tien jaar zorgstelsel. In 2006 is het zorgstelsel van een centraal geleid systeem naar gereguleerde marktwerking gegaan waarbij zorgverzekeraars via selectieve inkoop de beste zorg tegen de laagste prijs moeten contracteren om verzekerden te verwerven. Verzek…

Tekst Mirella Minkman, Henk Herman Nap, Sanne van der Weegen, Lotte Cornelisse Vilans heeft samen met aanbieders in de langdurige zorg de invoering van de Wlz periodiek gemonitord door middel van online vragenlijsten en bijeenkomsten met zorgaanbieders en vertegenwoordigers van VWS. De respondenten waren managers of beleidsmedewerkers van VVT-, GHZ- en GGZ- zorgaanbieders die zorg leveren gefinancierd vanuit de Wlz. De vragen richtten zich op specifieke thema’s zoals toegang tot de Wlz, subsidi…

Tekst Berber Laarman, Arno Akkermans, Roland Friele, Johan Legemaate De vier kernboodschappen van de conferentie zijn uiterst relevant voor KiZ-lezers: luister naar de patiënt en betrek diens perspectief in het onderzoek naar een incident, vang ook de zorgverlener op en begeleid deze in disclosure (zie kader, red.), werk samen met belangenbehartigers van patiënten om hen in disclosure te ondersteunen en staar je niet blind op de kwalificatie van een incident. Voor het realiseren van openheid is…

Tekst Joost JG Wammes, Niek Stadhouders, Wieteke van Dijk, Patrick PT Jeurissen In 1987 bracht de commissie-Dekker haar rapport ‘Bereidheid tot verandering’ naar buiten. Dit wordt algemeen gezien als de start van de hervormingen die uiteindelijk leidden tot de Zorgverzekeringswet (Zvw). Het rapport voorzag in een basisverzekering voor alle Nederlanders – door samenvoeging van ziekenfondsen en particuliere verzekeringen – uitgevoerd op basis van gereguleerde marktwerking. Het rapport was invloed…

Tekst: Ab Klink Niemand wist dat de zorg zo gecompliceerd was, zei president Donald Trump in februari. Ondertussen wist de man al tijden te melden dat Obamacare een ‘disaster’ was en de Republikeinen binnenkort met een fantastische aanpak zouden komen. Details en complexiteiten doen er bij het grote ontwerp kennelijk niet toe. Soms krijg ik de indruk dat het in Nederland niet veel anders is. SP-leider Roemer meldt op nationale televisie onder andere dat verzekeraars commerciële doelen hebben, j…

Tekst: Robbert Huijsman Vooral de langdurende zorg is in beweging, de medische sector helaas wat minder. Kernprobleem blijft dat er ondanks veel onderzoek nog geen behandeling is voor de vele varianten van de dodelijke ziekte dementie. Zolang dat uitblijft is veel energie nodig voor ondersteuning en zorg voor de mens met dementie en diens mantelzorgers. Maar een geregisseerde beweging moet nog op stoom komen. De onderzoeks- en praktijkinspanningen verlopen wisselend en worden soms ook teruggedr…

Tekst: M. Holtrop Huisartsgeneeskunde is continue, integrale en persoonlijk zorg. Zorg van hoge kwaliteit, die drempelloos toegankelijk is en dicht bij de patiënt wordt geleverd. De huisarts draagt bij aan doelmatigheid van zorg door het poortwachterschap en door intensief samen te werken met andere zorgverleners. De Zorgverzekeringswet (Zvw) heeft de huisartsgeneeskunde op al deze punten in de kern geraakt. Gelukkig is onze identiteit sterk genoeg gebleken om bij te sturen. Hieronder geef ik o…

Tekst: Bart JJM Berden Vóór de invoering van de Zorgverzekeringswet (Zvw) in 2006 reguleerde de overheid het zorgstelsel strikt via capaciteit en tarieven. Dat paste niet meer in het tijdsgewricht van het begin van deze eeuw. Concreet kwamen kwaliteit, doelmatigheid en het patiëntenperspectief (de vraagzijde) er bekaaid vanaf, met als illustratie het ‘boter bij de vis-beleid’ dat in 2000 werd ingevoerd. Ook werkte de combinatie van een publiek ziekenfonds en particuliere verzekeringen niet meer…

Tekst: G.J. Brandon Bravo Bruinsma, B. van Wijk, W. Stooker, J.G. Maessen De Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie (NVT) stelde recent een commissie Patiëntveiligheid in. Dit om het veiligheidsmanagement van de integrale hartchirurgische zorg meer gestalte te geven. Voor het eigen maken van dit gedachtegoed werden twee cardiothoracaal chirurgen als patient safety officer gecertificeerd aan het Institute for Healthcare Improvement (IHI) in Cambridge, USA. Zij namen in die hoedanigheid zitt…

Door: Mirella Minkman, Nick Zonneveld, Henk Nies Met de hervormingen van de langdurende zorg nog volop gaande, in combinatie met ingrijpende discussies over kwaliteit, hebben bestuurders en toezichthouders ervaren hoe woelige perioden te doorstaan. Het veranderen van de diverse wetten, de invoering van de consequenties daarvan voor cliënt, medewerker en organisatie hebben veel inspanningen gevraagd. En hoewel het nog te vroeg is om de balans geheel op te maken, zien we bijvoorbeeld in de Monito…

Tekst: Jan Kloeze Louis Houwen is advocaat en partner bij Dirkzwager en bijzonder hoogleraar bij TIAS: ‘In de nieuwe code staan zeven principes van goed bestuur en toezicht centraal’, zegt hij. ‘Deze principes worden vervolgens in evenzoveel hoofdstukken uitgewerkt door praktische aanbevelingen die vooral gericht zijn op gedrag, cultuur en geschiktheid. De zeven principes behandelen dus vooral gedragsnormering en cultuuraspecten van een goede governance. Dit in tegenstelling tot de vorige code …

Tekst: Jan Kloeze Het getekende visiebeeld van het Zeeuwse SVRZ is niet voor niets bijgevoegd bij dit artikel. Steeds als er keuzes moeten worden gemaakt bij investeringen, behandelingen of personeelsinzet pakt men dit schema erbij. Vallen de beslissingen gunstig uit voor cliënten en hun eventuele begeleiders/familie in de beweging die zij door de zorginstelling maken? Als op deze vraag een positief antwoord komt, gebeurt het. Anders niet. Zelfs als het betekent dat de instelling in de praktijk…

Belangrijk hierbij is de informatievoorziening over de gerealiseerde kwaliteit en veiligheid, die op verschillende niveaus binnen het ziekenhuis gebruikt moet worden om kwaliteit en veiligheid continu te verbeteren. Tekst: Daan Botje Kwaliteit en veiligheid zijn belangrijk voor de ziekenhuissector, zowel voor patiënten als de ziekenhuizen. In de Nederlandse ziekenhuizen heeft de raad van bestuur de eindverantwoordelijkheid voor de kwaliteit en veiligheid van zorg. Ziekenhuizen zijn complexe org…

Tekst: Jos Benders, Sjors Poelen en Roel Schouteten Vanaf ongeveer het begin van het millennium wordt lean toegepast in de zorg (Graban, 2012). De term lean is voortgekomen uit een internationaal onderzoek naar het presteren van autofabrikanten. Japanse fabrikanten, met Toyota op kop, bleken kwalitatief de beste auto’s te leveren die nog goedkoop waren ook. Als belangrijkste reden voor dit succes geldt het ingenieuze productiesysteem van Toyota (Liker, 2004). Kenmerkend hiervoor is dat men cont…

Door: I.J. Middelkoop, L. Vat, M.M.N. Minkman Een CVA, ofwel beroerte, komt veel voor. In 2011 waren er in Nederland naar schatting 174.400 mensen met een beroerte; ongeveer 90.900 mannen en 83.500 vrouwen. In de periode 2001-2011 steeg de prevalentie van beroerte enorm: bij mannen met bijna 70% en bij vrouwen met ruim 55%. Een deel van deze stijging is te verklaren door demografische ontwikkelingen, zoals groei en vergrijzing van de bevolking. Het grootste deel van de toename van beroerte is e…

De redactie van KiZ heeft vijf van de beste artikelen van het afgelopen jaar voor u gebundeld. Vul uw gegevens in en ontvang deze prachtige special geheel gratis! Wij wensen u een fijn, veilig en gezond 2017. De redactie van KiZ.

Tekst: M. Zegers, G. Welker en G. Gerritsen Ziekenhuizen leggen jaarlijks uitgebreid verantwoording af over de kwaliteit van de geleverde zorg. Onderdelen van deze verantwoording zijn de verplichte aanlevering van een scala aan indicatoren (deels door het veld zelf gedefinieerd en aangedragen) bij de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ), het Zorginstituut (ZIN) via de transparantiekalender en zorgverzekeraars, de kwaliteitsregistraties van de wetenschappelijke verenigingen en kwaliteitsinform…

Tekst: L. Myszka-Jansen Volgens Zinzia ontstaat kwaliteit tussen de cliënt en de professional en moet het kwaliteitssysteem de professional faciliteren om excellente zorg te kunnen bieden. Sinds de intrede van de marktwerking wordt van zorgorganisaties verwacht dat zij hun kwaliteit ook aantoonbaar maken, zodat de klant of zorgverzekeraar een keuze kan maken op basis van die kwaliteit. Door middel van een externe audit kan de organisatie een kwaliteitscertificaat behalen en daarmee de kwaliteit…

Tekst: P. Beusmans, P. de Heer Bij het transparant maken van die kwaliteitsinformatie vaart het Zorginstituut een duidelijke koers: ‘meer transparantie en minder administratieve lasten’. Het Zorginstituut wil dat betere en relevantere kwaliteitsinformatie beschikbaar komt. Hiermee wordt bedoeld informatie die betrouwbaar en vergelijkbaar is en die betrekking heeft op voor de patiënt relevante ervaringen en uitkomsten. Samen met de bij dit proces betrokken partijen wil het Zorginstituut die info…

Tekst: M. van der Weide en A. Jonkers De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de gezondheidszorg in Nederland. Ze doet dit met Risico Toezicht (RT). Hiertoe verzamelt de inspectie proactief data en maakt zij per zorgorganisatie een risicoprofiel. Het risicoprofiel is geen inspectieoordeel maar een methode om inspectiebezoeken risicogestuurd te plannen. De IGZ bezoekt die instellingen waarvan zij verwacht, op basis van het risicoprofiel, dat he…

Het project Beslist Samen! heeft bijna 9 ton subsidie ontvangen van Het Zorginstituut Nederland. Dat schonk het bedrag in het kader van de subsidieregeling ‘Transparantie over de Kwaliteit van Zorg’. Het project gaat in maart volgend jaar van start en ziekenhuizen kunnen zich ervoor aanmelden. Het doel van het project is een succesvolle toepassing en inbedding van Samen Beslissen. Daarbij hebben arts en patiënt het over welke zorg het beste past. Dit moet in maar liefst 24 zorgprocessen gebeure…

Zorgcentra Meerlanden (Noord-Holland) pakt sinds kort het verbeteren van de kwaliteit op een andere manier aan. Mede op verzoek van de cliënten- en familieraad sluiten verbeteringen beter aan bij de beleving van de bewoners. Stapje voor stapje, samen met de bewoner en met behulp van familieleden en vrijwilligers komen de aanpassingen tot stand. Mariët Ebbinge Zorg is mensenwerk. Zo denkt directeur-bestuurder Jan van der Linden van Zorgcentra Meerlanden erover. Een organisatie die bestaat uit dr…

Geen enkele patiënt is hetzelfde en maatwerk is altijd nodig. Dat weten ze heel goed bij Karakter, specialist in complexe kinder- en jeugdpsychiatrie. Maar de processen rondom patiënten zijn wél hetzelfde. Met standaardisering is daardoor veel verlies en verspilling te voorkomen en winst te behalen. Esther Veenstra en Maartje de Vries, Lean-coaches bij Karakter, regio Gelderland, weten na het voltooien van hun WEP-project uit eigen ervaring: ‘Six Sigma kán in de zorg.’ Esther Veenstra, Maartje …

Anouk Schuit, Henk Nies Vergevorderde dementie gaat vaak gepaard met decorumverlies, ontluistering en verlies van waardigheid (Hall, Longhurst, Higginson, 2009; Heggestad, Nortvedt, Slettebø, 2015). De kritiek op verpleeghuizen heeft daar vaak betrekking op. Dat je vader of moeder incontinent is, met vlekken op de kleren of in het ondergoed rondloopt, scheldt of agressief is, en uiterlijk geen schim meer is van wie of wat hij of zij vroeger was, is voor naasten moeilijk te accepteren. Dit verli…

De vraag of een ziekenhuis kwalitatief goede zorg levert, wordt steeds vaker bekeken vanuit het perspectief van de patiënt. Vanuit de zorgverzekeraars bestaat de wens om patiëntervaringen te meten met compacte, generieke vragenlijsten. Die moeten wetenschappelijk onderbouwd zijn. Voor de kliniek bestaat reeds een korte, generieke én gevalideerde vragenlijst waarmee continu patiëntervaringen kunnen worden gemeten: de verkorte Picker Patient Experience Questionnaire (PPE-15). Het Leids Universita…

Sebastiaan Baan Tot eind 2017 zorgt het Netwerk voor de ontwikkeling van 17 zorgstandaarden, 25 generieke modules en een aantal implementatie-ondersteunende tools (zie beide kaders bij dit artikel). Alle partijen uit de brede GGz zetten zich sinds jaar en dag in voor de borging en ontwikkeling van de kwaliteit van zorg. De afgelopen jaren zijn hier al veel stappen in gezet met de ontwikkeling van richtlijnen, zorgprogramma’s en meetinstrumenten (waaronder ROM). Deze ontwikkelingen vormen een go…

Door onderzoek te doen naar innovatieve interventies en behandelmethoden kan de GGz zichzelf verbeteren. Het Onderzoeksprogramma GGz van ZonMw biedt hierbij financiële ondersteuning. Dit programma is gebaseerd op de Onderzoeksagenda ‘De juiste behandeling op het juiste moment’. Veldpartijen die een onderzoeksvoorstel willen indienen, moeten rekening houden met drie thema’s: vroege herkenning en behandeling, gepersonaliseerde zorg en aandacht voor implementatie- en praktijkprojecten. M. Ebbinge …

Een moderne en professionele organisatie in de geestelijke gezondheidszorg (GGz) in Nederland heeft een sluitende kwaliteitscyclus. Helaas gaat dat echter niet altijd op, zoals onder meer beschreven in dit artikel. Met een bottom up-certificering kan de kwaliteitscyclus wellicht worden gesloten. Dat moet dan wel met visie gebeuren. Koen Westen & Maaike van Vugt In nummer 2 van KiZ werden kritische kanttekeningen geplaatst bij (de effectiviteit van) de implementatie van beschikbare richtlijnen, …

Het routinematig monitoren van patiënten in de GGZ (ROM) werd ervaren als een noodzakelijk kwaad door de nadruk op het behalen van de minimale responspercentages. In het Doorbraakproject ROM stonden de oorspronkelijke bedoelingen (ROM als hulpmiddel/informatiebron in de behandeling en voor kwaliteitsmanagement van behandelprogramma’s) centraal. Teams gingen aan de slag met ROM in de dialoog tussen patiënt en behandelaar (als bouwsteen van ‘Shared Decision Making’) of met geaggregeerde ROM-gegev…

De zorg voor patiënten met chronische, stabiele psychische problematiek was altijd het domein van de specialistische GGz, voorheen de tweedelijns GGz. Sinds 2014 verplaatst deze zorg zich naar de huisartsenpraktijk en de generalistische basis GGz (BGGz). Het behandeldoel van deze patiënten is bij de introductie van de BGGz benoemd als ‘stabiliseren’, maar volgens de inzichten uit de zogenaamde herstelondersteunende zorg kan er altijd aan verder herstel worden gewerkt. We beschrijven hier hoe da…

Het International Incident Disclosure Congres laat op 20 en 21 oktober nationale en internationale sprekers aan het woord. Zij praten over de door hen tegengekomen problemen, en de daarvoor aangebrachte oplossingen en strategieën bij het melden van medische incidenten. Het uitwisselen van nieuwe wetenschappelijke inzichten en praktische strategieën kan zo tot dieper inzicht in de organisatie van openheid na medische incidenten leiden. B.S. Laarman, A.J. Akkermans Openheid in de zorg staat in de…

Veel vluchtelingen zijn in de afgelopen jaren naar Nederland gekomen. Een groot aantal blijkt veerkrachtig en in staat om hun leven weer op te bouwen. Voor degenen die psychische klachten ontwikkelen, is een tijdig en laagdrempelig PSH-aanbod van ondersteuning wenselijk. Simone de la Rie en Marieke Schouten De inventarisatie door de Arq Psychotrauma Expert Groep – in opdracht van ZonMW – van het aanbod van Psychosociale Hulpverlening (PSH)-programma’s wil bijdragen aan een kwaliteitsverbetering…

De ‘Nieuwe GGz’ (DNG) is een beweging. In principe horen we daar allemaal bij en kan iedereen bijdragen. Er is geen accreditatie, ballotage of politbureau dat de normen vaststelt. We schrijven met elkaar de ‘geschiedenis’ van de innovatie in de GGz. Dit jaar verscheen vanuit dit perspectief het boek ‘Goede GGZ’ van Delespaul e.a. Op verzoek van KiZ vatte Philippe Delespaul enkele van zijn denkbeelden samen in dit artikel. Het boek ‘Goede GGZ’ (Delespaul e.a. 2016) is geschreven als een inspirat…

Een transparante en veilige cultuur die zorgverleners stimuleert om te melden. Dat is een van de kernpunten bij het bewerkstelligen van patiëntveiligheid. De centrale vraag in dit artikel is wat er in het opleiden van zorgprofessionals nodig is om een open en veilige bespreekcultuur te ontwikkelen. Een cultuur waarin het geven en ontvangen van feedback gewoon is en waar het melden van calamiteiten niet als bedreigend, maar juist als een gemeenschappelijke verbetering wordt gezien. Door: I. Sloo…

De hoogte van je ambities is een voorspellende factor voor de mate van succes die je realiseert. Dat is wetenschappelijk bewezen. Daarom stoort het mij soms dat mensen in de zorg aarzelend zijn om hun dromen na te jagen en vol voor de cliënt te gaan. Recht op de bedoeling af, wat is er mooier dan dat? Zonder concessies. Zijn we in 2020 bevrijd uit onze paradox: de beste zorg willen krijgen door inzet van instrumenten die gebaseerd zijn op normering en standaardisatie? Haske van Veenendaal Een g…

In het huidige zorgstelsel hebben de zorgverzekeraars de taak om uit naam van hun verzekerden zorg in te kopen op basis van volume, prijs én kwaliteit. Het streven daarbij is zoveel mogelijk gezondheidswinst voor een zo aantrekkelijk mogelijke prijs. Dat heet inmiddels Value Based Health Care. Kwaliteit van zorg wordt daarin gedefinieerd als toegevoegde waarde of uitkomst; denk bijvoorbeeld aan gezondheid en herstel, kwaliteit van leven, functioneren en herwinnen van eigen regie en zelfredzaamh…

Susan Scott, manager patiëntveiligheid aan de University of Missouri Health Care (VS), wordt nationaal en internationaal geroemd om haar onderzoek naar second victims en ervaringen met de implementatie van een peer-supportsysteem. Tijdens de thema-avond ‘Peer support in de zorg’ op 18 april jongstleden deelde Scott haar ervaringen met het forYOU team, bestaande uit ruim honderd zorgverleners, bestuurders en kwaliteitsfunctionarissen. Wij interviewden Susan Scott over haar persoonlijke ervaringe…

Vrijheid zit vaak in kleine, vanzelfsprekende dingen. Kiezen naar welke muziek je luistert, welke film je gaat zien en wanneer je doucht. Doodgewone dagelijkse keuzes. Maar niet als je afhankelijk bent van langdurende zorg. Dan bepalen anderen ineens wat goed voor je is. En als je daar onrustig van wordt of protesteert? Dan volgen er soms maatregelen die onvrijwillig en niet gewenst zijn. Dat het anders kan, bewezen zeven zorgorganisaties het afgelopen jaar. Door J. Mast Drie organisaties uit d…

Selectief contracteren is voor zorgverzekeraars een belangrijk instrument. Het idee is dat zij daarmee kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van de zorg en het beheersen van de kosten hiervan. Dit instrument wordt echter door verzekerden vaak niet geaccepteerd. In dit artikel (eerder verschenen in het Engels1) wordt onderzocht welke rol het vertrouwen in de zorgverzekeraar speelt in de acceptatie van selectief contracteren. Door: R.E. Bes, E.C. Curfs, P.P. Groenewegen, J.D. de Jo…

Met het programma ‘Waardigheid en Trots, liefdevolle zorg voor onze ouderen’ is het ministerie van VWS dit voorjaar gestart. Het is positief dat het ministerie met dit verbeterprogramma voor de verpleeghuiszorg, de zorgorganisaties expliciet vraagt en de ruimte geeft om de best mogelijke kwaliteit van zorg te leveren. Hoe gaan we in 2020 om met begrippen als ‘welbevinden’ en ‘kwaliteit van leven’? Op welke wijze geven we invulling aan kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg in 2020? Welke ker…

Het is zomer: parlementen gaan met reces, schoolvakanties beginnen, burgers gaan met vakantie en media plaatsen sullige nieuwtjes. Kortom: het is komkommertijd. Vakanties hebben ook invloed op de capaciteit van het ziekenhuis en leiden ertoe dat ziekenhuizen het aantal beschikbare bedden reduceren. Voor de dienstdoende zorgverleners is het allesbehalve komkommertijd, want de patiëntenzorg gaat toch echt door. Door: M. Hilbink, M. Jager, K. Smulders Het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) wil groeien …

Op het eenzaam opsluiten van psychiatrisch cliënten, ook wel separeren genoemd, is veel kritiek. De afgelopen jaren zijn er door ggz-instellingen veel activiteiten ondernomen om het gebruik van dwang en separatie terug te dringen. Welke interventies zijn er ontwikkeld en wat zijn knelpunten in de reductie van separatie? Op deze vragen wordt antwoord gegeven in dit artikel. Door dr. Y. Voskes Separatie heeft een grote impact op zowel cliënten als hulpverleners. Bovendien is een therapeutisch eff…

Zorginstituut Nederland faciliteert implementatie op drie manieren, die elkaar continu aanvullen en verrijken. Belangrijk is dat welke combinatie van rollen ook wordt opgepakt het verkennen en begrijpen van een zorgpraktijk en zijn context telkens de eerste stap is die het Zorginstituut zet. Door M. Rooseboom, E. Weitenberg en C. Roos Een vijftal partijen op het gebied van kwaliteit van zorg is op 1 april 2014 geïntegreerd met het College voor Zorgverzekeringen tot Zorginstituut Nederland. Dit …

Hoe heeft de rol van de kwaliteitsfunctionaris zich in de afgelopen 25 jaar ontwikkeld? KIZ-redacteur Gera Welker las een aantal artikelen uit ‘de oude doos’ en geeft hieronder de grote lijnen weer van het kwaliteitsdenken in de jaren ’90 van de vorige eeuw. Monica Haimé en Mona van de Steeg geven een reactie vanuit het perspectief van de moderne kwaliteitsfunctionaris. G. Welker, lid redactie KiZ In september 1992 schreef de heer Steensma in KIZ over de rol van de kwaliteitscoördinator vanuit …

Een groot deel van de potentieel vermijdbare medicatieschade in ziekenhuizen is toe te schrijven aan antistollingsmedicatie. Antistollingsmiddelen (bloedverdunners) zijn geneesmiddelen die de stolling van het bloed verminderen of vertragen. Dit zijn één van de meest gebruikte medicijnen voor hart- en vaatziekten en trombose. Gebruik ervan brengt een verhoging van het bloedingsrisico met zich mee, terwijl er bij een onvoldoende stollingsniveau of het tijdelijk onderbreken van de behandeling juis…

In Nederland kent de gezondheidszorg jaarlijks zo’n 1000 vermijdbare sterfgevallen. In de luchtvaart ligt dit aantal op’slechts’ ongeveer 500, wereldwijd. De veiligheid lijkt bij de luchtvaart dus erg effectief te zijn georganiseerd. Wat is hierachter het geheim? Hoe doet men dat? En bestaan er parallellen met de zorg? KiZ sprak met Richard Hol, hoofd Safety & Quality Assurance bij Transavia. Door: Nikki Damen Volgens Richard Hol is de luchtvaart niet altijd één van de meest veilige branches te…

Praten over het zorgstelsel – dan hebben we het over sturing, financiering en verantwoording van zorg. Als die woorden vallen, komen ogenblikkelijk de spanningsvelden in beeld. Taal, waarden en belangen: de wereld van de dokter, verpleegkundige en psycholoog aan de ene kant en de wereld van beleidsmakers en stuurders aan de andere. Dat fenomeen is stelselneutraal, niet per se het gevolg van het huidige zorgstelsel. Bert Boer Het achterliggende vraagstuk van bovenstaande is welk gerechtvaardigd …

Een aantal proeftuinen.  Die wees het ministerie van VWS ruim twee jaar geleden aan, met als doel hier experimenten te starten voor het verbeteren van de zorg. De overall doelstelling bij alle proeftuinen is om zorg te optimaliseren volgens het zogenaamde triple aim principe van Berwick et al. Dit principe stelt dat er drie doelen simultaan worden nagestreefd; lagere kosten, betere kwaliteit en een betere patiëntbeleving. Kortom, de lat ligt hoog. Door: G.J.C. Schulpen Eén van de proeftuinen is…

Het vak van kwaliteitsmanagement is de laatste jaren in een stroomversnelling gekomen. De kwaliteitsmanager dient zich bewust te zijn van ontwikkelingen, en mee te veranderen. Een uitdaging is het om zijn toegevoegde waarde aan te blijven tonen, nu en in de toekomst! Door: A. Roozendaal en C. Eijkman-Stuart Inspelend op ontwikkelingen heeft het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK) in 2014 het initiatief genomen om een onafhankelijk toetsingskaderte introduceren. Dit ten behoeve va…

Dit artikel voert ons terug op de patiëntenzorg toen. Dit aan de hand van het artikel ‘Hoe participeren patiënten in de kwaliteitszorg van ziekenhuizen?’ van Hans Dubbelboer uit 1994. De auteur doet in zijn artikel de aanbeveling om patiëntorganisaties structureel te gaan betrekken. Om samen te werken en samen producten te ontwikkelen. We vonden een expert op het terrein van patiëntgerichtheid, Greta Antuma, bereid te reflecteren op de vragen: wat in het artikel van Dubbelboer is nog steeds her…

Over (het voorkomen van) onnodige fouten, incidenten en calamiteiten in Nederlandse ziekenhuizen vinden al jarenlang discussies plaats. Het streven is om zo weinig mogelijk fouten te maken. Toch ontstaan er geregeld incidenten omdat fouten door de veiligheidsbarrières kunnen glippen. Het in dit artikel beschreven onderzoek richt zich op de vraag hoe ziekenhuizen hun calamiteitenbeleid hebben vormgegeven en beschrijft ervaringen met de inrichting van het beleid. Door: G. Heuver, L. Heijboer, J. …

OptiMedis in Nederland is de zorgmanagementorganisatie die de afgelopen jaren faam maakte met ‘Gesundes Kinzigtal’ in Duitsland. Zorgaanbieders en verzekeraars sloten in de Kinzigtal-regio een innovatief shared savings-contract af. Doel was het verhogen van kwaliteit van zorg, het investeren in preventie en het reduceren van kosten (zie kader). Een gesprek met directeur Jurriaan Pröpper over wat shared savings nu eigenlijk inhoudt, hoe we dergelijke contracten in Nederland kunnen realiseren, ma…

Online communicatie is goed voor ouderen en kan eenzaamheid verminderen, wordt algemeen aangenomen. Veel beleid is gebaseerd op deze veronderstelling. Ook Europese bijdragen aan de ontwikkeling van ICT speciaal gericht op verbetering van de sociale verbondenheid van ouderen gaan hiervan uit (Zie Ambient Assisted Living Joint Programme). Verrassend genoeg is er weinig empirisch bewijs dat deze aanname ondersteunt. Dat blijkt uit deze proefschriftbespreking. Eveline Haage Onderzoeksresultaten op …

Haar hele leven heeft Ans Willemse zich ingezet voor betere (ouderen)zorg. Als wethouder, als Tweedekamerlid en in tal van besturen en commissies. Op 78-jarige leeftijd is ze nog steeds actief voor onder andere het Nationaal Programma Ouderenzorg en de IGZ. “Iedereen heeft het recht om menswaardig oud te worden.” Mariët Ebbinge Ooit heeft Willemse een opleiding in de zorg gedaan. Maar toen werd ze gevraagd wethouder te worden in haar woonplaats Heiloo. 14 jaar lang oefende ze deze functie uit m…

Proefschriftbespreking Haar proefschrift Hospital Quality Systems; unraveling working mechanisms heeft Steffie van Schoten op 4 november 2015 verdedigd aan de Vrije Universiteit. Hierin beargumenteert zij dat de relatie tussen kwaliteitssystemen in ziekenhuizen en de prestaties van ziekenhuizen niet eenduidig is. Lotte van de Steeg Het onderzoek toont aan dat een goed ontwikkeld kwaliteitssysteem leidt tot verbeterde uitkomsten van zorg, maar niet per se tot verbeteringen van het zorgproces. Di…

Hoe zal de langdurige zorg er in 2020 uitzien? Een prikkelende vraag… maar 5 jaar is ook weer niet zo ver weg in de toekomst… dus genezing van dementie, vliegende rollators of wijkverpleegrobots zijn niet heel waarschijnlijk in de komende periode. Barbara van der Linden Grote revoluties hoeven we dus niet te verwachten… ook niet in de organisatie van de zorg. Te meer omdat er in 2015 al grote transities in gang zijn gezet door de invoering van de nieuwe Wet Langdurige Zorg en veranderingen in d…

Eén ding is duidelijk voor de zorg: kwaliteit wordt niet meer wat het was! Dat is niet omdat mensen kwaliteit en veiligheid niet meer belangrijk vinden, maar omdat kwaliteit en veiligheid een andere eigenaar krijgen. Henk Nies Nu zijn ze van de Inspectie, de zorgverzekeraar, de gemeente, het kwaliteitsinstituut, de brancheorganisaties, de beroepsorganisaties, de overheid; kortom van iedereen, behalve van de mensen om wie het gaat: de cliënten/patiënten en hun hulpverleners. Dat is raar. We zijn…

In Kwaliteit in Zorg is een mooi overzicht gepresenteerd van de trends in het kwaliteitsdenken in de zorg op basis van de artikelen in 25 jaar KiZ. Zien we deze trends in de ziekenhuiszorg doorzetten in de komende vijf jaar? Wat is daarbij het grootste vraagstuk, de grootste bedreiging en de grootste stimulans? Gera Welker We moeten de komende vijf jaar niet ‘back to the future’, maar ‘forward to the essence’. En de kern, de essentie ofwel de bedoeling1 van ziekenhuizen is het ‘samen leveren va…

Gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis is een ingrijpende maatregel. Dat geldt eens te meer wanneer het een langdurige opname betreft. Niet alleen het aanbieden van hoogstaande evidence based behandelingen is dan van belang, ook het vergroten van de kwaliteit van leven van de patiënten en het handhaven van de verbinding met de maatschappij zijn belangrijke aandachtspunten voor behandelaars. Door N. Verstegen, J. Flos en H. Hilverts Juist de aandacht voor kwaliteit van leven van de pat…

Welke kansen biedt consumentenelektronica in de zorg? Kunnen mensen die afhankelijk zijn van langdurende zorg profiteren van de voordelen van gemakkelijk verkrijgbare elektronische hulpmiddelen? Hoe kijken cliënten en hun zorgverleners daar tegenaan en wat komen cliënten tegen bij het eerste gebruik? Vilans zoekt het uit samen met zorgorganisaties en cliënten. D. Boshuizen, R. Houtenbos, N. Nijhof, S. Suijkerbuijk, S. van der Weegen De tijd dat je voor elektronische zorghulpmiddelen afhankelijk…

Zorgverleners zijn intrinsiek gemotiveerd om goede zorg te leveren. Echter, door de externe regeldruk wordt de aandacht verlegd naar het verantwoorden in plaats van naar het verbeteren van kwaliteit. De vraag is hoe we de patiënt en het zorgproces weer centraal kunnen stellen. Een mogelijkheid is om te kijken naar kwaliteitsverbetering op microniveau. Hiervoor is commitment van medewerkers voor kwaliteitsverbetering essentieel. Maar welke strategieën zetten medisch en verpleegkundig leidinggeve…

Aan de totstandkoming van het vakgebied implementatie is de laatste twee decennia in Nederland, maar ook elders in de wereld, hard gewerkt. We beschikken tegenwoordig over veel meer bewijs, kennis en inzicht over de effectiviteit van diagnostiek, behandeling, organisatie van zorg en preventie dan vroeger. Maar we weten ook dat de toepassing van dat bewijs of van die kennis in de praktijk niet vanzelf gaat. B.A van der Linden De erkenning van het feit dat implementatie actief moet worden opgepak…

Stel, je bent de ontwikkelaar of projectleider van een good practice of interventie voor de langdurige zorg. En je weet dat jouw good practice kwalitatief goede zorg oplevert of de kwaliteit van zorg en ondersteuning verbetert. Hoe zorg je er dan voor dat anderen deze interventie ook kunnen gebruiken? Hoe help je de langdurige zorg verbeteren? Dat kan onder meer door de interventie aan te melden op www.zorginzicht.nl. Mariët Ebbinge Als je een interventie hebt, zijn er twee mogelijkheden. Je ku…

Het was een sprong in het diepe en dat is het misschien nog steeds. Toch is gemeente Brunssum ervan overtuigd dat het inkopen van ondersteuning op inhoudelijke resultaten de toekomst is. Door afscheid te nemen van de klassieke uurtje-factuurtje-inkoop, kwam de kwaliteit van ondersteuning pas echt centraal te staan. Sleutelwoorden: een lumpsumfinanciering en écht partnerschap. Door: M. Schonewille Het begon allemaal met de nieuwe Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo). Die wet is er al sinds 20…

De afdeling zorg van de Rabobank, verantwoordelijk voor zo’n 7 miljard aan geïnvesteerd vermogen in de zorg, heeft eigenlijk een dubbele rol. Aan de ene kant analyseert oud-tandarts en directeur Gezondheidszorg Michel van Schaik de ontwikkelingen in het zorglandschap. Hij baseert daarop de keuze om een initiatief wel of niet te financieren. Aan de andere kant geeft de financier ook mede-vorm aan dat landschap vanuit een duidelijke visie op de meerwaarde die zorg moet leveren. Zo is de Rabobank …

Door: J.C. Kluin-Nelemans, Y.J. Kamminga, J.J.H.M. Erwich In 2012 verzocht de raad van bestuur van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) om – gelijktijdig met een verbetering van de systematiek rondom calamiteitenmeldingen bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) – een programma te starten voor peer support. Het doel was om betrokkenen bij een calamiteit beter op te kunnen vangen. Dat dit dringend nodig was, was inmiddels uitgebreid bekend uit de Amerikaanse literatuur. Artsen…

Voorspellen is een lastig vak. Ondanks alle predictiemodellen, computerkracht en glazen bollen lukt het nog steeds niet om betrouwbaar de rentestand of de komende voetbalkampioen te voorspellen. Tijn Kool Ook beurskoersen zijn moeilijk te voorspellen: dolfijnen en apen doen dat beter dan financiële analisten. Revoluties zijn helemaal moeilijk te voorspellen. Achteraf is het makkelijk om de agrarische of de industriële revolutie te verklaren. Maar meestal ontstaan ze sluipend en is-ie er opeens:…

De huidige veranderingen in de zorg leiden er toe dat de thuiszorg goed moet onderbouwen en vastleggen wat men doet, voor wie en wat de resultaten van die zorg thuis zijn. Het betreft vragen van cliënten over bijvoorbeeld het lichamelijk of psychosociaal functioneren, en het bevorderen of ondersteunen van gezondheid. Auteurs: D. Rietveld en J. Mast Tot nu toe gebruiken organisaties en zorgmedewerkers hiervoor onder andere het zorgplan. Dit zorgplan kan voor elke organisatie anders zijn en versc…

In de psychiatrie debatteert men al decennia over de mogelijkheid tot het toepassen van dwangbehandeling in de ambulante setting. Met het wetsvoorstel verplichte GGZ dat de Wet Bopz moet gaan vervangen, wil de wetgever deze mogelijkheid scheppen. De indiening van het wetsvoorstel heeft echter de voor- en tegenstanders hiervan niet dichter bijeen gebracht. In tegendeel: de bezwaren lijken juist sindsdien steeds scherper voor het voetlicht te komen, terwijl in de jaren daarvoor toch veel mensen h…

Het is 5 november 2015. Het congres ‘Back to the future’ over kwaliteit en veiligheid in de zorg is net afgelopen. De mensen lopen door de tropische tuin van Burgers Zoo. Ze praten na over de lezingen en vooral over die van Bakas, die met name de technologie als belangrijkste motor van de veranderingen in de zorg aanwijst. Naast bijval hoor ik ook ongeloof bij sommige deelnemers. Maar hoe zit het dan met de menselijke behoefte aan aandacht, ergens bij horen, je verhaal kwijt kunnen? Daar had me…

Implementatie wordt langzamerhand een eigen vakgebied met een body of knowledge, deskundigen, leerstoelen en een wereldwijd netwerk van implementatiedeskundigen, volgens Barbara van der Linden in dit overzichtsartikel. Aan de ene kant wijzen de ontwikkelingen, die Van der Linden beschrijft, zeker op een toenemende professionalisering van het vakgebied implementatie. Aan de andere kant worden de inzichten uit de implementatiekunde nog lang niet overal consequent toegepast. Auteur: Peter van Splu…

Het Deventer Ziekenhuis mag zich het gemiddeld beste ziekenhuis van Nederland noemen. Op de vele bekende kwaliteitslijstjes scoort het ziekenhuis onverminderd hoog. Maar volgens bestuursvoorzitter Gita Gallé is er nog genoeg te doen, bijvoorbeeld het invoeren van een systeem voor integrale kwaliteit. Daarnaast moet de bestuursvoorzitter het ziekenhuis de toekomst in loodsen. Gallé was een van de sprekers op het KIZ-congres in 2015 over de toekomst van de zorg. Gita Gallé mag graag de vergelijki…

Situaties waarbij dwang of drang wordt ingezet geven onvermijdelijk aanleiding tot het stellen van morele vragen. Situaties waarin sprake is van vrijheidsbeperking, ontnemen van (enige mate van) autonomie en waarin machtsverschillen worden uitvergroot, zijn in hun aard moreel geladen. Aandacht voor moraliteit, ethiek en reflectie in dit verband is daarom voor de hand liggend. Door F. Weidema Verschillende GGZ-organisaties hebben de afgelopen jarenethische reflectie geïntroduceerd. Onder meer in…

De nadruk lag tot voor kort bij kwaliteitsverbetering op de implementatie van zorginnovaties. Sinds enkele jaren komt er steeds meer besef dat het planmatig terugdringenvan onnodige zorg , ofwel de-implementatie, ook potentieel bijdraagt aan kwaliteit van zorg. In tegenstelling tot de implementatie van zorginnovaties, weten we nog maar weinig over de-implementatie van onnodige zorg. Veelal wordt aangenomen dat de aanpak bij de-implementatie van onnodige zorg vergelijkbaar is aan de implementati…

Hoe zorgen we dat een beleidsmaatregel effect heeft in de praktijk? Hoe zorgen we dat organisaties werken volgens aanbevolen richtlijnen? Het programma was toch bewezen effectief, waarom zie ik in de praktijk dan geen effect? Zomaar wat vragen die menig politicus, beleidsmedewerker of manager bezighouden. Tekst: M. Wilschut, P. Goense, et al Hoewel de laatste jaren steeds meer de nadruk ligt op het toepassen van bewezen effectieve werkwijzen, is het effect ervan in de dagelijkse praktijk vaak t…

Het verbeteren van patiëntveiligheid staat hoog op de agenda bij kwaliteitsmedewerkers, professionals en bestuurders. Er zijn diverse hulpmiddelen om patiëntveiligheid in een organisatie in kaart te brengen. Maar hoe verbreed je nu de focus naar patiëntveiligheid in transmurale zorgketens? En hoe kun je als bestuurder de patiëntveiligheidscultuur en samenwerking in een (acute) zorgketen naar een hoger niveau tillen? Verslag van een pilot met ambulancezorg, huisartsenposten en afdelingen spoedei…

Een succesvolle transitie van belevingsgerichte zorg naar belevingsgericht werken: vrijheid en eigen regie van de cliënt staat vanaf nu centraal. In dit artikel beschrijven we een succesvolle aanpak om deze transitie te realiseren in de ouderenzorg. J.L.P.Ekkerink en L.E. Vat De veelomvattendheid van belevingsgerichte zorg is een valkuil. Het gevaar bestaat dat het te weinig concreet wordt voor de medewerker op de werkvloer. Iedere organisatie in de ouderenzorg kent ‘belevingsgericht zorgen’. D…

Futurologie is een wetenschap; het is niet een glazen bol waar je in kijkt. Al klinkt trendwatcher Bakas soms echt als een orakel en zegt hij ook dingen die je nièt wilt horen. Bakas spreekt over de toekomst van de zorg op het KIZ-congres in Burgers Zoo in Arnhem op 5 november. Als futuroloog of trendwatcher moet je  een goede intuïtie hebben. Maar dat is niet voldoende. ‘Je moet beschikken over een groot informatienetwerk, waarbij je gebruik maakt van uiteenlopende bronnen om tot een objectief…

25 jaar het tijdschrift Kwaliteit in Zorg betekent zo’n kleine 1.000 artikelen over kwaliteit en veiligheid. De afgelopen maanden hebben we teruggeblikt en het immense bestand aan artikelen in kaart gebracht. Een boeiende klus die een antwoord moet geven op vragen als: hoe evolueert het kwaliteitsdenken en welke thema’s groeien? Welke zijn misschien wat over de top en wat zijn toekomsttrends? Kees Ahaus en Fabian Schurink De Leidschendamconferenties die werden georganiseerd door patiëntenorgani…

Wat als de sturing en beoordeling van collectieve publieke gezondheidszorg louter op kosten passé is? Sturing op maatschappelijke effecten, als een gezonde bevolking, staat in 2020 centraal, voorspellen de auteurs van dit artikel. Astraia Rühl en Tineke van den Biggelaar “Back to the future” blijkt niet helemaal bewaarheid, maar toekomstscenario’s blijven interessant. In deze tijd met vergaande technologische ontwikkelingen is de kans op disruptieve innovaties zo groot dat onvoorspelbaarheid de…

Dit artikel neemt de lezer mee langs 25 jaar kwaliteit. De ontwikkeling van (de visie op) kwaliteit kan niet los gezien worden van maatschappelijke veranderingen. Ontwikkelingen in kwaliteitsland surften mee op de golf, zodat we in 2040 tevreden terugkijken. In dit artikel worden eerst twee crisissen geschetst die belangrijk waren als aanjager van het anders denken over kwaliteit. Daarna volgt een korte uiteenzetting van relevante wetenschappelijke ontwikkelingen die voorbode waren van de veran…