Kwaliteit in Zorg

Een man komt naar het ziekenhuis om behandelopties voor kanker te bespreken. Zijn casus is al in het multidisciplinair overleg (MDO) besproken. Het advies is helder: de behandeling met de grootste kans op overleving, volgens richtlijnen. In de spreekkamer licht de arts het advies toe, inclusief baten en risico’s. De patiënt luistert en zegt dan: “Dokter, ik wil niet het risico lopen mijn zelfstandigheid te verliezen. Ik woon alleen, heb weinig mensen om me heen en reis graag. Ik kies liever een…

Regionale samenwerking is cruciaal bij de uitvoering van het Integrale Zorgakkoord. Het kan verschillende partijen helpen om hun krachten te bundelen, expertise te delen en de zorg te organiseren rondom de behoeften van de patiënt. Door gezamenlijk te investeren in preventie, efficiëntie en kwaliteit kunnen we betere zorgresultaten bereiken en de gezondheid en het welzijn van de bevolking bevorderen. Door Frans van Zoest en Jan Verschuren In de Verpleging & Verzorging bestaat al sinds 2018 een …

Het tekort aan personeel in de zorg is een probleem dat de komende jaren toeneemt. En ook financieel wordt het de komende jaren niet veel ruimer. Hoe richt je dan de zorg in? Netwerkorganisatie in de zorg Espria zoekt samenwerking buiten de gebaande paden. Maar dat is soms makkelijker gezegd dan gedaan, zegt bestuursvoorzitter Ria Stegehuis. Een interview met Ria Stegehuis (raad van bestuur Espria), Monique Staps (Espria Ledenvereniging) en Karlien Luitjes (NAAST-ZCN) De zorgorganisaties van Es…

Richtlijnen bevatten algemeen bruikbare aanbevelingen maar zijn zelden dwingend. Ze gaan uit van de gemiddelde patiënt met een bepaalde ziekte of klacht. In de praktijk hebben zorgverleners te maken met een grote variatie aan patiënten, jong en oud, met en zonder comorbiditeit, met wisselende vaardigheden op gebied van taal en gezondheid, en bovendien uiteenlopende wensen en verwachtingen. Hoe kunnen richtlijnen bijdragen aan zorg op maat en samen beslissen? Door Jako Burgers en Gerda van der W…

Ellen Driever heeft veel onderzoek naar samen beslissen gedaan en promoveerde op dit onderwerp. Sinds een half jaar werkt ze als arts-assistent in opleiding tot kinderarts. "In de praktijk merk ik dat ik regelmatig bewust onbekwaam ben in samen beslissen. Het is veel moeilijker om het toe te passen, dan om het te analyseren of om erover te schrijven. Als ik overtuigd ben dat dit de beste behandeling is voor het kind, wil ik zo graag sturen naar één behandeling. In die situatie geef ik weinig ru…

Centraal in het denken over Safety-II staat het bevorderen van veerkracht van zorgpraktijken. Om dit te bereiken, is het van belang om processen van onderlinge feedback en reflectie binnen en tussen teams, ook wel ‘horizontale verantwoording’ genoemd, te versterken. Dat blijkt uit het project Ruimte voor Veerkracht. Door Jan-Willem Weenink en Roland Bal van Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM), Erasmus Universiteit Rotterdam In het project Ruimte voor Veerkracht – een samenwerki…

Wat is er nodig voor de ontwikkeling van een rechtvaardige cultuur in de praktijk? Tegen welke uitdagingen lopen zorgorganisaties aan? We hebben drie ggz-instellingen en twee ziekenhuizen bereid gevonden ons te laten meekijken met hun initiatieven om de ontwikkeling van een rechtvaardige cultuur te bevorderen. Door Eva van Baarle, Jan-Willem Weenink, Roland Bal en Guy Widdershoven Binnen de zorg is de omgang met incidenten een belangrijk thema (1). Vaak ligt de nadruk op het aanwijzen van schul…

De hoeveelheid regels en richtlijnen in de zorg kan beklemmend werken voor professionals. Door te kijken naar hun behoeftes, zoals in de Freedom in a frame aanpak, ervaren zij meer autonomie en kunnen zij hun kennis en kunde beter inzetten. Dit zorgt voor een beter proces. Door Nienke Luijcks, Irene Grossmann en Maarten van der Laan In de gezondheidszorg stikt het van de processen en de bijbehorende regels en richtlijnen. Deze kunnen beklemmend werken voor zorgprofessionals. Om processen te ver…

Het UMC Utrecht startte in 2021 een actieonderzoek naar het vergroten van de veiligheid van overplaatsingen van patiënten van de derdelijns NICU naar een perifeer ziekenhuis dichter bij huis. Er werd een lerende cultuur gecreëerd, er kwam consensus tussen de verschillende ziekenhuizen en ouders werden betrokken. Door Fenna Mossel, Bettine Pluut en Karen de Bijl-Marcus Dagelijks verhuizen er kwetsbare patiënten van de Neonatale intensive care (NICU) naar een algemeen ziekenhuis dichterbij huis. …

Door gezamenlijk te reflecteren op de kwaliteit en veiligheid van zorg, te bespreken wat er al goed gaat en wat er beter kan en hier ook daadwerkelijk verbeterstappen in zetten wil Tijd voor Verbinding de patiëntveiligheid vergroten. Door Els van der Stelt en Nikki Damen  Dankzij de inzet van zorgprofessionals, managers en bestuurders is zorggerelateerde schade en sterfte de afgelopen jaren gedaald. Maar het kan nog beter, want nog steeds sterven ieder jaar ruim duizend patiënten in ziekenhuize…

Keuze-informatie voor het beste ziekenhuis of revalidatiecentrum is door corona relevanter dan ooit. Volgens schatting van de NZa wachten nog steeds tussen de 100.000 en 200.000 patiënten op een behandeling door uitgestelde zorg. Voor patiënten is het belangrijk om te weten wat de wachttijden zijn per ziekenhuis, en in welk ziekenhuis of revalidatiecentrum ze het beste terecht kunnen voor een behandeling of operatie. Ziekenhuizen en revalidatiecentra delen deze informatie via de gezamenlijke we…

De kwaliteit van de zorg in Nederland staat in de top 5 van de wereld. Toch blijkt uit de cijfers over vermijdbare schade in de zorg dat er nog veel vooruitgang te boeken is. Zorgmedewerkers zijn er zelf ook van overtuigd dat er op het gebied van patiëntveiligheid nog veel te verbeteren valt. Ondanks alle inzet, betrokkenheid en motivatie van zorgpersoneel, wetenschappers, verzekeraars, beroeps- en belangenverenigingen, fabrikanten en overheid, werken de partijen nog steeds langs elkaar heen. A…

Wat is nodig voor bevlogen medewerkers, hoe kunnen de energiebronnen in het werk bijdragen aan bevlogenheid, moeten we naast de aandacht voor de veerkracht van het individu niet overgaan tot lokaal herontwerp van zorgprocessen? En wat zijn lopende initiatieven als het gaat om veerkracht en belastbaarheid? Dat en meer kwam aan bod tijdens een bijeenkomst van de NFU over de veerkrachtige professional.  Door Kees Ahaus en Bart Noort Het programma ‘Veerkrachtige professional’ van het NFU-consortium…

Annemarie de Vos, projectleider verpleegkundig leiderschap en wetenschap, Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, en Cindy de Bot, docent verpleegkunde en senior onderzoeker, Avans Hogeschool, sprongen tijdens de eerste coronagolf bij in respectievelijk IC- en thuiszorg. Zij ervoeren daar de enorme impact van het werken tijdens de crisisperiode op de emotionele belasting van zorgpersoneel. Ze onderzochten of de 'drie-vragen-methode' een effectief hulpmiddel is om elkaars emotionele welbevinden in de g…

Het project ‘Fit door de Nacht’ bevordert gezond gedrag van zorgmedewerkers tijdens een nachtdienst – en daarmee hun welzijn. Claire van der Weegen, adviseur binnen het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg en één van de kartrekkers van het project stelt: “Het was meer geaccepteerd dat iemand wegging om te roken dan om powernap te doen, dat zien we nu langzaam veranderen." “Het project draait om het faciliteren van gezonder gedrag tijdens de nachtdienst van zorgmedewerkers – zowel ve…

Nederland telt circa 216.000 mensen met een zorgindicatie ernstige psychiatrische aandoening (EPA), waarvan 160.000 mensen bij de ggz in behandeling zijn (Delespaul et al., 2013)1. De mensen met deze zorgindicatie ervaren gedurende lange tijd een complexe kluwen aan psychosociale en psychiatrische problematiek, waarbij niet meer te ontwarren is wat welke problematiek in stand houdt. Hieruit volgt de zorgindicatie voor geïntegreerde en integrale intensieve zorg zo lang als nodig en zo kort als m…

Het coronavirus heeft de langdurige zorg in binnen- en buitenland het afgelopen anderhalf jaar hard getroffen. De vraag of Nederland daarbij effectief heeft gehandeld in vergelijking met andere landen is lastig te beantwoorden. De sterfte- en infectiecijfers zijn moeilijk met elkaar te vergelijken. Elk land omschrijft de langdurige zorg op een eigen manier en de registraties verschillen sterk. We kunnen wel iets zeggen over de maatregelen die overal zijn genomen en de lessen die we daaruit kunn…

Om ervoor te zorgen dat implementatiekennis breder wordt verspreid in Nederland, is tijdens het eerste Europese Implementatie Event (EIE) het Nederlands Implementatie Collectief opgericht. Het gebruik van implementatiekennis kan volgens toenmalig Secretaris-Generaal van VWS Erik Gerritsen een oplossing zijn voor een groot aantal uitdagingen in de gezondheidszorg, zoals de weerstand tegen verandering en het dreigende personeelstekort. Door Peter van Splunteren en Barbara van der Linden, redactie…

To ensure that implementation knowledge is more widely used in the Netherlands, the NIC (Netherlands Implementation Collective) was launched during the first European Implementation Event (EIE). According to Secretary-General of the Dutch Ministry of Health, Erik Gerritsen, the use of implementation knowledge can provide solutions for a large number of challenges in healthcare, such as resistance to change and the looming shortage of health care workers. By Peter van Splunteren and Barbara van …

Hoe werken we vanuit cliëntperspectief vanuit één plan? Hoe werken we integraal samen? Hoe zorgen we voor een eenduidige kostensystematiek? Hoe stimuleren we preventie? Hoe schalen we goede voorbeelden op? Door Marleen Wilschut (implementatiestrateeg, NIC-coördinator), Jos Zandvliet en Pauline Goense (beide stafmedewerker Implementatie bij ZonMw) Of je nu in een verpleegtehuis werkt als manager, wijkverpleegkundige zorg inricht als projectleider of ouders helpt in de opvoeding als gedragswetens…

Er is een gebeurtenis waar ik naar uitkijk de komende tijd: het European Implementation Event (EIE). Oorspronkelijk gepland als fysieke bijeenkomst in Rotterdam, maar nu online voor iedereen die implementatiewerk verricht en daarover kennis wil delen, nieuwe inzichten wil opdoen en in contact wil komen met collega’s in Nederland en uit de rest van de wereld.  Door Barbara van der Linden Bekijk het programma van EIE hier >> Ik ben door het programma heen gelopen om me voor te bereiden en te zien…

KiZ-redacteuren Peter van Splunteren en Barbara van der Linden spraken met early career professionals: Leah Bührman, wetenschappelijk secretaris Europees Implementatie Collaborative (EIC) en promovendus aan de Universiteit van Amsterdam en Vrije Universiteit Amsterdam, Esther Bisschops, scientist practitioner academische werkplaats ’s Heeren loo en Vrije Universiteit Amsterdam en Eva de Groot, onderzoeker en adviseur bij Berenschot, team Zorg. Op deze pagina vindt u meer informatie over de onde…

Van zorg op afstand naar blended care is een grote stap. Want waar zorg op afstand impliceert dat we onze patiënten letterlijk op afstand zetten, schetst blended care een beeld van een nieuwe manier van zorg die patiënten juist dichterbij brengt. Blended care als nieuw recept. Door Klaasjan van Haastrecht, strategisch adviseur innovatie bij Basalt. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ Special over de waarde van zorg op afstand na de coronacrisis. Naar de overzichtspagina. Basalt is een experti…

Ziekenhuiszorg verandert. Met digitalisering is zorg dichtbij de patiënt te leveren zodat die minder vaak naar het ziekenhuis hoeft te komen. Daarnaast maakt digitalisering de juiste informatie op de juiste plek mogelijk. Een datagedreven cultuur met slim gebruik van data ondersteunt professionals en patiënten bij diagnostiek en behandeling. De programma’s Digitale Zorg en VIPP 5 ondersteunen, stimuleren en faciliteren ziekenhuizen bij deze digitale transformatie. Door Ana Karadarevic, communic…

Kwaliteit in Zorg vroeg de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd wat zij zag aan digitale ontwikkelingen tijdens de covid-pandemie. Wat is de waarde van die ontwikkelingen op langere termijn? Wat zijn de risico’s en hoe gaat de inspectie daarmee om in het toezicht? Door Johan Krijgsman, coördinerend specialistisch inspecteur e-health, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ Special over de waarde van zorg op afstand na de coronacrisis. Naar de overzichtspagina. Er…

In 2016 eindigde de bijdrage over de proactieve rol van burgers, patiënten en cliënten bij patiëntveiligheid in het ‘Handboek patiëntveiligheid voor medisch specialistische zorg’ met een toekomstvisie. “Een optimale co-creatie van patiëntveiligheid in 2020, waarin de burger, cliënt en patiënt een proactieve rol vervullen als partner van zorgverleners bij patiëntveiligheid, is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de maatschappij.” Door Erica de Loos en Tijn Kool, redactie KiZ. Dit artikel m…

De zorg in Nederland maakte in 2020 grote veranderingen door. Vooral op het gebied van zorg op afstand: nieuwe initiatieven kwamen in sneltreinvaart van de grond en bestaande ideeën in een stroomversnelling. Met covid als belangrijke aanjager. De pandemie bracht ook een groot en snel groeiend draagvlak onder zorgaanbieders en patiënten met zich mee. Door Charlotte Oldenburg, Rene de Koning, Annette de Vries en Niek Kuijper, Strategie & Innovatie Cooperatie VGZ. Dit artikel maakt deel uit van de…

Een belangrijk uitgangspunt van waardegedreven zorg is waarde toevoegen voor de patiënt. Maar wat is van waarde voor de patiënt en hoe bepalen we aan welke verbeterpunten in het zorgproces we prioriteit moeten geven? Door Marian Smeulers (Amsterdam UMC), Miranda Paree (Amsterdam UMC), Frederiek de Heer (Amsterdam UMC), Martine Franckena (Erasmus MC).  Dit artikel maakt deel uit van de KIZ-special Verder komen met waardegedreven zorg. Naar het overzicht. Het actief betrekken van patiënten bij hu…

Waarde toevoegen start met de vraag wat relevant is voor de cliënt. De tweede vraag is wat de zorgverlener hiervoor nodig heeft. De organisatie moet in staat moet zijn om beide vragen adequaat te beantwoorden. Dan zijn we op weg naar waardegedreven zorg. Met de mens als motor. Door Ellen Joan van Vliet, Qualicor Europe . Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het overzicht met alle artikelen. Waardegedreven zorg geeft de evolutie weer van de g…

Directe implementatie van veranderingen geeft zorgverleners energie. Maar wetenschap kost echter tijd. En als veranderingen al zijn doorgevoerd, is een wetenschappelijke analyse lastig. Continu afstemmen is een voorwaarde voor succes. Door Joëll Bense, Brigit de Jong,  Marjolijn Duijvestein,  Martine Franckena en Maaike Schuur. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het overzicht met alle artikelen. Dataregistratie is een hoeksteen van VBHC. H…

Er zijn de afgelopen jaren veel nieuwe termen in de zorg voorbij gekomen: patiënt- of persoonsgerichte zorg, zorg op maat, uitkomstgerichte zorg en nu ook waardegedreven zorg. Wij geloven dat we over tien jaar nog steeds over waardegedreven zorg praten. Want alleen die term dekt de lading van wat we moeten doen in de zorg: waarde toevoegen. Door Mariëlle Schroijen, Marieke Snel  en Jolande van Luipen. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special ‘Verder komen met waardegedreven zorg’. Naar het…

Het Kennisplatform Juiste Zorg op de Juiste Plek (JZOJP) komt jaarlijks met een kennisagenda. In de eerste versie, die in mei verscheen, staan negen aanbevelingen. Deze zijn zo gekozen dat ze relatief snel tot resultaat kunnen leiden. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Door Prof. dr. D. Ruwaard, voorzitter JZOJP-kennisplatform, Prof. dr. H. van Oers, vice-voorzitter, C. Cucic, J. Zandvliet, secretarissen Sinds jaar en da…

Ziekenhuizen hebben afgesproken om de zorg anders en beter te organiseren in de vorm van de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Om deze ambitie te ondersteunen en te versnellen, is de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) gestart met het programma JuMP: Juiste Medisch Specialistische Zorg voor de Patiënt. Door Marenne Terlingen en Tea van Lingen, programmateam JuMP. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Het programma JuM…

Thuismonitoring maakt het mogelijk om achteruitgang van ziekte vroegtijdig te signaleren en te behandelen. Maar vermindert het ook het aantal ziekenhuisbezoeken en leidt het tot meer gezondheid? En is het wel kosteneffectief? Door Marise Kasteleyn, Jorien van der Burg, Daniel Winkeler  en Niels Chavannes. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Thuismonitoring is een methode om op afstand zicht te houden op het ziektebeloop b…

De Juiste Zorg op de Juiste Plek is onmisbaar om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden en inmiddels algemeen bekend gedachtegoed. Toch lijkt het in de praktijk vaak lastig om substitutietrajecten te starten en succesvolle pilots op te schalen. Petra Suurmond over wat wel en niet werkt. Door Petra Suurmond. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Twee substitutietrajecten van het Spaarne Gasthuis zijn onderzocht: Chemo …

Tessa Quanjel onderzocht de impact van anderhalvelijnszorg bij Mijnzorg. Een deel van de cardiologiepatiënten bleek baat te hebben bij anderhalvelijnszorg. Dat leidde op individueel niveau tot minder zorgkosten. Door Tessa Quanjel. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina De Nederlandse regering staat voor de uitdaging om duurzame oplossingen te ontwikkelen die de snelgroeiende uitgaven aan de gezondheidszorg beperken zonder d…

De keuzehulp Behandelgrenzen informeert patiënten over de behandelopties bij covid-19. Ze kunnen zo een weloverwogen keuze maken. Masterstudent Maarten Groot onderzocht de ervaringen met de keuzehulp. Zijn aanbeveling: wacht niet tot het ziekenhuis, maar laat kwetsbare ouderen het gesprek al met de huisarts voeren voor ze ziek worden. Door Maarten de Groot. Dit artikel maakt deel uit van de KiZ-special over de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Naar de overzichtspagina Zorgverleners doen er alles a…

De lockdown wordt voor mij één groot implementatie-experiment als ik besluit er door mijn ‘implementatiebril’ naar te kijken. Ik vraag me af of we dingen zien gebeuren die kloppen met theorieën over succesvol implementeren. Wat kunnen we leren over implementatie van deze snelle veranderingen? En welke lessen kunnen we trekken voor de aanpak van implementatie in de toekomst? Barbara van der Linden, staf implementatie, ZonMw, lid van de redactie KIZ. Dit artikel maakt deel uit van de KIZ-special …

De zorg maakte dankzij covid-19 een uitzonderlijk voorjaar door. Er gebeurden veel mooie dingen, maar het werd heel duidelijk dat samen beslissen en goede communicatie veel centraler moeten staan in onze zorg dan nu het geval is. Om samen beslissen als innovatie te laten slagen is het nodig dat we het als kerntaak in plaats van sluitpost van het vakmanschap in de zorg gaan zien. En dat we er met z’n allen naar gaan handelen. Door Haske van Veenendaal. Dit artikel maakt deel uit van de KIZ-speci…

De zorg heeft de afgelopen maanden op haar grondvesten geschud. Overvolle IC’s, afdelingen vol met covid-patiënten en geworstel met beschermingsmiddelen, in het bijzonder in de ouderenzorg. Tegelijkertijd konden of durfden patiënten niet meer naar hun huisarts of ziekenhuis. Dus explodeerden de e-consulten en het videobellen. En waren de wachtkamers bij de huisarts en de poliklinieken leeg. Bezorgde stemmen over stuwmeren van uitgestelde zorg volgden. Is deze zorg wel terecht? Door Tijn Kool. D…

De reacties in de ggz op de coronacrisis zijn divers. Er zijn berichten dat ggz-cliënten zichzelf lijken te hervinden en door de crisis nieuwe uitdagingen zien. Maar uit onderzoeken blijkt dat veel ggz-cliënten face-to-face contacten missen Door Peter van Splunteren, redacteur Kwaliteit in Zorg. Dit artikel maakt deel uit van de KIZ-special over zorg in tijden van corona. Naar de overzichtspagina Op de website van de Nederlandse ggz staat dat ggz-organisaties een forse daling in het aantal nieu…

Gezondheidszorgsystemen en hun veiligheid staan wereldwijd onder de aandacht. Zeker nu wij als burgers samen met zorgverleners in de ban zijn van een wereldwijde infectiebestrijding en -preventie. Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Patiëntveiligheid heeft een jonge historie in vergelijking met de aloude wetenschap van ‘public health’. En kent zijn oorsprong twintig jaar geleden bij het verschijnen van het alom bekende ‘To Err is human’  Si…

ZonMw heeft in november 2019 in opdracht van het ministerie van VWS het programma Safety-II en veiligheidsergonomie opgesteld. Dit biedt het kader voor subsidieoproepen rond het onderwerp Safety II in ziekenhuizen. Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Programmamanager Simone Schellekens: “We zijn verheugd dat VWS 4 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld voor de komende drie jaar om dit gedachtegoed een impuls te geven. We hebben inmiddels ee…

Het aantal zorgorganisaties dat de VIlans KICK-protocollen toepast, groeit gestaag. Eén van de meest recente deelnemers is ZorgSaam Zorggroep. De thuiszorg- en ouderenzorgtak werken al langer met de protocollen. Nu stapt ook het ziekenhuis over. Door Ana Karadarevic Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Vilans, de landelijke kennisorganisatie voor langdurende zorg, begon in 1996 met het ontwikkelen van de KICK-protocollen. Deze beschrijven ho…

Nu het gedachtegoed van Safety -II in steeds ziekenhuizen onderschreven wordt, kloppen ook andere sectoren aan onze deur. Wij hebben de kans om als ziekenhuizen voorop te gaan lopen. Door Miriam Kroeze, senior adviseur medisch risicomanagement bij MediRisk. Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Waarom besteedt MediRisk als medisch aansprakelijkheidsverzekeraar zoveel tijd en energie aan het nieuwe veiligheidsdenken? We pakten als onderlinge w…

Het onderzoeksprogramma ‘Monitor Patiëntveiligheid 2019-2022’ combineert een Safety-I en Safety-II benadering. Dit artikel beschrijft waarom het van belang is om deze twee principes te combineren door enerzijds de zorggerelateerde schade bij patiënten te monitoren en tegelijkertijd te kijken naar wat er geleerd kan worden van wat er goed gaat in de dagelijkse praktijk. Door Steffie van Schoten, Hanneke Merten, Mees Baartmans en Cordula Wagner. Dit artikel maakt deel uit van de special over safe…

Safety-I heeft ons veel gebracht, maar niet genoeg. Safety-II is een belangrijke stap vooruit, maar we zijn er nog niet. Hub Wollersheim volgt het pad van Safety-I naar Safety-III. Door Hub Wollersheim; verbeterwetenschapper IQ healthcare, Radboudumc Nijmegen. Dit artikel maakt deel uit van de special over safety-II van KIZ. Naar de overzichtspagina Naast goed doen, is het voorkomen van schade het ultieme doel van het professioneel handelen van zorgverleners. Veel zorg is van uitstekende kwalit…

Sinds de publicatie van de aantallen patiënten die jaarlijks ernstige schade ondervinden, (mede) veroorzaakt door de zorg die hen verleend wordt, is er wereldwijd toenemend aandacht voor het verbeteren van de kwaliteit en veiligheid van die zorg. In het Erasmus MC geven we hieraan invulling door het vrijwillig decentraal incidenten melden, implementatie van de tien VMS veiligheidsthema’s en vele andere initiatieven. Door Ada van den Bos-Boon en Cynthia van der Starre Dit artikel maakt deel uit …

De e-health revolutie is onomkeerbaar. Mogelijke voordelen zijn: meer regie over je eigen gezondheid, meer zelfmanagement en verantwoordelijkheid. Maar er zijn ook mogelijke nadelen: meer onrust en meer (onnodig) zorggebruik. Wanneer is een e-health initiatief kansrijk en toekomstbestendig? Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Charlotte Oldenburg, Nathalie van de Louw, Marjolein Gerritsen en Anke Nizet, C…

Koers houden is ook bij e-health projecten belangrijk. En daar hoort bij dat steeds gepeild wordt of een geplande bestemming haalbaar is, de vaarroute veilig en de vlag de lading dekt. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Debora van Dam,  programmamanager Citrienprogramma e-health en Marlies Schijven, programmaleider Citrienprogramma e-health ‘We hadden de wind in de zeilen’, is een veel gehoorde kreet in…

Apps kunnen wel een uitstekend middel zijn, bijvoorbeeld om mensen te stimuleren gezonder te leven. Maar hoe scheid je het kaf van het koren? Welke app maakt waar wat wordt beloofd? Voor verdere opschaling van medische en gezondheidsapps is antwoord op deze vragen van groot belang. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Petra Hoogendoorn,  Cherelle de Graaf,  Cynthia Hallensleben en Niels Chavannes, Nationa…

E-health-toepassingen worden vaak gezien als een oplossing voor veel gebreken in onze zorg. Ze zijn patiëntvriendelijk, maken de zorg beter en goedkoper, zijn duurzaam en vaak ook nog leuk ook om te gebruiken. Implementeren en opschalen is echter een hele uitdaging. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over effectief implementeren van e-health van KIZ. Naar de overzichtspagina Er is een ondoordringbaar woud ontstaan met apps, websites, platforms, PGO’s, portals en veel andere goedbedo…

Het oorspronkelijk doel van registraties was het inzichtelijk maken van de patiëntenzorg om van elkaar te leren welke verbeteringen nodig waren. Door de grote registratielast is dat doel ondergesneeuwd geraakt. Het is tijd voor een nieuwe balans tussen verantwoorden en verbeteren. De Nederlandse gezondheidszorg scoort wereldwijd als topzorg. In het hoofdlijnenakkoord medisch specialistische zorg 2019-2022 zijn door minister Bruins en partijen in de medisch specialistische zorg belangrijke afspr…

Beelden van Kwaliteit leidt medewerkers op om teams van professionals tijdens hun interacties met bewoners te observeren. Uit onderzoek blijkt de waarde hiervan. Door Annemiek Stoopendaal, organisatie antropoloog en universitair docent/onderzoeker bij ESHPM In haar meest recente advies Blijk van vertrouwen- Anders verantwoorden voor goede zorg  heeft de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving de oproep gedaan te zoeken naar andere manieren van verantwoording over kwaliteit van zorg. Verantwoord…

Een sterke focus op meetbaarheid levert vaak een te eenzijdig beeld van de geleverde kwaliteit. Een betere balans is nodig tussen kwantitatief en kwalitatief verantwoorden. Dit blijkt in voor de professional kwetsbare situaties, zoals na een ernstig patiëntveiligheidsincident, niet zo eenvoudig. Door E.H.M. Leferink en dr. M.P. Heringa Anders verantwoorden in de zorg. Dat is de ambitie die spreekt uit het recente rapport ‘Blijk van vertrouwen’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en …

“Het effect van data driven kwaliteitsverbetering is groot. Met real world data en doorlopend nieuwe patiëntinformatie hebben we inzicht in het effect van de behandeling en wordt het mogelijk om uitspraken te doen over de kwaliteit van zorg.” Door Erica de Loos, redactie KIZ Aan het woord is Jacqueline Hartgerink, hoofd registraties bij DICA. DICA faciliteert de kwaliteitsregistraties van de behandeling van 23 ziektebeelden in Nederland voor ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra. DICA fac…

Anno 2019 bestaan er veel verschillende manieren om de patiënt te betrekken bij  de uitvoering van de zorg en bij kwaliteitsverbetering. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina In april 2015 maakten we als KIZ het themanummer ‘Co-creatie van zorg en kwaliteit’ met een scala aan voorbeelden van co-creatie tussen onderzoeker/kwaliteitsmedewerker en patiënt/cliënt in praktijk en onderzoek. We pakken de draad op aan de hand van een ov…

Bemoeizorg is de algemene benaming voor een specifieke methodiek om sociaal kwetsbare mensen te signaleren en hulp te bieden. De methodiek stelt de cliënt in het middelpunt, want zonder aansluiting bij de leefwereld van de cliënt is de hulpverlening kansloos. Misschien een eyeopener voor andere ggz-sectoren? Door Gerard Lohuis, sociaal-psychiatrisch verpleegkundige BuurtzorgT Groningen Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Socia…

De gehandicaptenzorg werkt met een eigen kwaliteitskader waarin de ervaring van de cliënt echt centraal staat. Om die ervaring te meten, is een waaier aan instrumenten ontwikkeld. Instellingen kunnen daaruit kiezen welke vragenlijsten ze willen gebruiken voor hun onderzoek naar cliëntenervaringen. Om de kwaliteit te handhaven, zijn beoordelingscriteria en een beoordelingsprocedure opgesteld. De  beoordelingscriteria zijn te groeperen rond vier hoofdthema’s. Ten eerste informatie over hoe de ind…

De ervaring telt. Als mens, maar ook als professional. Ik dacht al jong dat ik wist wat het betekende om oud te worden. Inmiddels heb ik ervaren wat het betekent om dement te zijn, om fysieke gebreken van de oude dag te hebben en wat het is om in een verpleeghuis te wonen. Tien persoonlijke leerpunten. Door Henk Nies, lid raad van bestuur Vilans Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Sinds mijn studie psycho-gerontologie houdt he…

De gehandicaptenzorg werkt met een zorgvuldig opgezet en voorbereid kwaliteitskader. Het richt zich op wat de cliënt nodig heeft om zo volwaardig mogelijk te leven. Door Peter van Splunteren, redactie KIZ Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Kwaliteit leveren betekent volgens het Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg vooral leren en verbeteren. Belangrijk onderdeel is het meten van cliëntervaringen,  die de zorgverlener vervolgens …

Citizen science betrekt het publiek bij wetenschappelijk onderzoek. Hiermee kan dat onderzoek beter inspelen op de vragen en behoeften van bijvoorbeeld patiënten in gezondheidsonderzoek. Verschillende instituten denken na over de meest optimale manier. Een overzicht. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Wendy Reijmerink, senior stafmedewerker Strategie en Innovatie ZonMw Citizen science is het betrekken van het publiek bij…

Experience-based co-design (EBCD) stelt de relatie tussen zorgverlener en patiënt centraal. Het is een bewezen succesvolle methodiek voor kwaliteitsverbetering Door Ilse Raats en Mona van de Steeg Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over patiëntperspectief van KIZ. Naar de overzichtspagina Hoewel de zorg doorgaans georganiseerd is vanuit een ouder paradigma en (paternalistisch) systeem, vindt een belangrijke verschuiving plaats wat betreft de rollen van patiënten in de gezondheidszor…

Bart Berden, bestuurder van het Elisabeth-Tweesteden Ziekenhuis in Tilburg, ziet de komende jaren veel veranderingen in de organisatie van de zorg. Daarbij kan krapte een bijdrage leveren. De patiënt en de professional zullen een hele andere rol krijgen, maar wel een mooie. Door Nikki Damen Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina “Ik denk dat we toegaan naar zo’n dertig tot veertig complete ziekenhuizen die 24/7 z…

‘Voorspellen is moeilijk, vooral als het om de toekomst gaat’, zei de beroemde natuurkundige Niels Bohr ooit. Toch is het iets waar we ons als mensen graag mee bezig houden. Ook in de zorg. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina Want er verandert momenteel veel: nieuwe technologie, een meer autonome burger die andere eisen stelt en voortdurende wetenschappelijke ontdekkingen die meer mogelijk maken als het gaat o…

In plaats van een toekomstbeeld te schetsen, wil De Geneeskundestudent de aandacht verplaatsen naar de huidige opleiding. Dé manier om zorg van de toekomst te veranderen, is door nu geneeskundestudenten de juiste competenties en kennis mee te geven. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Romée Casteleijn De geneeskundestudent van nu is de arts van de toekomst. Om de zorg van de toekomst te verbeteren, wil De…

Denken vanuit vijf ziekenhuizen en 500 huisartsen wordt in Noord-Nederland denken als één zorgverlener voor hartpatiënten. Om de zorg betaalbaar te houden, zullen er de komende tien jaar steeds meer samenwerkingsverbanden komen. Dit vraagt brutale projectmanagers die sturen en richting geven. Door Aileen van der Neut  Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina Een veelgehoorde kritiek de laatste jaren is dat de zorg …

De zorgverlener van de toekomst is ambitieus en wil blijven verbeteren. Daarom zal hij zijn teamleden en de patiënt aanmoedigen om feedback te blijven geven. Hij kijkt kritisch hoe zijn manier van doen de uitkomst van een proces positief kan beïnvloeden en is bereid om zaken te veranderen die het proces negatief beïnvloeden. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de zorgprofessional van de toekomst van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Laura van der Meer-Kappelle Gezondheidszorg i…

Afgelopen juni publiceerden IQ healthcare en V&VN de ‘Beter-laten-lijst. Deze lijst draagt in Ziekenhuis Bernhoven bij aan het inzicht in het belang van verpleegkundig wetenschappelijk onderzoek en het ontwikkelen van verpleegkundig leiderschap.   Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Leonie Muis-Van de Hulbeek en Hanneke Peters-Siskens De werkdruk in de zorg is hoog en het tekort aan verpleegkundigen groot. Handelingen ‘bete…

Opeens stond het daar in het Hoofdlijnenakkoord Medisch-specialistische zorg. Het woord ‘de-implementatie’. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Het stoppen met zorg die volgens de wetenschappelijke inzichten niet-effectief is. Een ingewikkeld begrip. Is de-implementatie het tegenovergestelde van implementatie? Of juist hetzelfde? Implementeren is al een hele uitdaging; is ergens mee ophouden nog ingewikkelder? Moet je er dezelfd…

Op veel plekken in Nederland zijn onderzoeken en programma's gestart om een einde te maken aan niet-effectieve zorg. Een overzicht. Het Citrienfonds-programma Doen of laten? Dit programma verzamelt kennis over de-implementeren en de-implementatie in de praktijk. De campagne Verstandig kiezen van de FMS, ZonMw en de Patiëntenfederatie. Dit programma heeft zogenoemde verstandige keuzes vastgesteld, zorg waarbij terughoudendheid op zijn plaats is. De campagne Begin een goed gesprek, gecoördineerd …

Jarenlang dwaalde Anne-Marie de Ruiter door de zorg, waar zij telkens als een hete aardappel werd doorgeven. Hoewel iedere zorgverlener het beste met haar voor had, waren veel consulten en behandelingen onnodig. In dit artikel zet zij uiteen hoe het anders had gekund. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Anne-Marie de Ruiter Sinds mijn jonge jaren tob ik met terugkerende ontwrichtingen, peesontstekingen, gewrichtspijnen, ver…

De zorgverzekeraar heeft de taak om de zorg ook op de langere termijn toegankelijk te houden voor iedereen. VGZ gelooft dat dit kan met Zinnige Zorg. Daarbij gaan betere zorg en betaalbaarheid hand in hand. Zorgaanbieders leren ons hierbij wat betere zorg is. Hoe de zorg anders kan vanuit het standpunt van de zorgverzekeraar. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Charlotte Oldenburg, Ronald van Breugel en Marit Tanke Ons zorgstels…

Het ministerie van VWS kiest voor het afbouwen van zorg die niet-effectief is. Hoe wil het ministerie dit de-implementeren stimuleren? Bas van den Dungen, directeur-generaal Curatieve zorg, legt het uit. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer over de-implementatie van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Bas van den Dungen, directeur-generaal Curatieve zorg ministerie van VWS Mevrouw Van Buuren heeft borstkanker. Ze is geopereerd en de volgende stap is chemotherapie. Ze ziet daar erg tege…

Het perspectief van de patiënt komt steeds centraler te staan. Toch bestaat er geen uniforme stuurindicator waarmee een raad van bestuur een betrouwbare indruk kan krijgen van de mate waarin en manier waarop er sprake is van patiënt- en familieparticipatie binnen het eigen ziekenhuis of afdelingen daarvan. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Sturen op kwaliteit van KIZ. Naar de overzichtspagina Door Haske van Veenendaal In het CAPPUCINO project is gewerkt aan concrete indicatoren voo…

Bij iedere ziekenhuisopname speelt de medische techniek een rol. Toch lijkt het erop dat de zorg de stap om medische techniek veiliger te maken grotendeels gemist heeft. Door Jan Klein Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Sturen op Kwaliteit van KIZ. Naar de overzichtspagina De Volkskrant 31 maart 2012. Baby Yanniek verbrandde bij een operatie van een liesbreuk. ‘Yanniek was zes weken oud en moest geopereerd worden aan een liesbreuk, vertelt moeder Dorien Langeweg.’(..) ’Een uur nadat…

In de ggz houden we ons vooral bezig met mensen die vanwege een psychiatrische ziekte of psychische aandoening kwetsbaar zijn. Door goede diagnostiek, behandeling en begeleiding proberen we waarde toe te voegen aan hun leven en hen in staat te stellen waardevol te zijn voor zichzelf en anderen. Maar wat is die waarde dan? Is dat wat wij denken toe te voegen aan het leven van mensen ook van waarde voor hen? Door Jos Brinkmann Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Sturen op Kwaliteit van…

Sinds begin 2018 verschijnt er iedere twee maanden een special van KIZ via Qruxx, het platform over waardegedreven zorg van de redacties van Skipr en Zorgvisie. De artikelen zijn via Qruxx voor iedereen te raadplegen.    

Er is in Nederland een groeiende groep ‘implementatie experts’, ook al is dit niet een officiële titel en zullen de meesten van hen zichzelf niet zo noemen. Deze experts komen uit verschillende achtergronden en werken in verschillende instellingen of zelfstandig. Wat kunnen ze, wat doen ze en waar kunt u ze vinden? Door Barbara van der Linden Naar de themapagina over implementatie Implementatiedeskundigen hebben natuurlijk verstand van het vakgebied. Ze kennen de actuele literatuur over impleme…

Effectief bevonden interventies vinden hun weg slechts langzaam naar de praktijk en de uitkomsten bij patiënten zijn daardoor heel vaak suboptimaal. Samenwerken met de patiënt en samen beslissen worden bovendien steeds belangrijker, wat het implementatietraject van nieuwe interventies niet gemakkelijker maakt. Nieuwe inzichten op een rij. Door Barbara van der Linden en Gera Welker Naar de themapagina over implementatie Rond de eeuwwisseling groeide het besef dat implementatie actief aangepakt z…

De condities om waarde gedreven zorg toe te passen in de GGZ zijn gunstig. In de GGZ is er bij het vaststellen van de uitkomst van de zorg van oudsher al een focus op de visie van de patiënt. Dit artikel maakt deel uit van het themanummer Waardegedreven zorg van KIZ. Naar de overzichtspagina Edwin de Beurs  Dit is ten dele uit nood geboren: psychische gezondheid is vooral een subjectief fenomeen en meestal niet vast te stellen aan de hand van objectieve somatische criteria. Sterftecijfers of po…

Ondanks overeenkomsten gaat het bij PREMs en PROMs over twee verschillende concepten. Concepten die vragen om een andere wijze van verzameling, interpretatie en toepassing in de klinische praktijk. Het is prima om de twee in één adem te noemen, maar besef dat één letter een groot verschil maakt. Update: 30 juni 2020 Hileen Boosman, Gerco van der Wal, Enrike van der Linden en Perla Marang-Van de Mheen Sommige uitkomsten kan alleen de patiënt beoordelen. Het is dan ook een goede ontwikkeling dat …

Enola Proctor definieert Implementation Science als onderzoek gericht op versnelling en verbetering van invoering van evidence based care. De vraag “hoe kunnen we effectief en efficiënt evidence based interventies implementeren?” staat centraal. Proctor bespreekt de invloed van context en bevorderende en belemmerende factoren daarin. Het artikel laat zien dat implementatie uitkomsten anders zijn dan effectiviteit van de interventie. Taxonomieën van implementatie strategieën en de mate van voork…

Op 30 november verdedigde Erik Renkema aan de Rijksuniversiteit Groningen zijn proefschrift getiteld: ‘Professionals’ attitude and behavior in an accountability context: the physician’s case’. De resultaten van deze studie laten zien dat de attitude van medisch specialisten ten aanzien van een (potentiële) aanklacht een significante rol speelt bij hun bereidheid om incidenten te bespreken met patiënten. Download Download het gehele artikel (455 KB)

De potentieel vermijdbare sterfte bij in Nederlandse ziekenhuizen overleden patiënten was 2,6% in 2011/2012. De nieuwe Monitor Zorggerelateerde Schade wijst uit dat dit percentage niet significant is gewijzigd, maar op een aantal veiligheidsthema’s zijn wel verbeteringen te zien. Een kwart van de patiënten die zijn overleden door potentieel vermijdbare schade, had een geschatte levensverwachting van meer dan vijf jaar en 80% van meer dan een jaar. Download Download het gehele artikel (480 KB)

De systeembenadering van kwaliteit verschuift naar een lerende benadering waarbij de mens veranderingen kan initiëren. Dat vraagt om kennis van de lerende mens als aanjager van kwaliteitsverbetering. Maar hoe zit de lerende mens in elkaar? Wat doet zijn mindset? En welke mindsets zijn er eigenlijk? Download Download het gehele artikel (454 KB)

Sinds 2008 beogen ziekenhuizen de tien veiligheidsthema’s opgenomen in het VMS Veiligheidsprogramma te implementeren en te borgen in de dagelijkse praktijk. Het NIVEL en EMGO+ Instituut van VUmc/VU evalueerden de implementatie van deze tien thema’s in 2011-2012 voor het eerst. In dit artikel bespreken we de resultaten uit de tweede evaluatie van deze twee thema’s, uitgevoerd in 2015-2016. Download Download het gehele artikel (559 KB)

Patiënten willen kort na een medisch incident op de hoogte worden gesteld en bij het onderzoek naar een incident betrokken worden. Meestal willen patiënten de resultaten van dat onderzoek inzien en ook mee naar huis kunnen nemen. Zorginstellingen zijn hierin nog regelmatig terughoudend. Desalniettemin dwingen de ontwikkelingen op dit terrein zorginstellingen na te denken hoe zij patiënten willen informeren over calamiteitenonderzoek. In Leernetwerk OPEN wordt hiervoor door ziekenhuizen en onder…

Waar ziekenhuizen doorgaans focussen op de inhoud van zorg, kan juist het beter stroomlijnen van processen en multidisciplinaire samenwerking de kans op fouten verkleinen en de veiligheid voor patiënten verder verbeteren. Dat blijkt uit deze studie naar perioperatief antistollingsbeleid. Er kwamen nuttige dingen aan het licht zoals dat men vaak twee keer hetzelfde doet, er meerdere protocollen in omloop zijn en dat verschillende mensen eigen systemen ontwikkeld hebben om te dealen met deze comp…

Het wordt tijd voor een ‘paradigmashift’ zodat bij patiëntveiligheid gezocht wordt naar een aanpak die meer aansluit bij de dagelijkse complexiteit van zorg. Dat vergt ons inziens meer (wetenschappelijk) onderzoek naar inzicht in ‘complexiteit’ in relatie tot zorgprocessen en anderzijds naar interventies die hier beter op aansluiten dan de huidige. Want lineair, causaal denken, voldoet niet. Download Download het gehele artikel (610 KB)

Een gecombineerde maat om de kwaliteit van zorg in ziekenhuizen te meten. Hoe moet deze worden weergegeven om bruikbaar te zijn voor patiënten, kwaliteitsmedewerkers van ziekenhuizen en verzekeraars? Download Download het gehele artikel (541 KB)

De Raad van Bestuur is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en veiligheid in zijn organisatie. Maar welke informatie kunnen ze daar het beste voor gebruiken? Zorgprofessionals in een ziekenhuis registreren samen honderden kwaliteitsindicatoren. Veelal zijn het externe partijen die deze informatie opvragen en is het niet duidelijk wat daarvan voor de ziekenhuisleiding van belang is. Bestuurders sturen wel in toenemende mate óók op kwaliteit, maar zijn nog zoekende naar de goede manier om dat t…

Externe partijen vragen in toenemende mate om inzicht en transparantie over de kwaliteit van zorg voor het uitvoeren van hun controlerende taak. Zorgprofessionals hebben behoefte aan cijfers over de geleverde zorg- en dienstverlening, zodat zij kunnen verbeteren. Wetenschappelijke verenigingen stimuleren het opzetten van ziektebeeld gebonden registraties. Al deze verzamelde informatie kunnen instellingen ook gebruiken voor interne sturing op basis van een kwaliteitsdashboard. Download Download …

De ramen in de verpleeghuiszorg moeten open. Opdat bestuurders en zorgprofessionals vanzelfsprekend van elkaar leren en daarbij over de grenzen van de eigen instelling kijken. Dat zegt Jan Kremer, voorzitter van de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut. Hij stelde met zijn raad het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg op. Op het KiZ-congres 2017 verzorgt hij de openingspresentatie. Download Download het gehele artikel (551 KB)

Het Nederlands Hart Netwerk is een samenwerkingsverband tussen zorgaanbieders uit de 1ste, 2de en 3de lijn met als doel de waarde voor hartpatiënten te maximaliseren. Om dit te realiseren is het van belang om de relevante uitkomsten voor de hartpatiënt in relatie tot de kosten van deze gezondheidszorg te meten en continu te verbeteren. Download Download het gehele artikel (467 KB)

Om te meten hoe patiënten hun gezondheid ervaren zijn er vragenlijsten, zogeheten Patient Reported Outcome Measures (PROMs). Hiermee is de kwaliteit van zorg op verschillende manieren te meten en mogelijk ook te verbeteren. Het selecteren en toepassen van de juiste PROM vragenlijst vraagt om een zorgvuldig proces. De nieuw ontwikkelde PROM-toolbox ondersteunt met een overzicht van de te zetten stappen in het selecteren van een geschikte PROM en de toepassing daarvan. Download Download het gehel…

Op de afdeling Intensive Care wordt generieke en afdelingsspecifieke kwaliteitsinformatie verzameld. De grote hoeveelheid informatie belemmert echter het gebruik van de informatie door zorgverleners, managers en bestuurders ter bevordering van de kwaliteit van zorg. We hebben een methode ontwikkeld om de beschikbare kwaliteitsinformatie op de IC-afdelingen te beperken en samen te vatten tot bruikbare en betekenisvolle stuurinformatie voor bestuurders op ziekenhuisniveau die waar nodig verdiept …

Reflectie heeft een belangrijke plek gekregen in de kwaliteitskaders verpleeghuiszorg, gehandicaptenzorg en het toezichtkader van de Inspectie. Dat is niet toevallig. Reflectie past bij de wens om ‘continu te leren en te verbeteren’. Het helpt om de zorg beter aan te laten sluiten op de cliënt en bevordert een open en transparante cultuur in de zorg. Zorginstituut Nederland heeft zorgorganisaties geïnterviewd en bevraagd hoe zij reflectie toepassen. Wat maakt reflectie voor hun succesvol? Wat k…

Sociale wijkteams zijn de afgelopen jaren als paddenstoelen uit de grond geschoten. Gemeenten zagen de sociale (wijk)teams als dé manier om te voldoen aan de extra taken die zij er door de decentralisaties bij kregen. Movisie heeft in 2014 en in 2015 een enquête uitgezet onder gemeenten om de stand van zaken rondom de inzet van deze teams in kaart te brengen. Dit artikel beschrijft resultaten van deze peiling. Download Download het gehele artikel (575 KB)

De wijk maakt een glorieuze comeback als drager van vernieuwingen in beleid en uitvoeringspraktijken in zorg en welzijn. Wat is daarbij de bedoeling? Hoe pakt dit uit in de praktijk? En wat betekent dit voor de kwaliteit van het professioneel handelen van professionals in het domein van zorg en welzijn? Download Download het gehele artikel (541 KB)

Wat heeft de wijkbenadering tot nu toe opgeleverd voor mensen van een gemeente en hoe succesvol is de wijkbenadering? De KiZ-redactie legde onder meer deze vraag voor aan Ton Schroor, wethouder in Groningen, en aan Ruud Grondel, wethouder in Diemen. De invoering van wijkbenadering is in volle gang, en het kost alle partijen tijd om de omslag te maken. Ook de bestaande regelgeving werkt soms tegen. Maar er is geen weg terug, wijkgericht werken bevordert zorg op maat en stimuleert samenwerking tu…

Sinds 2005 loopt in de gemeente Amersfoort het leefstijlprogramma B.Slim ‘Beweeg meer. Eet gezond’. Het programma richt zich zowel op kinderen met een gezond gewicht als op kinderen met overgewicht van 0-19 jaar en hun ouders/verzorgers. Bij de start van het programma had 20%-25% van de kinderen in de aandachtswijken overgewicht. Recent is gebleken dat dit percentage met drie tot zeven punten is gedaald. Download Download het gehele artikel (477 KB)

Lang niet altijd lukt het mensen met een psychische beperking om naar eigen wens te participeren, te werken en te leven. Hulp en ondersteuning kunnen dan een bijdrage leveren aan een beter leven. Sociale professionals kunnen in samenwerking met GGZ deze inwoners helpen het leven in te richten. De vraag is hoe deze hulp en ondersteuning op elkaar afgestemd kan worden. In dit artikel kijken we naar de rol van de sociale professional en de GGZ-professional bij de ondersteuning van psychisch kwetsb…

Veertig jaar ben ik werkzaam geweest als (sociaal psychiatrisch) verpleegkundige binnen de somatische en psychiatrische gezondheidszorg, in organisaties waarin hiërarchie en medisch gestuurd denken en handelen voorop stonden. Sinds twee jaar maak ik een geheel andere manier van denken, werken en organisatievorm mee, namelijk die van Buurtzorg en BuurtzorgT. In dit artikel een impressie van het werken in een zelfsturende organisatie in de zorg. Download Download het gehele artikel (492 KB)

De kosten van de zorg nemen toe. Zorgverzekeraars hebben de opdracht om de zorg betaalbaar te houden en om (ervaren) kwaliteit te bevorderen. Menzis is één van die verzekeraars en wil dit realiseren voor elk mens, ongeacht achtergrond of gezond-heidsrisico’s. Een van de manieren om zowel aan kwaliteit en betaalbaarheid te werken, is om te kijken hoe je zorg op de juiste plaats kan bieden. KiZ sprak Eric Veldboer, Re-giomanager zorg Twente, die bij diverse projecten betrokken is over het slimmer…

Inleiding op NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg. De expertise uit alle acht universitaire medische centra is gebundeld in het tweejarige postinitiële masterprogramma ‘Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntzorg’. Daarin leiden wij zorgprofessionals op tot leiders in verbetering van de kwaliteit van zorg voor vandaag én morgen. Download Download het gehele artikel (517 KB)

Na jaren van nachtelijke insluiting van patiënten zijn in drie gesloten klinieken voor forensische en intensieve GGz de kamerdeuren niet meer op slot. Dit heeft geleid tot nieuw beleid, gebaseerd op de BOPZ-wetgeving en passend bij de visie van de organisatie. In dit artikel beschrijven de auteurs die beleidswijziging en onderzoeken zij de effecten daarvan door te kijken naar patiënt-gerelateerde incidenten in de nacht in een periode van een jaar voorafgaand en twee jaar na de invoering. Downlo…

Het ontwerpen, leiden, methodologisch juist uitvoeren en beschrijven van een kwaliteitsverbeterproject is de meest relevante taak voor de studenten uit de NFU master Kwaliteit en Veiligheid in Patiëntenzorg. Het project bestaat uit drie onderdelen: het projectidee, het projectplan en de masterthesis. De SQUIRE-richtlijnen vormen de basis voor de beoordeling van de thesis. De auteurs behandelen de aanpak van de master en bespreken drie succesvolle projecten. Download Download het gehele artikel …

Voor veilig en doelmatig geneesmiddelengebruik is het belangrijk dat patiënten over voldoende informatie beschikken. Dit wordt echter nog lang niet altijd bereikt. Doel van deze studie was na te gaan of het haalbaar is patiënten tijdens opname een farmaceutisch consult aan te bieden en de effecten hiervan op de ervaringen van patiënten te meten. Download Download het gehele artikel (500 KB)

Angelien Borgdorff, programma manager en verpleegkundige, hoopt met dit NFU-master project het vertrouwen in en kennis van patiënten in het terugverwijsproces te vergroten. Download Download het gehele artikel (460 KB)

Kwaliteitsbewaking en –bevordering van de beroepsuitoefening, dat is het doel van het tuchtrecht. Niet het bestraffen van artsen. Toch is er de laatste jaren sprake van een verschuiving: zo worden de maatregelen zwaarder en worden ook berispingen met naam en toenaam gepubliceerd. Deze zijn voor vijf jaar zichtbaar in het BIG-register. Ook de privégedragingen van artsen worden tuchtrechtelijk getoetst. Vandaar dit congres. Op 21 juni van 13.00 tot 18.00 uur in Hotel Figi te Zeist. Kosten: € 325,…

Niet alleen geven we sinds het zorgstelsel met gereguleerde marktwerking relatief goede zorg, ook de kosten zijn de afgelopen jaren beheerst. Toch loven Rien Meijerink (ex-RVZ), Michel van Schaik (Rabobank) en Janneke van Vliet (Bravis) het stelsel niet. Meijerink: “Zolang we artsen op verrichtingen blijven betalen, blijven we ook verrichtingen krijgen. Terwijl we juist de samenleving gezonder willen maken.” Download Download het gehele artikel (523 KB)

Maatschappelijke en demografische veranderingen zoals de dubbele vergrijzing en de alsmaar stijgende zorgkosten hebben mede geleid tot de hervorming van de langdurige zorg (Hlz). De hervorming moest zorgkosten beheersen en de langdurige zorg beter aan laten sluiten op de zorgbehoeften van mensen en hen de mogelijkheid te geven om langer thuis te kunnen wonen. Vilans onderzocht in 2015 en 2016 hoe zorgaanbieders de veranderingen ervaren en of de veranderingen volgens hen bijdragen aan de beoogde…

Eind vorig jaar vond in het AMC de Third International Incident Disclosure Conference plaats. Vooraanstaande nationale en internationale sprekers lichtten toe hoe openheid na medische incidenten kan worden georganiseerd. Openheid is een recht van de patiënt, kan conflictvorming voorkomen, draagt bij aan herstel van vertrouwen en lijkt claims te doen afnemen. Maar openheid ontstaat niet vanzelf. Een verslag. Download Download het gehele artikel (466 KB)

Oud-minister van VWS Ab Klink en tegenwoordig bestuurder van een grote zorgverzekeraar kent als geen ander de complexiteit van dit zorgstelsel. Maar hij wil het niet inruilen voor iets als een zorgfonds, wat simpeler lijkt maar volgens hem gebaseerd is op onzinnige aannames. Toch is hij kritisch op het stelsel. Schotten moeten eruit, mededinging kan scherper en zorgverzekeraars moeten beter luisteren naar artsen. Download Download het gehele artikel (449 KB)

In 2016 bestond de Zorgverzekeringswet (Zvw) tien jaar. Reden genoeg om stil te staan bij wat tien jaar ‘marktwerking in de zorg’ ons gebracht heeft. In dit artikel bieden wij een beknopt overzicht van historie, werking en de uitkomsten. Download Download het gehele artikel (497 KB)

Wat heeft het zorgstelsel in tien jaar gebracht voor mensen met dementie? De KiZ-redactie legde deze vraag voor aan uw oud-columnist. Er is veel gebeurd maar toch weinig fundamenteels. Heeft de zorgverzekeringswet eigenlijk een rol gespeeld? Download Download het gehele artikel (434 KB)

De Zorgverzekeringswet (Zvw) heeft de huisartsgeneeskunde in de kern geraakt. Want de huisarts kan de essentiële functie van poortwachter alleen naar eer en geweten vervullen als hij zich hierin gesteund weet door tweede lijn, verzekeraar en patiënt. In een systeem met marktwerking is dit onvoldoende het geval. De ervaring heeft geleerd dat het aan de beroepsgroep zelf is om haar kernwaarden te bewaken. Download Download het gehele artikel (481 KB)

Het beperkte kader van dit artikel maakt een robuuste analyse van tien jaar zorgverzekeringswet onmogelijk, zo er al een eenduidig antwoord te geven is. Aldus zal de beantwoording van de vraag ‘hoe bevalt het?’ vanuit met name bestuurlijk en ziekenhuisperspectief gebeuren. Download Download het gehele artikel (470 KB)

Gedragsnormering voor bestuurder en toezichthouder in de zorg. Dat is de kern van de nieuwe Governancecode Zorg die op 1 januari 2017 van kracht werd. KiZ bespreekt de achterliggende principes met prof. mr. Louis Houwen, adviseur en coauteur van de nieuwe code. Hij plaatst de code in perspectief van wat er allemaal nog meer op de zorg afkomt, zoals de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) en een vernieuwing van de Wet medezeggenschap zorginstellingen (Wmcz). Download Download het gehele…

Met alle veranderingen in de langdurende zorg in de afgelopen jaren, is het niet vreemd dat de aandacht ook gericht is op bezinning en vernieuwing van passende governance. Zo verscheen onlangs de nieuwe Governancecode zorg die ingegaan is per 2017. Een kader, of richtinggevend en levend document, vooral voor de sector zelf bedoeld. Omdat het -volgens de auteurs van de code – vooral een richtinggevend document is zijn zorgorganisaties voornamelijk zelf aan zet voor de invulling ervan. Een niet g…

Na een jarenlange ervaring als arts en als bestuurder, wist Gabrielle Davits (1953) precies hoe ze betekenisvolle (ouderen)zorg vorm wilde geven. Het Zeeuwse SVRZ kwam ruim vijf jaar geleden op haar pad en bleek de organisatie te zijn die ze zocht. Een interview over moderne ouderenzorg, de rol van de bestuurder daarin en het soms lastige gesprek met de raad van toezicht over governance en kwaliteit. Download Download het gehele artikel (504 KB)

Het proefschrift From the boardroom to the bedside and back beschrijft de relatie tussen het besturen van het ziekenhuis, het kwaliteitssysteem en de kwaliteit van zorg. Het toont aan dat er een positieve relatie is tussen het bespreken van kwaliteit en veiligheid in de bestuurskamer en de implementatie van het kwaliteitssysteem. Belangrijk hierbij is de informatievoorziening over de gerealiseerde kwaliteit en veiligheid die op verschillende niveaus binnen het ziekenhuis gebruikt moet worden om…

Icare zette als eerste in Nederland een Shared Governance structuur neer. Bij Shared Governance ervaren verpleegkundigen en verzorgenden maximale zeggenschap en eigenaarschap over kwaliteit en veiligheid van de patiënt. Dit artikel biedt een overzicht van de gezette stappen en de geleerde lessen. Ervaringen van wijkverpleegkundige Sanneke Hey illustreren de werkwijze. Download Download het gehele artikel (528 KB)

Met het trainen van noodscenario’s op de operatiekamer door opleidingsassistenten cardiothoracale chirurgie, heeft de patiëntveiligheid in de hartchirurgie een nieuwe dimensie gekregen. In dit artikel wordt ingegaan op de achtergronden en de inrichting van een calamiteitentraining. Download Download het gehele artikel (471 KB)

Ziekenhuizen moeten een enorme hoeveelheid informatie aan kwaliteit-uitvragers aanleveren. De minister van VWS erkent dat de controle in de zorg is doorgeschoten. Alle betrokkenen in de zorg zijn het eens over de noodzaak van kwaliteitsmetingen en het afleggen van verantwoording, maar vinden dat dit op een meer zinvolle wijze moet worden ingevuld. Maar hoe? Het experiment Zinvolle Registratie (ZIRE) probeert het antwoord te vinden. Download Download het gehele artikel (595 KB)

Het Zorginstituut draagt onder andere zorg voor het beschikbaar maken van informatie over de kwaliteit van verleende zorg. Dit doet het met het oog op het recht van de cliënt om een weloverwogen keuze te kunnen maken tussen verschillende zorgaanbieders. In 2013 startte het Zorginstituut met de uitvoering van deze taak die geregeld is in artikel 66D van de Zorgverzekeringswet. Een korte terugblik op de eerste drie jaar. Download Download het gehele artikel (546 KB)

Voor het risicotoezicht in de sector Verpleging en Verzorging en de Zorg Thuis startte de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) in 2013 met de ontwikkeling van een nieuwe set risico-indicatoren. De IGZ koos voor een aantal structuur- en procesindicatoren na een literatuurstudie en interviews. Het eerste deel van de set is voor het eerst over verslagjaar 2014 uitgevraagd. Van de 2944 aangemelde vestigingen heeft 94% de vragenlijst ingevuld. De resultaten laten zien dat de verbeterpotentie groo…

Jaarlijks krijgen zo´n 46.000 mensen een beroerte, ook wel aangeduid met cerebrovasculair accident (CVA) (Vaartjes, 2010). Voor goed herstel van mensen met een beroerte, is integrale zorg letterlijk van levensbelang. In dit artikel bekijken we hoe CVA-zorgketens zich tussen 2012 en 2015 ontwikkeld hebben en voor welke uitdagingen zij nog staan. Download Download het gehele artikel (536 KB)

Al jaren woedt binnen de langdurige zorg een discussie over wat kwaliteit precies is en hoe het aan te tonen is. Inmiddels is voor iedereen wel duidelijk dat kwaliteit meer is dan meten en lijstjes. Maar hoe kun je kwaliteit zichtbaar maken in al zijn meervoudigheid? Dit was de vraag waar Zinzia Zorggroep, een organisatie voor verpleeghuiszorg, revalidatie, behandeling en hospicezorg, tegenaan liep. Een voorlopig antwoord is gevonden in certificering vanuit klantwaarde. Download Download het ge…

Het netwerk ‘Lean in de zorg’ (Lidz) organiseert ‘gemba walks’ voor zijn leden. Deelnemers worden rondgeleid om te zien hoe het abstracte begrip lean concreet in de praktijk wordt toegepast. De idee is dat de deelnemers hiervan leren, maar ook de organisatoren. Hoe werkt dat in de praktijk? Download Download het gehele artikel (557 KB)

Zorgcentra Meerlanden (Noord-Holland) pakt sinds kort het verbeteren van de kwaliteit op een andere manier aan. Mede op verzoek van de cliënten- en familieraad sluiten verbeteringen beter aan bij de beleving van de bewoners. Stapje voor stapje, samen met de bewoner en met behulp van familieleden en vrijwilligers komen de aanpassingen tot stand. Download Download het gehele artikel (552 KB)

Onderzoek naar de leefwereld van cliënten is een belangrijk en steeds terugkerend thema in de langdurende zorg. Traditionele methodes, zoals interviews, vragenlijsten of focusgroepen, geven vaak onvoldoende inzicht in wat mensen werkelijk belangrijk vinden. Dat vraagt om nieuwe, creatieve onderzoeksmethodes. Vilans testte er twee en doet verslag van de bijzondere gesprekken en rijke verhalen die dat opleverde. Download Download het gehele artikel (559 KB)

In een tijdperk waarin steeds meer wordt getwijfeld aan het sturen van kwaliteit van zorg op basis van cijfers (alleen), is de benadering Beelden van Kwaliteit een verademing. Professor Hans Reinders zal er op het aanstaande KiZ-congres van 3 november 2016 over spreken. Kees Ahaus, hoofdredacteur van KiZ, zocht hem alvast op om meer te horen over deze benadering. Download Download het gehele artikel (551 KB)

Geen enkele patiënt is hetzelfde en maatwerk is altijd nodig. Dat weten ze heel goed bij Karakter, specialist in complexe kinder- en jeugdpsychiatrie. Maar de processen rondom patiënten zijn wél hetzelfde. Met standaardisering is daardoor veel verlies en verspilling te voorkomen en winst te behalen. Esther Veenstra en Maartje de Vries, Lean-coaches bij Karakter, regio Gelderland, weten na het voltooien van hun WEP-project uit eigen ervaring: ‘Six Sigma kán in de zorg.’ Download Download het geh…

Familieleden zijn vaak nauw betrokken bij de zorg rondom hun dementerende naaste. Zij willen voor hen de beste zorg. Als het thuis niet meer gaat, is het verpleeghuis vaak het laatste alternatief. Maar is dat vanuit hun optiek dan ook de beste zorg? Wat maakt dat zorg in een verpleeghuis de waardigheid van dementerende bewoners ondersteunt? We hebben die vraag onderzocht vanuit het perspectief van familieleden van mensen met dementie. Download Download het gehele artikel (518 KB)

De vraag of een ziekenhuis kwalitatief goede zorg levert wordt steeds vaker bekeken vanuit het perspectief van de patiënt. Vanuit de zorgverzekeraars bestaat de wens om patiëntervaringen te meten met compacte, generieke vragenlijsten die wetenschappelijk onderbouwd zijn. Voor de kliniek bestaat reeds een korte, generieke én gevalideerde vragenlijst waarmee continu patiëntervaringen kunnen worden gemeten: de verkorte Picker Patient Experience Questionnaire (PPE-15). Het Leids Universitair Medisc…

Een succesvolle vereniging. Dat is Patiëntenfederatie Nederland volgens directeur Dianda Veldman, in dienst van de koepel die zo’n 160 patiëntenverenigingen vertegenwoordigt. ‘Like hurding cats’, zegt ze gekscherend. De federatie heeft aantoonbaar invloed op politiek en maatschappij. In het directe contact tussen patiënt en zorgverlener kan echter nog veel verbeteren. Download Download het gehele artikel (539 KB)

Praten over het zorgstelsel – dan hebben we het over sturing, financiering en verantwoording van zorg. Als die woorden vallen komen ogenblikkelijk de spanningsvelden in beeld, taal, waarden en belangen: de wereld van de dokter, verpleegkundige en psycholoog aan de ene kant en de wereld van beleidsmakers en stuurders aan de andere. Dat fenomeen is stelselneutraal, niet per se het gevolg van het huidige zorgstelsel. Download Download het gehele artikel (1836 KB)

De ‘Nieuwe GGz’ (DNG) is een beweging. In principe horen we daar allemaal bij en kan iedereen bijdragen. Er is geen accreditatie, ballotage of politbureau dat de normen vaststelt. We schrijven met elkaar de ‘geschiedenis’ van de innovatie in de GGz. Dit jaar verscheen vanuit dit perspectief het boek ‘Goede GGZ’ van Delespaul e.a. Op verzoek van KiZ vatte Philippe Delespaul enkele van zijn denkbeelden samen in dit artikel. Download Download het gehele artikel (583 KB)

Door onderzoek te doen naar innovatieve interventies en behandelmethoden kan de GGz zichzelf verbeteren. Het Onderzoeksprogramma GGz van ZonMw biedt hierbij financiële ondersteuning. Dit programma is gebaseerd op de Onderzoeksagenda ‘De juiste behandeling op het juiste moment’. Veldpartijen die een onderzoeksvoorstel willen indienen moeten rekening houden met drie thema’s: vroege herkenning en behandeling, gepersonaliseerde zorg en aandacht voor implementatie- en praktijkprojecten. Download Dow…

Patiënten, naasten, professionals, zorgaanbieders en zorgverzekeraars hebben de handen ineen geslagen om samen te bepalen wat de landelijke norm is voor goede zorg tegen aanvaardbare kosten in de geestelijke gezondheidszorg. De gezamenlijke ambitie is uitgesproken en vastgelegd in het Bestuurlijk akkoord GGz 2012-2013, wat onder andere heeft geleid tot de oprichting van het Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGz. Download Download het gehele artikel (545 KB)

Een moderne en professionele organisatie in de geestelijke gezondheidszorg (GGz) in Nederland heeft een sluitende kwaliteitscyclus. Helaas gaat dat echter niet altijd op, zoals onder meer beschreven in dit tijdschrift. Met een bottom up certificering kan de kwaliteitscyclus wellicht worden gesloten. Dat moet dan wel met visie gebeuren. Download Download het gehele artikel (528 KB)

In de afgelopen jaren zijn veel vluchtelingen naar Nederland gekomen van wie een groot aantal veerkrachtig blijkt en in staat om hun leven weer op te bouwen. Voor degenen die psychische klachten ontwikkelen, is een tijdig en laagdrempelig PSH aanbod van ondersteuning wenselijk. De inventarisatie door de Arq Psychotrauma Expert Groep – in opdracht van ZonMW – van het aanbod van Psychosociale Hulpverlening (PSH) programma’s wil bijdragen aan een kwaliteitsverbetering in het zorgaanbod voor vlucht…

De zorg voor patiënten met chronische, stabiele psychische problematiek was altijd het domein van de specialistische GGz, voorheen de tweedelijns GGz. Sinds 2014 verplaatst deze zorg zich naar de huisartsenpraktijk en de generalistische basis GGz (BGGz). Het behandeldoel van deze patiënten is bij de introductie van de BGGz benoemd als ‘stabiliseren’, maar volgens de inzichten uit de zogenaamde herstelondersteunende zorg kan er altijd aan verder herstel worden gewerkt. We beschrijven hier hoe da…

Het International Incident Disclosure Congres laat op 20 en 21 oktober nationale en internationale sprekers aan het woord over de door hen tegengekomen problemen, en de daarvoor aangebrachte oplossingen en strategieën bij het melden van medische incidenten. Het uitwisselen van nieuwe wetenschappelijke inzichten en praktische strategieën kan zo tot dieper inzicht in de organisatie van openheid na medische incidenten leiden. Download Download het gehele artikel (554 KB)

Door de nadruk op het behalen van de minimale responspercentages werd het routinematig monitoren van patiënten in de GGZ (ROM) ervaren als een noodzakelijk kwaad. In het Doorbraakproject ROM stonden de oorspronkelijke bedoelingen (ROM als hulpmiddel/informatiebron in de behandeling en voor kwaliteitsmanagement van behandelprogramma’s) centraal en gingen teams aan de slag met ROM in de dialoog tussen patiënt en behandelaar (als bouwsteen van ‘Shared Decision Making’) of met geaggregeerde ROM-geg…

Voorspellen is moeilijk vooral als het de toekomst betreft”, aldus Wim Kan. Bij de uitnodiging van de redactie om een visie te geven op de toekomst van kwaliteit van zorg past mij dan ook grote bescheidenheid. Ik zie wel accenten op ons verdere pad. Willem den Hartog Waartoe? is een vraag van alle tijden. De huidige populariteit van het boek ‘Verdraaide organisaties, terug naar de bedoeling’ duidt ons op een gevoelige snaar. Het lijkt wel of we de blik op de bedoeling in de zorg kwijt zijn gera…

Peer support – collegiale ondersteuning – is een systeem waarmee collegae artsen of andere medewerkers in de gezondheidszorg opvangen wanneer zij betrokken zijn geweest bij een ernstige fout dan wel incident. Essentieel is een proactief systeem waarbij een getrainde ‘peer supporter’ de betrokkene benadert en een luisterend oor biedt wanneer diegene dit wenst. Het peer-supportprogramma is inmiddels ruim twee jaar actief in het UMCG. De vormgeving en eerste ervaringen met het programma worden in …

In Nederland kent de gezondheidszorg jaarlijks zo’n 1700 vermijdbare sterfgevallen. In de luchtvaart ligt dit aantal op “slechts” ongeveer 500, wereldwijd. De veiligheid lijkt bij de luchtvaart dus erg effectief georganiseerd te zijn. Wat is hierachter het geheim? Hoe doet men dat? En bestaan er parallellen met de zorg? KiZ sprak met Richard Hol, hoofd Safety & Quality Assurance bij Transavia. Download Download het gehele artikel (102 KB)

Een transparante en veilige cultuur die zorgverleners stimuleert om te melden. Dat is een van de kernpunten bij het bewerkstelligen van patiëntveiligheid. De centrale vraag in dit artikel is wat er in het opleiden van zorgprofessionals nodig is om een open en veilige bespreekcultuur te ontwikkelen. Een cultuur waarin het geven en ontvangen van feedback gewoon is en waar het melden van calamiteiten niet als bedreigend, maar juist als een gemeenschappelijke verbetering wordt gezien. Download Down…

Het verbeteren van patiëntveiligheid staat hoog op de agenda bij kwaliteitsmedewerkers, professionals en bestuurders. Er zijn diverse hulpmiddelen om patiëntveiligheid in een organisatie in kaart te brengen. Maar hoe verbreed je nu de focus naar patiëntveiligheid in transmurale zorgketens? En hoe kun je als bestuurder de patiëntveiligheidscultuur en samenwerking in een (acute) zorgketen naar een hoger niveau tillen? Verslag van een pilot met ambulancezorg, huisartsenposten en afdelingen spoedei…

Het is zomer: parlementen gaan met reces, schoolvakanties beginnen, burgers gaan met vakantie en media plaatsen sullige nieuwtjes. Kortom: het is komkommertijd. Vakanties hebben ook invloed op de capaciteit van het ziekenhuis en leiden ertoe dat ziekenhuizen het aantal beschikbare bedden reduceren. Voor de dienstdoende zorgverleners is het allesbehalve komkommertijd, want de patiëntenzorg gaat toch echt door. Download Download het gehele artikel (506 KB)

Het sturen op verantwoord functioneren is een internationale trend. In veel landen moeten zorgverleners in toenemende mate aantoonbaar aan kwaliteitsstandaarden voldoen, zoals regelmatige bij- en nascholing. Kennis is in een veranderend zorglandschap snel verouderd. Verantwoord functioneren betekent echter meer dan het actueel houden van kennis en vaardigheden. Op welke wijze worden zorgverleners hierin ondersteund? En wat is er voorhanden op het moment dat je als zorgverlener minder functionee…

Over (het voorkomen van) onnodige fouten, incidenten en calamiteiten in Nederlandse ziekenhuizen wordt al jarenlang gediscussieerd (Langelaan, 2013). Het streven is om zo weinig mogelijk fouten te maken. Toch ontstaan er geregeld incidenten omdat fouten door de veiligheidsbarrières kunnen glippen (Reason, 1997, Langelaan, 2013). Het in dit artikel beschreven onderzoek richt zich op de vraag hoe ziekenhuizen hun calamiteitenbeleid hebben vormgegeven en beschrijft ervaringen met de inrichting van…

Susan Scott, manager patiëntveiligheid aan de University of Missouri Health Care (VS), wordt nationaal en internationaal geroemd om haar onderzoek naar second victims en ervaringen met de implementatie van een peer-supportsysteem. Tijdens de thema-avond ‘Peer support in de zorg’ op 18 april jongstleden deelde Scott haar ervaringen met het forYOU team, bestaande uit ruim honderd zorgverleners, bestuurders en kwaliteitsfunctionarissen. Wij interviewden Susan Scott over haar persoonlijke ervaringe…

De laatste twee decennia is in Nederland, maar ook elders in de wereld, hard gewerkt aan de totstandkoming van het vakgebied implementatie. We beschikken tegenwoordig over veel meer bewijs, kennis en inzicht over de effectiviteit van diagnostiek, behandeling, organisatie van zorg en preventie dan vroeger. Maar we weten ook dat de toepassing van dat bewijs of van die kennis in de praktijk niet vanzelf gaat. De erkenning van het feit dat implementatie actief moet worden opgepakt en dat er talrijk…

In veel Nederlandse zorginstellingen ligt een schat aan waardevolle kennis en ervaring om de zorg op effectieve wijze te verbeteren. Zorginstellingen willen wel van elkaar leren maar daadwerkelijke uitwisseling van kwaliteitsbeleid vindt in beperkte mate plaats. Deze uitwisseling is niet eenvoudig, maar zeer waardevol om een versnelling in kwaliteitsverbetering tot stand te brengen. Het is immers niet noodzakelijk om het wiel voortdurend zelf uit te vinden. Op welke wijze dient een dergelijke u…

Implementatie wordt, volgens Barbara van der Linden in het overzichtsartikel van dit themanummer, langzamerhand een eigen vakgebied met een body of knowledge, deskundigen, leerstoelen en een wereldwijd netwerk van implementatiedeskundigen. Aan de ene kant wijzen de ontwikkelingen, die Van der Linden beschrijft, zeker op een toenemende professionalisering van het vakgebied implementatie. Aan de andere kant worden de inzichten uit de implementatiekunde nog lang niet overal consequent toegepast. D…

Hoe zorgen we dat een beleidsmaatregel effect heeft in de praktijk? Hoe zorgen we dat organisaties werken volgens aanbevolen richtlijnen? Het programma was toch bewezen effectief, waarom zie ik in de praktijk dan geen effect? Zomaar wat vragen die menig politicus, beleidsmedewerker of manager bezighoudt. Download Download het gehele artikel (446 KB)

Zorgverleners zijn intrinsiek gemotiveerd om goede zorg te leveren. Echter, door de externe regeldruk wordt de aandacht verlegd naar het verantwoorden in plaats van naar het verbeteren van kwaliteit. De vraag is hoe we de patiënt en het zorgproces weer centraal kunnen stellen. Een mogelijkheid is om te kijken naar kwaliteitsverbetering op microniveau. Hiervoor is commitment van medewerkers voor kwaliteitsverbetering essentieel. Maar welke strategieën zetten medisch en verpleegkundig leidinggeve…

Antistollingsmiddelen (“bloedverdunners”) zijn geneesmiddelen die de stolling van het bloed verminderen of vertragen en zijn één van de meest gebruikte medicijnen voor hart- en vaatziekten en trombose. Aan het gebruik van antistollingsmiddelen zijn risico’s verbonden, omdat het gebruik ervan een verhoging van het bloedingsrisico met zich meebrengt, terwijl er bij een onvoldoende stollingsniveau of het tijdelijk onderbreken van de behandeling juist een verhoogd risico ontstaat op trombose. Een g…

De huidige veranderingen in de zorg leiden er toe dat de thuiszorg goed moet onderbouwen en vastleggen wat men doet, voor wie en wat de resultaten van die zorg thuis zijn. Het betreft vragen van cliënten over bijvoorbeeld het lichamelijk of psychosociaal functioneren, en het bevorderen of ondersteunen van gezondheid. Tot nu toe gebruiken organisaties en zorgmedewerkers hiervoor onder andere het zorgplan. Dit zorgplan kan voor elke organisatie anders zijn en verschillend worden ingevuld. Door te…

Zorginstituut Nederland faciliteert implementatie op drie manieren die elkaar continu aanvullen en verrijken. Belangrijk is dat welke combinatie van rollen ook wordt opgepakt het verkennen en begrijpen van een zorgpraktijk en zijn context telkens de eerste stap is die het Zorginstituut zet. Download Download het gehele artikel (453 KB)

Download Download het gehele artikel (557 KB)

Selectief contracteren is voor zorgverzekeraars een belangrijk instrument. Het idee is dat zij daarmee kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van de zorg en het beheersen van de kosten hiervan. Dit instrument wordt echter door verzekerden vaak niet geaccepteerd. In dit artikel (eerder verschenen in het Engels1) wordt onderzocht welke rol het vertrouwen in de zorgverzekeraar speelt in de acceptatie van selectief contracteren. Download Download het gehele artikel (497 KB)

Het vak van kwaliteitsmanagement is de laatste jaren in een stroomversnelling gekomen. Veranderingen vragen dat de kwaliteitsmanager zich hiervan bewust is en mee verandert. Een uitdaging is het om zijn toegevoegde waarde aan te blijven tonen, nu en in de toekomst! Inspelend op ontwikkelingen heeft het Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement (NNK) in 2014 het initiatief genomen om een onafhankelijk toetsingskader ten behoeve van de kwalificatie en herkwalificatie van kwaliteitsfunctionaris…

Stel, je bent de ontwikkelaar of projectleider van een good practice of interventie voor de langdurige zorg. En je weet dat jouw good practice kwalitatief goede zorg oplevert of de kwaliteit van zorg en ondersteuning verbetert. Hoe zorg je er dan voor dat anderen deze interventie ook kunnen gebruiken? Hoe help je de langdurige zorg verbeteren? Dat kan onder meer door de interventie aan te melden op www.zorginzicht.nl. Download Download het gehele artikel (539 KB)

Oriëntatie op positieve uitkomstindicatoren was hét onderscheidende principe van het programma Kwaliteit van Zorg van Zilveren Kruis. Bij de afronding op 31 december 2015 hebben we onze ambitie bereikt om in vier jaar tijd circa 40 procent van de zorg transparant te maken op uitkomsten, samen met het zorgveld. Bij de start in 2011 was dat nog slechts 7 tot 8 procent. Het einde van het programma hebben we ook gemarkeerd met het boek “Wat een uitkomst! Vier jaar leren over kwaliteit van zorg”. In…

Het was een sprong in het diepe en dat is het misschien nog steeds. Toch is gemeente Brunssum ervan overtuigd dat het inkopen van ondersteuning op inhoudelijke resultaten de toekomst is. Door afscheid te nemen van de klassieke uurtje-factuurtje-inkoop, kwam de kwaliteit van ondersteuning pas echt centraal te staan. Sleutelwoorden: een lumpsumfinanciering en écht partnerschap. Download Download het gehele artikel (615 KB)

Jurriaan Pröpper is directeur van OptiMedis in Nederland, de zorgmanagementorganisatie die de afgelopen jaren faam maakte met ‘Gesundes Kinzigtal’ in Duitsland. In de Kinzigtal regio sloten zorgaanbieders en verzekeraars een innovatief shared savings contract af met als doel het verhogen van kwaliteit van zorg, het investeren in preventie en het reduceren van kosten (zie kader). Met het oog op het huidige themanummer over contractering in de zorg spraken we met Jurriaan over wat shared savings …

In de toezichtvisie van VWS en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is een belangrijke plaats ingeruimd voor het betrekken van burgers. Eén van de manieren om dit handen en voeten te geven is om de signalen die burgers afgeven zo goed mogelijk te benutten als bron van toezichtinformatie. In het Incidenten Toezicht maakt de IGZ al langer gebruik van burgermeldingen. Maar ook in het Risicogestuurd Toezicht bekijkt de IGZ momenteel hoe signalen van burgers te benutten zijn, bijvoorbeeld als …

Ruim twee jaar geleden wees het ministerie van VWS een aantal proeftuinen aan met als doel hier experimenten te starten voor het verbeteren van de zorg. De overall doelstelling bij alle proeftuinen is om zorg te optimaliseren volgens het zogenaamde triple aim principe van Berwick et al. Dit principe stelt dat er drie doelen simultaan worden nagestreefd; lagere kosten, betere kwaliteit en een betere patiëntbeleving. Kortom, de lat ligt hierbij hoog. Eén van de proeftuinen is Blauwe Zorg welke is…

Ans Willemse heeft zich haar hele leven ingezet voor betere (ouderen)zorg. Als wethouder, als tweedekamerlid en in tal van besturen en commissies. Op 78-jarige leeftijd is ze nog steeds actief voor onder andere het Nationaal Programma Ouderenzorg en de IGZ. ‘Iedereen heeft het recht om menswaardig oud te worden’. Download Download het gehele artikel (100 KB)

In het vorige nummer van de Kwaliteit in Zorg is een mooi overzicht gepresenteerd van de trends in het kwaliteitsdenken in de zorg op basis van de artikelen in 25 jaar KiZ. Zien we deze trends in de ziekenhuiszorg doorzetten in de komende 5 jaar? Wat is daarbij het grootste vraagstuk, de grootste bedreiging en de grootste stimulans? We moeten de komende 5 jaar niet ‘back to the future’, maar ‘forward to the essence’. En de kern, de essentie ofwel de bedoeling van ziekenhuizen is het ‘samen leve…

Dit voorjaar is het ministerie van VWS gestart met het programma ‘Waardigheid en Trots, liefdevolle zorg voor onze ouderen’. Het is positief dat het ministerie met dit verbeterprogramma voor de verpleeghuiszorg expliciet de zorgorganisaties vraagt en de ruimte geeft om de best mogelijke kwaliteit van zorg te leveren. Hoe gaan we in 2020 om met begrippen als ‘welbevinden’ en ‘kwaliteit van leven’? Op welke wijze geven we invulling aan kwaliteit van leven en kwaliteit van zorg in 2020? Welke kern…

Eén ding is duidelijk voor de zorg: kwaliteit wordt niet meer wat het was! Dat is niet omdat mensen kwaliteit en veiligheid niet meer belangrijk vinden, maar omdat kwaliteit en veiligheid een andere eigenaar krijgen. Nu zijn ze van de Inspectie, de zorgverzekeraar, de gemeente, het kwaliteitsinstituut, de brancheorganisaties, de beroepsorganisaties, de overheid; kortom van iedereen, behalve van de mensen om wie het gaat: de cliënten/patiënten en hun hulpverleners. Dat is raar. We zijn allemaal …

Hoe zal de langdurige zorg er in 2020 uitzien? Een prikkelende vraag…maar 5 jaar is ook weer niet zo ver weg in de toekomst…dus genezing van dementie, vliegende rollators of wijkverpleegrobots zijn niet heel waarschijnlijk in de komende periode. Download Download het gehele artikel (573 KB)

Op het laatste KiZ-congres was een van de sprekers Adjiedj Bakas, die met name de technologie als belangrijkste motor van de veranderingen in de zorg aanwijst. Naast bijval hoor ik ook ongeloof bij sommige deelnemers. Hoe zit het met de menselijke behoefte aan aandacht, ergens bijhoren, je verhaal kwijt kunnen? Daar had men Bakas niet over horen praten. Ik loop snel door, ik kan me helaas niet mengen in deze discussie. Ik heb een afspraak met De Professor. Aangekomen op de plek van afspraak doe…

Op 4 november 2015 heeft Steffie van Schoten haar proefschrift “Hospital Quality systems; unraveling working mechanisms” verdedigd aan de Vrije Universiteit. In dit proefschrift beargumenteert zij dat de relatie tussen kwaliteitssystemen in ziekenhuizen en de prestaties van ziekenhuizen niet eenduidig is. Het onderzoek toont aan dat een goed ontwikkeld kwaliteitssysteem leidt tot verbeterde uitkomsten van zorg, maar niet per se tot verbeteringen van het zorgproces. Dit is volgens de onderzoeker…

Algemeen wordt aangenomen dat online-communicatie goed is voor ouderen en eenzaamheid kan verminderen. Veel beleid is gebaseerd op deze veronderstelling, ook Europese bijdragen aan de ontwikkeling van ICT speciaal gericht op verbetering van de sociale verbondenheid van ouderen gaan hiervan uit (zie “Ambient Assisted Living Joint Programme”). Verrassend genoeg is er weinig empirisch bewijs dat deze aanname ondersteunt: onderzoeksresultaten spreken elkaar vaak tegen en bieden geen uitsluitsel. In…

Voorspellen is een lastig vak. Ondanks alle predictiemodellen, computerkracht en glazen bollen lukt het nog steeds niet om betrouwbaar de rentestand of de komende voetbalkampioen te voorspellen. Desondanks voorspelt Tijn Kool dat de patiënt achter het stuur zit van zijn eigen zorg in 2020 en dat deze een cruciale rol speelt bij het borgen van de patiëntveiligheid. Download Download het gehele artikel (469 KB)

Wat als de sturing en beoordeling van collectieve gezondheidszorg louter op kosten passé is? Sturing op maatschappelijke effecten, als een gezonde bevolking, staat centraal. Download Download het gehele artikel (518 KB)

“Voorspellen is moeilijk vooral als het de toekomst betreft”, aldus Wim Kan. Bij de uitnodiging van de redactie om een visie te geven op de toekomst van kwaliteit van zorg past mij dan ook grote bescheidenheid. Ik zie wel accenten op ons verdere pad. Download Download het gehele artikel (526 KB)

Welke kansen biedt consumentenelektronica in de zorg? Kunnen mensen die afhankelijk zijn van langdurende zorg profiteren van de voordelen van gemakkelijk verkrijgbare elektronische hulpmiddelen? Hoe kijken cliënten en hun zorgverleners daar tegenaan en wat komen cliënten tegen bij het eerste gebruik? Vilans zoekt het uit samen met zorgorganisaties en cliënten. Download Download het gehele artikel (521 KB)

Dit artikel neemt de lezer mee langs 25 jaar kwaliteit. De ontwikkeling van (de visie op) kwaliteit kan niet los gezien worden van maatschappelijke veranderingen. Ontwikkelingen in kwaliteitsland surften mee op de golf, zodat we in 2040 tevreden terugkijken. In dit artikel worden eerst twee crisissen geschetst die belangrijk waren als aanjager van het anders denken over kwaliteit. Daarna volgt een korte uiteenzetting van relevante wetenschappelijke ontwikkelingen die voorbode waren, van de vera…

Futurologie is een wetenschap; het is niet een glazen bol waar je inkijkt. Als futuroloog of trendwatcher moet je over een goede intuïtie beschikken. Maar dat is niet voldoende. ‘Je moet beschikken over een groot informatienetwerk, waarbij je gebruik maakt van uiteenlopende bronnen om tot een objectief oordeel te komen,’ aldus Bakas. De futuroloog aan het woord over de toekomst van de zorg. Download Download het gehele artikel (524 KB)

Het Deventer Ziekenhuis mag zich het gemiddeld beste ziekenhuis van Nederland noemen. Op de vele bekende kwaliteitslijstjes scoort het ziekenhuis onverminderd hoog. Maar volgens bestuursvoorzitter Gita Gallé is er nog genoeg te doen, bijvoorbeeld het invoeren van een systeem voor integrale kwaliteit. Daarnaast moet de bestuursvoorzitter het ziekenhuis de toekomst in loodsen. Download Download het gehele artikel (526 KB)

25 jaar het tijdschrift Kwaliteit in Zorg betekent zo’n kleine 1.000 artikelen over kwaliteit en veiligheid. De afgelopen maanden hebben we teruggeblikt en het immense bestand aan artikelen in kaart gebracht. Een boeiende klus die een antwoord moet geven op vragen als: hoe evolueert het kwaliteitsdenken, welke thema’s groeien, welke zijn misschien wat over de top en wat zijn toekomsttrends? Download Download het gehele artikel (568 KB)

De afdeling zorg van de Rabobank, verantwoordelijk voor zo’n 7 miljard aan geïnvesteerd vermogen in de zorg, heeft eigenlijk een dubbele rol. Aan de ene kant analyseert oud-tandarts en directeur Gezondheidszorg Michel van Schaik de ontwikkelingen in het zorglandschap en baseert daarop de keuze om een initiatief wel of niet te financieren. Aan de andere kant geeft de financier ook mede-vorm aan dat landschap vanuit een duidelijke visie op de meerwaarde die zorg moet leveren. Download Download he…

Hoe heeft de rol van de kwaliteitsfunctionaris zich in de afgelopen 25 jaar ontwikkeld? KIZ-redacteur Gera Welker las een aantal artikelen uit ‘de oude doos’ en geeft hieronder de grote lijnen weer van het kwaliteitsdenken in de jaren ’90 van de vorige eeuw. Monica Haimé en Mona van de Steeg geven een reactie vanuit het perspectief van de moderne kwaliteitsfunctionaris. Download Download het gehele artikel (600 KB)

Dit artikel voert ons aan de hand van het artikel ‘Hoe participeren patiënten in de kwaliteitszorg van ziekenhuizen?’ van Hans Dubbelboer uit 1994 terug op de patiëntenzorg toen. Dubbelboer doet in zijn artikel onder meer de aanbeveling om patiëntorganisaties structureel te gaan betrekken. Om samen te werken en samen producten te ontwikkelen. We vonden een expert op het terrein van patiëntgerichtheid, Greta Antuma, bereid te reflecteren op de vragen: wat in het artikel van Dubbelboer is nog ste…

Futurologie is een wetenschap; het is niet een glazen bol waar je inkijkt. Al klinkt trendwatcher Bakas soms echt als een orakel en zegt hij ook dingen die je nièt wil horen. Bakas spreekt over de toekomst van de zorg op het KIZ-congres in Burgers Zoo in Arnhem op 5 november. Download Download het gehele artikel (524 KB)

Het is bijna twintig jaar geleden dat in Nederland de palliatieve zorg van de grond kwam. De start van het nieuwe ZonMw-programma ‘Palliantie. Meer dan zorg’ is een mooi moment om met drie voorvechters van goede palliatieve zorg terug te kijken op de manier waarop de zorg voor de laatste levensfase zich in Nederland heeft ontwikkeld. Download Download het gehele artikel (149 KB)

Honderden patiënten en nabestaanden hebben hun ervaringen met palliatieve zorg met ons gedeeld via vragenlijsten. Dit geeft een beeld van de stand van zaken in de palliatieve zorg, vanuit hun perspectief. Download Download het gehele artikel (111 KB)

Elke dag hebben verzorgenden contact met zorgvragers in hun laatste levensfase. Toch is hun belangrijke rol in de palliatieve zorg lang onderschat. Het project Signalering palliatieve zorg door verzorgenden veranderde dat door speciaal voor verzorgenden een Signaleringsbox palliatieve zorg te ontwikkelen. Download Download het gehele artikel (44 KB)

Wat levert het zorgtraject uiteindelijk op aan kwaliteit van leven, gezondheid en herstel, herwinnen van eigen regie, zelfredzaamheid en dagelijks functioneren? Download Download het gehele artikel (45 KB)

Drie kwart van de mensen wil thuis overlijden. Maar een derde doet dat. Hoe komt dat? En belangrijker: wat kunnen zorgverleners daaraan doen? Advance Care Planning biedt uitkomst en is in opmars in Nederland. Dit artikel geeft weer wat Advance Care Planning is en wat de mogelijkheden zijn. Download Download het gehele artikel (131 KB)

De Stichting Palliatieve Thuiszorg heeft een methodiek, die in Engeland is ontwikkeld, naar Nederland gehaald om beter samen te werken in de palliatieve thuiszorg en de wensen van de patiënten ten aanzien van het levenseinde goed te registreren. Download Download het gehele artikel (118 KB)

In een vorige artikel introduceerden de auteurs het actieonderzoek dat zij uitvoeren bij MCC Flevoland. In dit artikel rapporteren zij de eerste resultaten van dit project dat beoogt de palliatieve zorg te verbeteren door betere afstemming tussen zorgverleners en meer eigen regie van patiënten en naasten. Download Download het gehele artikel (84 KB)

Er is landelijk toenemende aandacht voor passende zorg in de laatste levensfase. Tijdige palliatieve zorg is ook voor CZ, binnen het programma Patient Empowerment, een speerpunt. De zorgverzekeraar werkt eraan om in het zorgveld en voor de eigen verzekerden te stimuleren dat in deze levensfase de wensen en behoeften van de patiënt, en zijn naasten, centraal staan. Download Download het gehele artikel (77 KB)

To err is human, dat wil zeggen, fouten maken is menselijk en fouten maken we allemaal. Ook in de zorg kunnen we dit fenomeen niet ontkennen. De vraag is echter hoe wordt omgegaan met die fouten. Just culture binnen het calamiteitenbeleid focust zich op openheid en het bespreekbaar maken van fouten en aan de andere kant op het nemen van verantwoordelijkheid voor ontstane fouten, met een duidelijke grens tussen acceptabel en onacceptabel gedrag. Download Download het gehele artikel (102 KB)

Een interview met antropoloog Annemarie van Dalen over haar proefschrift waarin twee innovatieve zorgorganisaties centraal staan: Esdégé-Reigersdaal en Buurtzorg Nederland. Download Download het gehele artikel (236 KB)

Column over co-creatie: samen beslissen vergt intensief bespreken. Download Download het gehele artikel (43 KB)

De waarde van co-creatie zit in het samenbrengen van kennis, waarden en handelingspotentieel. Een simpel recept hiervoor is niet beschikbaar. Wel voorbeelden uit de praktijk. Download Download het gehele artikel (125 KB)

Experienced Based Co-Design betekent dat patiënten en zorgverleners werken in co-creatie aan het verbeteren van de zorg. Hoe werkt deze methode? Download Download het gehele artikel (149 KB)

Het voorbeeld van de invoering van gedeelde besluitvorming in Heliomare revalidatie. Download Download het gehele artikel (134 KB)

Welke innovatieve methoden van cliëntenparticipatie zijn er en welke zijn in de praktijk het meest effectief? Download Download het gehele artikel (131 KB)

Een gezamenlijke toekomstvisie van de nieuwe generatie zorgprofessionals op het zorglandschap in Nederland. Download Download het gehele artikel (213 KB)

Zorgorganisaties moeten oplossingen bedenken voor lastige vraagstukken waar veel verschillende partijen bij betrokken zijn. Steeds vaker is er sprake van verandertrajecten waarvan de uitkomsten onzeker zijn. Tegelijkertijd wil men de resultaten laten zien en borgen in de organisatie. Traditionele onderzoeksmethoden, waarin de vraag leidend is, het ontwerp vaststaat en de database voor de uitkomsten al is ingericht, passen daar niet bij. Actieonderzoek lijkt een veelbelovend en inspirerend alter…

Communicatiestoornissen zijn vaak de bron van een groot aantal vermijdbare fouten. De verpleegafdeling Cardiothoracale chirurgie van het St. Antonius Hartcentrum heeft verschillende initiatieven ontplooid om de werkrelatie tussen verpleegkundige en arts te optimaliseren om zo goede en veilige zorg te bewerkstelligen. Download Download het gehele artikel (103 KB)

Interzorg uit Assen biedt behandeling, zorg, wonen en dienstverlening aan ouderen vanuit negen locaties en wijkzorg in Noord- en Midden-Drenthe. Een interview met Astrid-Odile de Visser, bestuurder van Interzorg, over de transitie naar een kwaliteitscultuur waar men elkaar aanspreekt op veilig werken als onderdeel van multidisciplinaire samenwerking. Download Download het gehele artikel (128 KB)

Als ziekenhuizen een open cultuur willen, waarin het melden van fouten en het leren hiervan normaal is, zouden ze in hun publieke rapportage meer open moeten zijn over hun calamiteitenprocedure, calamiteitenmeldingen en vooral over hun verbeteringen naar aanleiding van calamiteiten. Download Download het gehele artikel (112 KB)

Op dit moment ligt het wetsvoorstel Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) in de Eerste Kamer ter behandeling. Dit wetsvoorstel heeft gevolgen voor de klachten- en geschillenprocedures van zorgaanbieders. Wat verandert er met deze wet en welke gevolgen heeft dit precies voor de praktijk? Download Download het gehele artikel (117 KB)

Bestuurders van zorginstellingen zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg in hun instelling. Het is voor bestuurders belangrijk om inzicht te krijgen in de kwaliteit van zorgprocessen en cliëntgerelateerde uitkomsten. In dit artikel wordt een nieuwe methode toegelicht die hierbij kan ondersteunen, de SAVE-methodiek. Download Download het gehele artikel (166 KB)

Hoe kunnen ziekenhuizen de verplicht gestelde Time Out Procedure, bedoeld om de kwaliteit en veiligheid van operatieve behandelingen te verbeteren, en andere nieuwe eisen en regels op een bijzondere manier implementeren? Hiervoor is de gebruiksvriendelijke systematiek Medische Metrolijn ontwikkeld. Hoe ziet de systematiek eruit en wat zijn de eerste ervaringen? Download Download het gehele artikel (178 KB)

De operatiekamer van het ziekenhuis is een complexe, hightech en hectische omgeving met vele soorten risico’s voor de patiënt. Vermijdbare fouten van mens, machine, procedure en organisatie liggen op de loer en kunnen extra kritisch worden door plotselinge complicaties of andere onvoorziene situaties. Download Download het gehele artikel (65 KB)

In een onderzoek is door middel van literatuurstudie, het analyseren van tuchtrechtuitspraken en het houden van interviews met experts nagegaan wat we in Nederland weten over de aard, omvang, het ontstaan en de gevolgen van disfunctioneren van zorgprofessionals. De resultaten zijn in dit artikel samengevat. Download Download het gehele artikel (137 KB)

De transitie in de GGZ is per 2014 een feit geworden. Er is een nieuw echelon gekomen voor patiënten met niet ernstige psychische problemen. Generalistische basiszorg bestaat uit psychologische hulp, is toegankelijk via de huisarts en moet de groei van specialistische psychische hulp zien in te dammen. Hoe ziet de transitie eruit en welke knelpunten en vragen leven er in de praktijk? Download Download het gehele artikel (147 KB)

Het programma Hervorming Langdurige Zorg is het antwoord van het kabinet op het tekortschieten van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Het programma kent drie beleidslijnen, die met elkaar de transitie vormgeven: herordenen, extramuraliseren en bezuinigen. Daarnaast vindt er in de praktijk van de langdurige zorg en ondersteuning een transformatieproces plaats in reactie op de maatregelen. Download Download het gehele artikel (113 KB)

Robbert Huijsman geeft zijn visie op de uitdagingen waar alle partijen voor staan om de transitie van kwaliteit van zorg naar leven concreet handen en voeten te geven. Download Download het gehele artikel (56 KB)

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) heeft naar aanleiding van de Jeugdwet die vanaf 2015 in werking treedt een speciale denktank in het leven geroepen, de Denktank Transformatie Jeugdstelsel. We vroegen Kees Bakker, bestuurder van het NJi en initiator van de Denktank, naar zijn mening over de op handen zijnde veranderingen in het jeugdstelsel. Download Download het gehele artikel (115 KB)

De kosten voor de GGZ zijn in het afgelopen decennium sterk toegenomen. De invoering van de generalistische basis GGZ per 1 januari 2014 moet hier verandering in brengen. KPMG Plexus voert in samenwerking met Vektis de monitor generalistische basis GGZ uit. Dit artikel geeft een overzicht van de resultaten uit de pilotrapportage van oktober 2014. Download Download het gehele artikel (94 KB)

Alhoewel de transitie binnen de langdurige zorg nog van start moet gaan, zijn sommige zorgorganisaties al jaren bezig met het veranderen van hun werkwijze en zorgaanbod. ZuidOostZorg is een van die organisaties. ‘Als we jaren geleden niet al begonnen waren met het ontwikkelen van nieuwe zorgvormen, had ik nu veel meer het gevoel gehad dat ik aan de wolven was overgeleverd.’ Download Download het gehele artikel (156 KB)

Hoe belangrijk het goed regelen van de overgang van zorg naar gemeentelijke verantwoordelijkheid ook is, de echte uitdagingen liggen op inhoudelijk en organisatorisch vlak. Dit artikel geeft inzicht in knelpunten en kansen in de jeugdhulp op basis van de nieuwe Jeugdwet en kijkt naar de lessen die Nederland kan trekken uit de ervaringen in Australië. Download Download het gehele artikel (113 KB)

De transities en transformaties die er aankomen of al van start zijn gegaan raken zorgorganisaties in verschillende sectoren. Om te horen wat er speelt in deze organisaties en hoe zij omgaan met de veranderingen in hun werkveld spraken de auteurs drie bestuurders. Download Download het gehele artikel (194 KB)

Als het aan Robbert Huijsman ligt, verlegt de kwaliteitsfunctionaris zijn focus van het beheersen van processen naar het ondersteunen van de zorgprofessional in het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Het helpen formuleren van en sturen op uitkomstindicatoren is een belangrijk onderdeel daarvan. Huijsman is spreker op het KIZ-congres op 6 november in Burgers’ Zoo in Arnhem. Download Download het gehele artikel (96 KB)

Op de grens van twee werelden komen vernieuwingen tot stand. Edwin Kaats, spreker op het KIZ-congres, zegt het heel mooi. Hij maakt de vergelijking met een studiereisje in het kader van zijn eerste studie geografie die hij ooit maakte in de natuur. Daar leerde hij dat op de grens van weide en bosgebied de rijkste biotopen zijn. ‘En zo is dat ook in het bedrijfsleven of in de zorg. Senseo is misschien de bekendste vernieuwing die op deze manier tot stand is gekomen.’ Download Download het gehele…

Voor succesvolle kwaliteitsverbetering zijn gerichte inzet en kennis van implementeren nodig. Dit artikel bespreekt de basiselementen van implementatie en de bijbehorende expertise die bij onderzoeksfinancier ZonMw worden gehanteerd. Een praktijkvoorbeeld uit het UMC Groningen laat zien hoe een implementatiedeskundige en een kwaliteitsmedewerker samenwerken met professionals aan het verbeteren van de kwaliteit. Download Download het gehele artikel (139 KB)

Eigen regie loopt als rode draad door de mantelzorgcarrière van Cora Postema heen. Postema is een van de sprekers op het KIZ-congres op 6 november in Burgers’ Zoo te Arnhem. Om op haar eigen manier te kunnen mantelzorgen, heeft Postema heel wat moeten bevechten. ‘Kwaliteit is niet alleen de kwaliteit zoals die door zorgprofessionals wordt ingevuld. Het gaat ook om de kwaliteit zoals de patiënt en de mantelzorger die ervaren.’ Download Download het gehele artikel (127 KB)

Aveleijn staat voor Vol betekenis leven. Die wens is er niet alleen voor de cliënten, maar ook voor de organisatie. Willem den Hartog (voorzitter van de raad van bestuur) vertelt over de gezamenlijke expeditie van bestuur en medewerkers naar de bedoeling van de organisatie. In een tijd van anticiperen op krimp en meebewegen met veranderingen. Download Download het gehele artikel (156 KB)

Paul van Aken, directeur Patiëntenzorg van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA), is een van de sprekers op het KIZ-congres op 6 november in Burgers’ Zoo in Arnhem. Hij zal daar een verhaal vertellen over de rol van verpleegkundigen en hun leidinggevenden bij het streven naar excellente patiëntenzorg. Het EFQM-model, de Magnet Hospital filosofie en de lean strategie van Productive Ward spelen daarbij een belangrijke rol. Download Download het gehele artikel (118 KB)

Een zorgpad is het samenhangende zorgproces en de logistiek rond een bepaalde patiëntengroep. Het zorgpad beschrijft wie, wat, wanneer doet en in welk tijdskader (uren, dagen, fasen). Bij de ontwikkeling van een zorgpad zijn patiënten én alle zorgverleners (in de keten) betrokken. Patiëntparticipatie speelt een centrale rol; de patiënt kan al in een vroeg stadium betrokken worden. Een protocol, richtlijn of evidence based practice kan dienen als uitgangspunt. Alleen zorg die verleend wordt in e…

Vroegtijdige inzet van palliatieve zorg leidt tot betere ervaren kwaliteit van (het einde van het) leven. Maar is deze intensieve vorm van eindelevenzorg ook betaalbaar? En als we de huidige palliatieve zorg willen verbeteren, waar beginnen we dan? En wie neemt hierin de regie? Enkele vragen die overdenking verdienen, zeker nu deze zomer – onder leiding van ZonMw – het nieuwe Nationaal Programma Palliatieve Zorg in de grondverf wordt gezet. Download Download het gehele artikel (224 KB)

Het Productive Care programma biedt teams en teamleiders een praktische stap-voor-stap methode om het dagelijks werk op de afdelingen te verbeteren. De teams maken daarbij gebruik van hun ervaring en kennis om eigen oplossingen te ontwikkelen. Careyn is de eerste organisatie in Nederland die concernbreed met de methode Productive Care vorm geeft aan deze vorm van lean werken in de ouderenzorg. Download Download het gehele artikel (91 KB)

Sinds Michael Porter in 2006 zijn boek Redefining Health Care, Creating Value Based Competition on Results schreef, is voor velen ‘waarde van zorg’, of ‘value based health care’ de nieuwe mantra geworden. Maar wat bedoelen ze daar eigenlijk mee? En belangrijker: wat heeft de patiënt eraan? Stef Groenewoud, senior-onderzoeker bij IQ healthcare, ontleedt dit thema voor u. Download Download het gehele artikel (319 KB)

Velen beweren dat de Nederlandse gezondheidszorg te duur is. Marc Pomp, zelfstandig onderzoeker gezondheidseconomie, beweert in zijn boek ‘Een beter Nederland: de gouden eieren van de gezondheidszorg’ dat een euro aan zorg gemiddeld zo’n 1 euro 30 oplevert. De zorg creëert dus welvaart. Download Download het gehele artikel (149 KB)

Jopie Verhoeven is al twintig jaar een belangrijk anker voor de patiëntenbeweging. Ze werkte onder andere bij de Reumapatiëntenbond, Per Saldo, CG-Raad, Zorgbelang en leidde uiteindelijk vele jaren de NPCF als voorzitter. Sinds twee jaar mag ze pionieren bij het Radboudumc als voorzitter van de Patiëntenadviesraad. Kortom, de ideale vrouw om te vragen welke waarde zorg voor patiënten moet hebben. Download Download het gehele artikel (136 KB)

In de gezondheidszorg wordt de leanfilosofie ingezet om binnen de huidige organisatorische structuur de zorg continu te verbeteren op het gebied van veiligheid, kwaliteit, efficiëntie en medewerkerstevredenheid. Kritieke prestatie-indicatoren (KPI’s ) zorgen voor inzicht in processen zodat instellingen deze kunnen verbeteren. De praktijk is echter weerbarstig. Daarom hebben wij het gebruik van KPI’s en de daarbij behorende effecten nader onderzocht. De resultaten tonen aan dat het werken met KP…

Professor Jim van Os is sinds 1995 als psychiater verbonden aan Maastricht UMC+, in combinatie met een positie aan het Institute of Psychiatry te Londen. Jim van Os heeft een eigen visie op hoe kwaliteit van zorg in de ggz vergroot kan worden. De kern daarvan is het beter aansluiten bij elk individu en zijn of haar mogelijkheden. Via de inzet van nieuwe technologie zoals e-health en m-health, kan met name voor de grote groep patiënten met relatief lichte klachten, de waarde van de ggz-zorg word…

De Kwaliteitswet Zorginstellingen verplicht zorginstellingen om gegevens te verzamelen over de kwaliteit van de geleverde zorg. Verpleegkundigen vervullen een rol door registratie van complicatierisico’s. Wat hebben zij nodig om deze registratie goed uit te voeren? In dit artikel beschrijven wij een onderzoek naar de factoren die het registratiegedrag van verpleegkundigen beïnvloeden en houden wij een pleidooi om de motivatie van verpleegkundigen te vergroten. Download Download het gehele artik…

Ketenzorg is een zorgconcept waaraan reeds tien jaar een grote potentie wordt toegeschreven: zorg zou inhoudelijk verbeteren, de patiënt zou er beter mee geholpen zijn en de kosten kunnen erdoor dalen. Diverse rapporten en onderzoeken hebben in de tussentijd beschreven dat de effecten tegenvallen. Ketenzorg lijkt eerder tot perverse resultaten te leiden dan tot de beloofde voordelen die ze zou moeten hebben. Desondanks lijkt het geloof in ketenzorg onverminderd aanwezig. Dit artikel legt de vin…

Chronische patiënten gaan minder roken en meer bewegen als ze op een andere manier zorg krijgen. Dat blijkt uit onderzoek van het Instituut Beleid en Management van de Erasmus Universiteit naar de effecten van het werken met disease-managementprogramma’s. Het succes van deze programma’s is daar voor het eerst mee aangetoond. Download Download het gehele artikel (149 KB)

Het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) verbetert de zorg en ondersteuning voor kwetsbare ouderen. Talrijke organisaties slaan daarvoor landelijk en regionaal de handen ineen. Doel is een samenhangend zorgaanbod dat beter is afgestemd op de individuele behoeften van ouderen. Download Download het gehele artikel (93 KB)

Duurzame verbeteringen in de kwaliteit van ondersteuning en zorg komen alleen tot stand samen met de mensen om wie het gaat. Dat is een van de uitgangspunten van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) en de reden dat er binnen dit programma wordt geïnvesteerd in ouderenparticipatie. Een van de uitkomsten van dit proces van ouderenparticipatie is een set kwaliteitscriteria voor ondersteuning en zorg voor ouderen. Deze criteria worden gebruikt bij het wegen van de resultaten vanuit het NPO. Do…

We kennen steeds meer puzzelstukjes zoals screening, multidisciplinaire interventies, één zorgbehandelplan, één coördinatiepunt, één budget, stevige leefstijlverandering en kortcyclische monitoring met bijsturing. Maar het leggen van de totale puzzel voor effectieve eerstelijnszorg voor kwetsbare ouderen blijft een grote uitdaging. Download Download het gehele artikel (49 KB)

De toenemende zorg voor ouderen vraagt specifieke kennis, vaardigheden en een positieve attitude van verpleegkundigen. Uit onderzoek blijkt dat de opleidingen tot verpleegkundige op dit moment onvoldoende aansluiten op deze vraag. In het kader van het Nationaal Programma Ouderenzorg is een kader ontwikkeld voor de inhoud van het verpleegkunde curriculum betreffende geriatrie en gerontologie. Dit kader kan bijdragen aan het opleiden van verpleegkundigen die zijn voorbereid op de zorg voor oudere…

Zorgprofessionals zouden minder de nadruk moeten leggen op de ziekte van cliënten en meer moeten luisteren naar hun behoeften. Dat vindt hoogleraar ouderengeneeskunde Joris Slaets van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Hij legde de basis voor een meer vraaggerichte zorg met speciale vragenlijsten. ‘Ouderen willen meer aandacht voor hun welbevinden.’ Download Download het gehele artikel (83 KB)

Rotterdam bereidt zich voor op de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Even Buurten kan een belangrijke rol spelen in de vernieuwing van zorg en welzijn. Het stelt ouderen in staat langer thuis te blijven wonen door inzet van informele oplossingen en door het betrekken van buurtbewoners. Dit artikel beschrijft het project Even Buurten, de werkwijze, de spil als wijkwerker en de rol van de gemeente. Download Download het gehele artikel (398 KB)

In pakweg tien tot twintig jaar kan de Nederlandse ouderenzorg er een stuk gezonder uitzien. Dan hebben we een stelsel dat beter op ouderen is ingericht en efficiënter werkt, zegt hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp. De regionale NPO-aanpak waarbij ouderen actief meebeslissen laat zien hoe dat kan. ‘Het is een kwestie van samen nadenken over de koers, kijken naar de opbrengsten en kosten en waar nodig de koers bijstellen. Op die manier kun je een prachtige reorganisatie van de ouderen…

Interview met hoogleraar geriatrie Marcel Olde Rikkert: Te snelle conclusies over tegenvallende kosteneffecten van zorgvernieuwingen kunnen patiënten goede zorg onthouden. Langetermijneffecten, ervaring opdoen en bestaande capaciteit zijn bepalende factoren waar onvoldoende aandacht voor is. Download Download het gehele artikel (357 KB)

In 2007 publiceerde het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) haar standpunt Toekomstvisie Huisartsgeneeskunde voor Ouderen. Dit standpunt geeft aan dat de huisarts naast de continue, integrale en persoonlijke zorg meer te bieden heeft aan ouderen. Een van de belangrijkste vernieuwende aspecten van de huisartsenzorg volgens dit standpunt is een meer proactieve instelling van de huisarts (HA) en praktijkmedewerkers zoals de praktijkondersteuner (POH) of praktijkverpleegkundige PVK). Dit houdt …

Kent u het sprookje van de soepsteen? Sprookjes zijn een heel nuttige manier om nieuw gedachtegoed te verbeelden. De soepsteen gaat erover hoe u met een steen, wat groenten en kruiden uit de moestuin, restjes eten van de vorige dag en veel creativiteit in tijden van schaarste een heel prima soep kunt maken die vele monden kan voeden. Hoe verhoudt zich dat dan tot zorg vraagt u zich misschien af? Dat probeert de auteur in dit artikel uit te leggen. Download Download het gehele artikel (139 KB)

Grote veranderingen in de inrichting van de curatieve en langdurige zorg zijn al ingezet of zijn op til. Hoe deze veranderingen in de dagelijkse praktijk moeten worden geconcretiseerd is vaak nog een vraagstuk. Co-creatie is een vorm van samenwerken waarbij alle deelnemers invloed hebben op het proces en het resultaat. Dit artikel gaat in op de samenwerking tussen beleid, praktijk en wetenschap. Download Download het gehele artikel (165 KB)

Om goede kwaliteit van gezondheidsonderzoek te willen en kunnen leveren is een aantal regels afgesproken waaraan moet worden voldaan. Wanneer die regels tot ongewenste effecten leiden, spreken we ook wel van systeemfalen van gezondheidsonderzoek. Dit uit zich onder andere in een hoge druk op onderzoekers om wetenschappelijk te presteren en zich daarover te verantwoorden, sloppy science, wetenschapsfraude en suboptimale maatschappelijke relevantie en doelmatigheid. Dit artikel geeft een kritisch…

Column over het thema ‘Praktijkgericht onderzoek’. Download Download het gehele artikel (82 KB)

In het tijdperk van evidence-based practice (EBP) lijkt weinig twijfel te bestaan over het belang van het gebruik van onderzoek en onderzoeksgegevens in het uitwerken, de uitvoering en de evaluatie van beleidsmaatregelen, interventies en methodiekontwikkeling. Professionals uit de sectoren zorg, welzijn en cultuur moeten zich de nodige vaardigheden eigen maken om hun acties en interventies op basis van onderzoek te ontwerpen en uit te voeren en daarnaast de nodige kritische zin ontwikkelen voor…

Zes koplopers in kwaliteit en kostenbesparing werkten aan business cases waarmee ze innovaties doorrekenden naar hun eigen specifieke omstandigheden. Business cases blijken het beslissingsproces van (kwaliteits)managers en zorgprofessionals bij het implementeren van innovaties te ondersteunen en kunnen worden gebruikt om financiers te overtuigen. Download Download het gehele artikel (132 KB)

De belangstelling voor het hergebruik van data uit de zorgpraktijk en uit wetenschappelijk onderzoek voor meerdere doeleinden is de laatste jaren enorm gegroeid. Met Engelstalige termen als datastewardship, open access, data sharing en big data worden we een nieuw tijdperk ingetrokken. De verwachtingen over de mogelijkheden om data te benutten zijn dan ook hooggespannen. Dit artikel laat een aantal goede voorbeelden zien van hergebruik van data en schetst activiteiten die nu lopen om goede rand…

Er zijn veel bestaande data in Nederland beschikbaar waar onderzoek mee mogelijk is. Het voordeel is dat de dataverzameling al is gedaan, vaak een hele klus voor onderzoekers. En zorgverleners en organisaties hoeven niet te worden belast met ingewikkelde protocollen. Bestaande databases in Nederland zijn grofweg te verdelen in administratieve en klinische databases. Administratieve databases hebben, zoals de naam al zegt, een administratieve oorsprong (DBC- of ICD-registratie), klinische databa…

Ieder jaar belandt een deel van de 65-plussers ongepland in het ziekenhuis. Bij tot wel de helft van deze acuut opgenomen ouderen is er sprake van functieverlies oftewel achteruitgang in de ADL, dat vaak alleen nog maar verder toeneemt na ontslag uit het ziekenhuis. Gevolgen kunnen zijn heropname, opname in een verzorgingshuis of zelfs vroegtijdig overlijden. Download Download het gehele artikel (83 KB)

Dat een kind ook donor kan worden is vaak onbekend. Toch gaan orgaan- en weefseldonatie ook over kinderen. Ook kinderen staan lang op de wachtlijst voor een transplantatie en zijn vaak alleen maar geholpen met een orgaan van een ander kind. Het kind als donor is altijd een unieke en uiterst gevoelig situatie die specifieke kennis en vaardigheden vraagt. Download Download het gehele artikel (89 KB)

Er zijn vele methoden toepasbaar voor onderzoek naar patiëntervaringen. Een spiegelgesprek is er daar één van. Daarbij moet tegelijk worden opgemerkt dat het niet om de methode gaat, maar om de waarde die het genereert. Wat is die waarde en hoe creëer je deze? Download Download het gehele artikel (73 KB)

De inhoud van de medische en paramedische opleidingen in Nederland is divers. En de autonomie van de universiteiten en hogescholen om het onderwijs vorm te geven is groot. Dit geldt voor de (para)medische inhoud van het curriculum en zeker voor het onderwijs over kwaliteit en veiligheid in de zorg. Het consortium Kwaliteit van Zorg van de Nederlandse Federatie van Universitair medische centra (NFU) is daarom de uitdaging aangegaan om één opleiding Kwaliteit en veiligheid te ontwikkelen voor en …

Wie stuurt op kwaliteit, bevordert tegelijkertijd patiëntgerichtheid, doelmatigheid en samenwerking. Dat is toch iets dat je elke toekomstige professional gunt vanaf zijn basisopleiding! Download Download het gehele artikel (81 KB)

Het leveren van kwalitatief goede zorg is niet te vatten in een enkele cursus. Het bieden van kwaliteit van zorg is namelijk complex, omdat er veel aspecten gemoeid zijn met een hoge kwaliteit van zorg. Een belangrijk perspectief dat in het debat over verantwoorde zorg tot op heden onderbelicht is gebleven, is dat het leveren van kwalitatief goede zorg in belangrijke mate het resultaat is van een goede opleiding van zorgverleners, waaronder medisch specialisten. Wat is er bekend over de relatie…

Het leveren van kwalitatief goede zorg is niet te vatten in een enkele cursus. Het bieden van kwaliteit van zorg is namelijk complex, omdat er veel aspecten gemoeid zijn met een hoge kwaliteit van zorg. Een belangrijk perspectief dat in het debat over verantwoorde zorg tot op heden onderbelicht is gebleven, is dat het leveren van kwalitatief goede zorg in belangrijke mate het resultaat is van een goede opleiding van zorgverleners, waaronder medisch specialisten. Wat is er bekend over de relatie…

De gezondheidszorg zit te springen om ondernemende en innovatieve professionals die de zorg kwalitatief beter kunnen maken en betaalbaar kunnen houden. Essentieel zijn de komende tijd medewerkers die kansen zien en wegen zoeken om topkwaliteit te helpen realiseren terwijl er sprake is van het drastisch verlagen van de zorgkosten. Van hen die bij de gedachte aan kwaliteitsverhoging en kostenreductie tobberig worden zal de zorg geen heil hoeven te verwachten. De zorg is, gegeven de vergrijzing en…

Docenten en praktijkopleiders hebben actuele praktijkkennis nodig om toekomstige hulpverleners in de zorg goed op te leiden. Snelle toegang tot deze actuele praktijkkennis is dan belangrijk. In een snel veranderende omgeving van de langdurige zorg is het voor docenten erg moeilijk om betrouwbare actuele kennis te vinden voor gebruik in hun lessen. ZonMw financierde vanuit het Zorg voor Beter programma daarom de ontwikkeling van 11 praktische kennisbundels voor het MBO. Elke kennisbundel bevat d…

Goede zorg komt tot stand als medewerkers vanuit hun inspiratie een zorgrelatie aangaan met cliënten die aan hun zorg zijn toevertrouwd. Vanuit die zorgrelatie, die naar gelang de situatie meer of minder intensief is, kan de zorgverlener afstemmen op wat daadwerkelijk van betekenis is voor de cliënt en is hij in staat om niet alleen iets te geven, maar ook iets te ontvangen. Dat laatste is voor het gevoel van waardigheid van cliënten van groot belang. Zorgaanbieders die vanuit dit perspectief w…

De Nederlandse gezondheidszorg zet grote stappen op het gebied van (patiënt)veiligheid. Door (veiligheids)managementsystemen, richtlijnen en protocollen brengen zorginstellingen risico’s in kaart en beheersen ze deze risico’s. Maar harde stuurinstrumenten alleen zijn niet voldoende. Het gaat ook om de ‘zachtere’ kanten zoals een veilige cultuur. Wat gaat er in het hoofd van medewerkers om? Hoe kunnen zorginstellingen zorgen dat hun medewerkers op een veilige manier denken en handelen? Download …

Eind 2012 nam Maarten Rutgers afscheid als voorzitter van de raad van bestuur van Zorggroep Leveste Middenveld (waaronder het Scheper Ziekenhuis). Op een minisymposium over veiligheidsbeleid in ziekenhuizen hield hij een voordracht ter markering van zijn afscheid. De uitwerking van die voordracht levert een mooie zienswijze op over kwaliteit van zorg. Nieuwe wegen worden geschetst. De aandacht voor uitkomsten van zorg vraagt dat de patiënt als partner wordt gezien. Dit zal de normen en waarden …

Ze wil vooral geen ivoren toren in Diemen maar het veld faciliteren bij het opstellen van zinvolle kwaliteitsinformatie voor cliënten en patiënten. Die hebben ze nodig om een goede keuze te maken. En professionals faciliteren bij het op gang krijgen van de kwaliteitscyclus. Dat zijn de ambities van Diana Delnoij (48) met het Kwaliteitsinstituut. Mooie voornemens maar hoe gaat ze dat tot stand brengen? Download Download het gehele artikel (147 KB)

Als alle zorgpartijen de spelregels van BETTER+F omarmen, kunnen kwaliteitsregistraties op een gestandaardiseerde wijze zorgen voor effectieve transparantie van de geleverde zorgkwaliteit. Van levensbelang voor een houdbaar zorgstelsel. Download Download het gehele artikel (66 KB)

In 2010 sloegen acht grote patiëntenorganisaties de handen ineen om de positie van patiënten ten opzichte van zorgaanbieders en zorgverzekeraars te verbeteren. Het samenwerkingsverband waarin zij dat doen heet Kwaliteit in Zicht. Binnen het programma Kwaliteit in Zicht werken deze organisaties samen om de kwaliteit van zorg in Nederland te optimaliseren door de zorg beter te laten aansluiten op de wensen en behoeften van patiënten. In dit kader zijn onder andere kwaliteitscriteria ontwikkeld di…

Dit artikel geeft een beeld van de laatste stand van zaken op kwaliteitsgebied in de Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis (VVT) vanuit het oogpunt van de brancheorganisatie van zorgaanbieders: ActiZ. De auteurs beschrijven belangrijke ontwikkelingen wat betreft kwaliteit en de instrumenten die zorgorganisaties inzetten om de kwaliteit van de geleverde zorg inzichtelijk te maken. Download Download het gehele artikel (146 KB)

Veel mensen pleiten voor het gebruik van al bestaande administratieve gegevens bij het maken van kwaliteitsinformatie. Met name in de ziekenhuissector worden al heel veel gegevens verzameld. Een interview met beheerders van drie grote administratieve databases over de mogelijkheden van hun data en de uitdagingen bij het opstellen van kwaliteitsinformatie voor patiënten en professionals. Download Download het gehele artikel (176 KB)

Het NFU-expertisecentrum Kwaliteitsregistratie werkt aan kwaliteitsregistraties met toekomst die uitgaan van een goede aansluiting bij het primaire zorgproces. In het primaire proces kan immers de kwaliteit van zorg worden bewaakt en zo nodig verbeterd. Deze nieuwe kwaliteitsregistraties sluiten aan bij de gang van de patiënt door het zorgstelsel. Voor de opzet en het onderhoud wordt samengewerkt met belanghebbende partijen, zodat aan hun uiteenlopende informatiebehoeften tegemoet kan worden ge…

In verschillende sectoren gebruiken consumenten al waarderingssites om hun ervaringen met diensten te delen en deze informatie te gebruiken voor het kiezen van een aanbieder. In de gezondheidszorg zijn deze sites ook in opkomst maar er zijn voor- en tegenstanders. Delen bijvoorbeeld niet alleen boze, verongelijkte patiënten hun mening en op hoeveel beoordelingen is het cijfer van een zorgverlener gebaseerd? Het is interessant om te weten of informatie op waarderingssites ook werkelijk iets zegt…

Concentratie van ziekenhuiszorg kan leiden tot een hogere kwaliteit en veiligheid van zorg en een verlaging van de kosten. Concentratie betekent ook dat zorgconsumenten soms naar een ander ziekenhuis moeten en verder moeten reizen. Voor mensen met een chronische ziekte, die vaker en voor meer aandoeningen het ziekenhuis bezoeken, kan dit grote gevolgen hebben. Wat vinden zij zelf van deze ontwikkelingen? Download Download het gehele artikel (163 KB)

Diagnostiek en behandeling van oncologische patiënten worden steeds complexer. De eisen die aan de organisatie van oncologische zorg in een ziekenhuis worden gesteld zijn inmiddels welomschreven en niet meer vrijblijvend. Wij beschrijven het traject van de reorganisatie van oncologische zorg in een algemeen ziekenhuis dat voorafging aan een NIAZ-deelaccreditatie voor oncologische zorg. De reorganisatie bleek een goede voorbereiding op de huidige volume- en kwaliteitseisen. Download Download het…

Het huidige kwaliteitsdenken leidt vaak niet tot de beoogde betere zorg, stelt organisatieantropoloog Annemarie van Dalen, die vorig jaar promoveerde op het onderwerp zorgvernieuwing. De reden: het middel – allerlei KPI’s om kwaliteit te meten – wordt tot doel verheven, waardoor het belang van de cliënt of patiënt steeds verder uit beeld raakt. Hoe kan het anders? Download Download het gehele artikel (175 KB)

Patiënten stelden zich vroeger gezagsgetrouw, volgzaam en afhankelijk op. Met de komst van marktwerking en marketing werden we cliënt en zorgconsument. Met de komst en uitbouw van de WMO en de bijpassende ‘civil society’ worden we nu aangesproken als burger; met plichten, verantwoordelijkheden en rechten in sociale verbinding. Download Download het gehele artikel (66 KB)

Gemeenten krijgen er straks, na de herziening van de AWBZ, veel Wmo-taken bij. Wethouders en beleidsambtenaren zijn allemaal zoekende hoe zij dit vorm gaan geven. Misschien moeten ze eens een kijkje nemen in Huizen. Deze gemeente werkt al zes jaar met vraaggestuurde gesprekken. ‘Wij hadden altijd al het gevoel: de zorgvraag is goedkoper dan het aanbod. Nu kunnen we dat ook hard maken.’ Een gesprek met wethouder Janny Bakker. Download Download het gehele artikel (96 KB)

De JP van den Bent Stichting staat hoog in lijstjes van vernieuwende zorgorganisaties. Het is dan ook niet toevallig dat Wouter Hart deze organisatie als goed voorbeeld noemt in zijn bestseller ‘Verdraaide organisaties’. Tijdens het KiZ-congres ‘Eigen verantwoordelijkheid uw zorg’ belichten Wouter Hart en Ruud Klarenbeek samen hoe kwaliteit veel beter kan worden vormgegeven vanuit het individu dan vanuit het systeem. Download Download het gehele artikel (121 KB)

De CO2-shift noemen ze het in het UMC Groningen: een nieuwe manier van werken waarbij naast de bestaande hiërarchische structuur leidende coalities worden geplaatst die problemen oplossen die in de hiërarchie onoplosbaar bleken. Het resultaat: betere multidisciplinaire samenwerking en een hogere kwaliteit van zorg. Download Download het gehele artikel (101 KB)

Het e-mental health aanbod breidt zich steeds verder uit. Er zijn inmiddels allerlei e-toepassingen op het gebied van psycho-educatie, preventie en behandeling voor verschillende patiëntengroepen. De grote vraag is hoe mensen te motiveren tot het gebruik van de e-technology voor het verbeteren van hun mentale gezondheid. Aan de hand van verschillende toepassingen geven we voorbeelden en geleerde lessen van het gebruik van e-technology in de praktijk van de GGZ. Download Download het gehele arti…

Wat is ervoor nodig om mensen met ernstig meervoudige beperkingen middenin én met de samenleving te ondersteunen? Wat is ervoor nodig om volledig te kunnen deelnemen aan lokale netwerken, op school, op het werk of op de sportclub? En hoe houden mensen daarbij de regie over hun eigen leven? Juist voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen is de verbetering van zeggenschap en inclusie erg belangrijk. Zij komen weinig buiten de instelling waar zij wonen en kennen daarbuiten ook weinig persone…

Eigen verantwoordelijkheid als gezamenlijke opgave in theorie, beleid en praktijk ‘De patiënt als partner’ is waarschijnlijk de meest gebruikte vertaling van het begrip ‘participatory healthcare’ in het UMC St Radboud. Het is een centraal element van de Radboud visie op persoonsgerichte zorg. De kern daarvan is dat beslissingen die van invloed zijn op de behandeling, gezondheid en kwaliteit van leven van een patiënt zo veel mogelijk worden genomen door professionals, patiënten en hun naasten sa…

Zorgorganisaties krijgen steeds meer te maken met diversiteit. Maar hoe houd je in de praktijk rekening met diversiteit in bijvoorbeeld sekse, leeftijd, geloof, seksuele oriëntatie en etnische en culturele achtergrond? En hoe geef je dit een plek in de ondersteuning die je als organisatie biedt? Deze vragen staan centraal in het trainingsprogramma voor medewerkers én cliënten dat Pameijer en Mikado samen ontwikkelden. Download Download het gehele artikel (112 KB)

Op welke manier zouden we de langdurige zorg moeten organiseren zodat deze leidt tot de best mogelijke uitkomsten voor de patiënt? Ketenzorg lijkt een antwoord. Professionals die over de muren van de eigen instelling heen kijken en werken aan dit gezamenlijke doel. Het is snel geformuleerd, maar de praktijk is weerbarstig. Met het zelfevaluatie-instrument van het Ontwikkelingsmodel voor Ketenzorg is er nu een hulpmiddel voorhanden om de organisatie van ketenzorg in kaart te brengen en bij te st…

Toezicht houden op kwaliteit is voor veel toezichthouders onwennig. Vanuit historisch gegroeide dynamieken zijn toezichthouders vooral gewend om de organisatie vanuit de bestuurskamer op basis van bedrijfseconomische gegevens te beoordelen. Nu er een toenemende maatschappelijke druk op raden van toezicht ontstaat om meer expliciet toezicht te houden op de kwaliteit van de zorg, merken veel toezichthouders dat het lastig is om vanuit de bestuurskamer een goed oordeel te vellen. Vanwege de letter…

Het toezicht op kwaliteit van zorg moet beter, dat wordt steeds duidelijker. De vraag bij de meeste raden van toezicht is echter hoe. Een belangrijke eerste stap hierbij is het inzien en erkennen van de uitdagingen in het toezien op kwaliteit. Vervolgens moeten raden van toezicht leren omgaan met die uitdagingen door een krachtig toezichtprofiel te creëren. Hiervoor is een goede ondersteuning vanuit kwaliteitsfunctionarissen van cruciaal belang, evenals goede relaties met gremia zoals de ondern…

In de afgelopen decennia is er veel veranderd in de gezondheidszorg en het komt steeds vaker voor dat bestuurders zich publiekelijk moeten verantwoorden voor de kwaliteit van zorg. Een aantal ernstige incidenten die de afgelopen jaren in de media kwamen laat dit zien, bijvoorbeeld de structurele samenwerkingsproblemen bij de hartchirurgie in het UMC St Radboud en bij de longchirurgie in het VUmc. Verbazingwekkend in deze zaken was vooral dat het disfunctioneren zo lang kon doorgaan, zonder dat …

Het onderwerp kwaliteit is laatste jaren steeds verder van de zorgmedewerkers af komen te staan. Terwijl zij juist de mensen zijn die uiteindelijk het verschil maken. Kwaliteitssystemen die zijn ´uitgerold´ schieten vaak over de hoofden van de medewerkers heen, terwijl iedereen de noodzaak van werken aan kwaliteit ziet. Hoe bereiken zorgorganisaties dat belangrijke thema’s rondom kwaliteit van de organisatie weer gaan leven in de teams en dat teams samen in gesprek gaan over kwaliteit? En hoe w…

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat patiënten duurzaam goede en veilige zorg krijgen? Dit is onder meer een vraagstuk van governance op de werkvloer. Om goede governance te realiseren is het van belang dat medewerkers kwaliteit en veiligheid van zorg intrinsiek gemotiveerd centraal stellen. Essentieel hierbij is het aan hen teruggeven van eigenaarschap en daardoor een gevoel van betrokkenheid stimuleren. In het UMCG wordt geprobeerd dit te realiseren door de ‘professionals in the lead’ te laten zij…

Hoe kunnen we verbeteringen in de langdurende zorg borgen en verspreiden? Dat was een vraag die voortkwam uit de verbetertrajecten uit het landelijke verbeterprogramma voor de langdurende zorg Zorg voor Beter (ZvB). In het project ZvB Regionaal werd de ontwikkelde methode om valpreventie te verhogen in een regionale, door hbo-studenten ondersteunde opzet toegepast. De auteurs onderzochten hoe de toegevoegde strategieën uitwerkten en of en hoe zorgverbetering gerealiseerd is. Een van de belangri…

Op 20 juni jl. was het congres ‘Ouderenzorg 2040’ op de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het werd een dag met prachtige plenaire inleidingen, met powersessies over geriatrische revalidatie, effectieve ketenzorg, psychosociale interventies, dementie, integrale zorg voor kwetsbare ouderen, een integrale wijkaanpak en e-health en domotica, en met de oratie van Robbert Huijsman als afsluiting. Het congres stond in het teken van zijn oratie en belichtte trends in de ouderenzorg, de transitie van de o…

Op donderdag 20 juni jl. hield de auteur zijn oratie als bijzonder hoogleraar Management en organisatie van de ouderenzorg. De hoofdtitel ‘Hoe slaagt de MOL?’ ontstond uit het besef dat, naast management en organisatie, leiderschap minstens zo belangrijk is. Deze drie termen creëerden als acroniem dat beestje. Kunnen Management, Organisatie en Leiderschap zorgen voor toekomstbestendige ouderenzorg? Download Download het gehele artikel (131 KB)

Het Platform Gedeelde Besluitvorming streeft naar een veel bredere toepassing van gedeelde besluitvorming (shared decision making) in Nederland. Want, gedeelde besluitvorming – op de juiste wijze toegepast – is effectiever dan traditionele manieren van voorlichting en informatieoverdracht. Ondanks dat meer dan de helft van de zorgverleners van mening is dat zij in de praktijk gedeelde besluitvorming reeds toepassen, blijkt uit onderzoek dat dit percentage veel lager ligt. Er is dus een wereld t…

Column over het thema van dit nummer van kwaliteit in zorg: ‘Shared decision making’ Download Download het gehele artikel (71 KB)

Shared decision making (SDM) is de kern van cliëntgerichte zorg. Het is een sleutel voor verandering van gedrag en kwaliteit van leven (Godolphin, 2009). Toch wordt deze techniek in de huidige praktijk lang niet altijd ingezet. Het ‘de client laten meedingen over de behandelingopties’ is een toepassing waar weinig mensen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) gebruik van maken. De inzet van tools en beslismodellen die hiervoor beschikbaar zijn (zoals www.samenkeuzenmaken.nl) is binnen instelli…

De rol van de patiënt bepaalt in hoge mate het succes van diseasemanagement. Door de patiënt (meer) regie te geven, kan dit hem uitdagen om actief mee te denken en mee te doen in het zorgproces. Hij neemt zijn verantwoordelijkheid om iets wel of niet te doen aan risicofactoren en behandeling. Hij beslist zelf welke interventies (op dit moment) in zijn leven passen. Patiëntenparticipatie draagt bij aan inzicht in hoe zorgverleners diseasemanagement het beste kunnen laten aansluiten bij de doelgr…

Behandeling in de langdurende psychiatrie is noodzakelijk voor herstel. Een ernstige psychiatrische aandoening vergt over het algemeen langdurige (medicamenteuze) behandeling. Het (langdurig) gebruik van medicatie heeft zowel positieve als negatieve gevolgen voor de cliënt. Vaak zijn er bij de dosering en keuze van medicijnen meerdere opties mogelijk. Om daarin beslissingen te kunnen nemen kan via shared decision making de betrokkenheid van de cliënt worden vergroot. GGZ-NHN, het HEE-team van h…

Het optimaal benutten van de beschikbare capaciteit van poliklinieken of operatiekamers is voor ziekenhuizen van belang om te voldoen aan de zorgvraag. De vraag is echter op welke manier de capaciteit optimaal benut kan worden, waarbij de kwaliteit van zorg gewaarborgd blijft. Dit artikel beschrijft een op lean gebaseerd verbetertraject van de preoperatieve polikliniek Anesthesiologie van het UMC St Radboud (POP), waarbij een verbetering van de capaciteitsbenutting gerealiseerd is door standaar…

De druk om inzicht te geven in de behandelresultaten door middel van ROM (Routine Outcome Monitoring) wordt opgevoerd in de GGZ. In 2012 moesten instellingen voor 30 procent van alle patiënten begin- en eindmetingen aanleveren aan de SBG (Stichting Benchmark GGZ). Dit percentage is niet gehaald volgens de SBG. Zorgverzekeraars gaan daarom financiële maatregelen treffen. Q-Consult heeft bij verschillende GGZ-instellingen onderzoek gedaan naar de kritieke succesfactoren en randvoorwaarden bij de …

Bijna een derde van de Nederlandse vijftigplussers verricht mantelzorg. Gezien de huidige plannen van het kabinet is het de vraag of zij (nog) meer mantelzorg kunnen verlenen. Aan de hand van vier cases geeft ons onderzoek aan dat er een positieve houding bestaat ten aanzien van het verrichten van mantelzorg. Maar, deze attitude speelt vrijwel geen rol in de bereidheid tot het al dan niet verlenen van mantelzorg. Twee andere factoren zijn wel van belang, namelijk ‘wil men het’ (de motivatie) en…

Onvoldoende taalvaardigheid leidt tot misverstanden, fouten en ergernis. Iedereen is het erover eens dat iemand met een ziekte zijn zorgverlener moet kunnen begrijpen. Hoewel het begrijpelijk maken van medische bijsluiters al weer een aantal jaren bij wet is geregeld, is daarmee de kous niet af. Minder bekend is dat er tussen hulpverleners onderling ook taalproblemen voorkomen. De ‘zwarte piet’ wordt helaas nog vaak bij de patiënt en zijn gebrek aan vaardigheden gelegd. Er is hier voor organisa…

Dit artikel geeft een globaal overzicht van e-healthtoepassingen die al ontwikkeld zijn en wat er voor de Nederlandse consument/patiënt beschikbaar is. We kijken daarbij vanuit het perspectief van de patiënt en van professionals en organisaties. Daarbij staat telkens ook de vraag centraal wat dit betekent voor de kwaliteit en veiligheid van de patiënt en de kosten van de zorg. Download Download het gehele artikel (151 KB)

In Engeland is de website www.healthtalkonline.org ontwikkeld waar patiënten verhalen vertellen over wat het werkelijk betekent een ziekte of aandoening te hebben. Ook vertellen mantelzorgers over hoe ze het zorgen voor een zieke ouder of kind ervaren. Tevens geeft de website gedegen en betrouwbare informatie over ervaringen van patiënten. In Engeland is het een succes. Eind juni 2013 ziet de Nederlandse versie (www.pratenovergezondheid.nl) het licht: nu nog over (mantelzorgers van) patiënten m…

Niets doet een cliënt in de langdurende zorg zó goed als intensief contact met zijn familie en andere naasten. Toch krijgen mensen die verhuizen naar een zorginstelling vaak minder bezoek dan toen zij nog thuis woonden. Door in de zorg aandacht te besteden aan familieparticipatie is het mogelijk familie meer te betrekken. Dat lukt alleen als er sprake is van een goede communicatie tussen de zorg en de familie. Inzet van digitale communicatiemiddelen biedt daarbij een uitkomst. Download Download…

Dat ons land in de nabije toekomst voor een groot deel uit ouderen bestaat is al enige tijd bekend. Maar dat ouderen veel op het world wide web te vinden zijn is voor veel mensen nog onbekend. De zorg voor ouderen kan daar gebruik van maken, maar dan moeten sociale media wel bruikbaar zijn voor ouderen. Het PEER-project probeert ouderen te leren omgaan met sociale media. Download Download het gehele artikel (108 KB)

Sociale media zijn in opmars. Ze bevatten een schat aan informatie over de gezondheidszorg. Ook misschien wel over kwaliteit of het ontbreken daarvan. Geen wonder dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg experimenteert met het gebruik van sociale media in haar toezicht. Download Download het gehele artikel (149 KB)

Quantified Self. Letterlijk: jijzelf, uitgedrukt in data. Breder gezegd: het fenomeen dat de mens in toenemende mate technologie en dataverzamelingsmethoden integreert in zijn leven, om inzicht te krijgen in zichzelf en hiervan te leren. Een beweging die wel eens voor een radicale verandering binnen de gezondheidszorg kan zorgen; zelf meten op grote schaal leidt tot een enorme toename van kennis over het individu en zou uiteindelijk geïndividualiseerde gezondheidszorg en medicatie mogelijk kunn…

Ouderen en iPads. Het lijkt een onlogische combinatie. Maar toen Tonnie Vogel, programmamanager innovatie Zorg op Afstand Sensire, haar kleinzoon met alle gemak zag omgaan met dit apparaat, wist ze wel beter. iPads kunnen met hun bedieningsgemak de buitenwereld toegankelijk maken voor ouderen. En zo geschiedde. Download Download het gehele artikel (101 KB)

Cordaan is een grote instelling voor langdurige zorg in Amsterdam. We praten met Ellen Maat, die daar directeur is van de directie ICT en Innovatie, over de betekenis van e-health voor de organisatie. Download Download het gehele artikel (106 KB)

Sociale media hebben ons leven veranderd. Maar het zorgonderzoek is met rust gelaten. Dat gaat veranderen als het aan Lucien Engelen ligt. De directeur van het Radboud REshape & Innovatiecentrum zet crowdfunding en vergaande democratisering in bij zorgonderzoek. Doel is innovaties beter te laten aansluiten bij waar de patiënten werkelijk behoefte aan hebben. Download Download het gehele artikel (109 KB)

Henk Smid is directeur van ZonMw: de financier van gezondheidszorgonderzoek in Nederland. We vragen hem wat hij vindt van het crowdsourcing initiatief van Lucien Engelen. Download Download het gehele artikel (118 KB)

Het gedachtegoed van lean heeft de laatste jaren zeer aanstekelijk gewerkt in de zorg. Reden voor de redactie om in gesprek te gaan over het ontstaan, de kern en de toekomst van lean. Dat gesprek hadden we met twee gepassioneerde inspirators, Marc Rouppe van der Voort, manager Innovatie in het St. Elisabeth Ziekenhuis, en Jannes Slomp, lector Lean/World Class Performance aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Download Download het gehele artikel (146 KB)

Een beetje drukte hoort bij een huisartsenpost, maar er zijn ook veel onderbrekingen die helemaal niet nodig zijn. Reden voor huisartspraktijk Klein Iterson in Gouda om het werk van hun assistenten eens extra aandacht te geven. Zij gingen een experiment aan op basis van lean six sigma. In een half jaar tijd verminderde het aantal verstoringen achter de balie met 74 procent. Ook steeg de waardering van de werkplek door de assistentes van 6,3 naar 7,1. Dit artikel beschrijft de werkwijze en de re…

In veel zorgorganisaties die werken met lean methoden treffen we het verbeterbord aan. Verbeterborden inzetten is in de praktijk echter niet zo eenvoudig. De oorzaak hiervan is vaak onduidelijk. Vandaar dat de auteurs het gebruik van het verbeterbord hebben geanalyseerd vanuit de doelen van het verbeterbord. Dit gebeurt aan de hand van drie casussen. Download Download het gehele artikel (211 KB)

De Zinzia Zorggroep gaat voor Excellente zorg en wil dat bereiken door present te zijn, te blijven leren en slim te werken. Bovendien wil Zinzia efficiënter werken. Met een lean traject wil Zinzia hier op inspelen met als uiteindelijk resultaat een verbetering van de kwaliteit van zorg en begeleiding waarbij de klant centraal staat, een toename van de betrokkenheid en tevredenheid van de medewerkers en een verbetering van het bedrijfsresultaat. Download Download het gehele artikel (107 KB)

Continu verbeteren in de langdurige zorg kan alleen in dialoog tussen medewerkers en cliënten. Regie Op Locatie helpt daarbij. Deze methodiek is ontwikkeld door Vanboeijen, een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Regie Op Locatie staat voor een goed leven voor de cliënt, mooi werk voor de medewerker en een financieel gezonde organisatie. Lean en zeggenschap vormen de pijlers van Regie Op Locatie. Vanboeijen werkt sinds twee jaar met deze nieuwe manier van werken. Wat zijn h…

In de jaren tachtig van de vorige eeuw ontstond expliciet belangstelling voor de kwaliteit van de gezondheidszorg in het licht van een enorme en tot dan toe verwelkomde kostenexplosie in de gezondheidszorg. Vanwege de grote kostenstijging ten opzichte van het bruto nationaal product werden toenemend vragen gesteld bij de toegevoegde waarde voor de maatschappij. Tevens bleek uit met name het werk van Wennberg en anderen, dat er grote verschillen in medische consumptie tussen regio’s en landen be…

Het vinden van een goede match tussen een zorggebouw en de beleving van patiënten met een psychische aandoening is niet altijd eenvoudig. De fysieke omgeving heeft invloed op het welbevinden van een patiënt en kan een helende functie hebben. In dit artikel gaan we verder in op deze helende functie van de omgeving en hoe dit bevorderd kan worden door een goed samenspel tussen architect en opdrachtgever. Download Download het gehele artikel (96 KB)

Op 12-12-12 verdedigde Ine Borghans aan de Radboud Universiteit Nijmegen haar proefschrift met de titel: ‘Reducing hospital length of stay by improving quality and safety of care?’ Dit proefschrift laat zien dat ziekenhuizen die het aantal klinische opnamedagen willen terugdringen, vooral moeten werken aan verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Download Download het gehele artikel (90 KB)

Momenteel zijn er geen grote tekorten op de arbeidsmarkt van zorg en WJK (Welzijn & maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang. De vraag is of dit in de toekomst nog het geval is. Om antwoord te krijgen op deze vraag is een prognosemodel ontwikkeld waarmee betrokken partijen inzicht krijgen in toekomstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt voor VOV-personeel. Download Download het gehele artikel (135 KB)

TNO heeft recent interviews gehouden onder uitvoerende zorgmedewerkers binnen verpleeg- en verzorgingshuizen. Het doel was om meer inzicht te krijgen in ervaringen en ideeën van medewerkers over welke factoren het werk fysiek en psychisch belastend maken en wat aangrijpingspunten zijn om hun duurzame inzetbaarheid te vergroten en plezier in het werk te behouden. Wat blijkt? De wisselwerking tussen werkdruk en fysieke belasting maakt het werk vooral belastend en heeft invloed op het werkplezier,…

‘Investors in People vraagt werken vanuit visie en loslaten,’ zegt Aad Schouten, directeur Human Resource bij het Onze Lieve Gastvrouw ziekenhuis (OLVG), over het gedachtegoed van Investors in People (IiP). Annet van de Wetering zocht hem op in zijn werkkamer in het ziekenhuis in Amsterdam. Resultaat: een twee uur durend gesprek met een bevlogen professional over zijn visie op en ervaringen met Investors in People. Download Download het gehele artikel (156 KB)

Bij zorgorganisatie BrabantZorg startte in 2011 een experiment waarin sociale innovatie in samenhang met vernieuwing van verpleeghuiszorgzorg in praktijk wordt gebracht. Het experiment, een initiatief van BrabantZorg, Hogeschool Utrecht en ActiZ laat zien hoe gelijktijdig kwaliteitsverbetering van zorg, arbeid en bedrijfsvoering mogelijk is. Kernpunt is dat medewerkers, cliënten en familie van drie verpleeghuisafdelingen de zorg en het werk in de zorg zelf opnieuw inrichten. Het experiment bren…

Blijvend optimaliseren van kwaliteit van zorg, dat is het belangrijkste doel van het programma ‘Overstag’. Dit initiatief van de StAG richt zich op duurzame inzetbaarheid van medewerkers binnen de instellingen voor gehandicaptenzorg. Download Download het gehele artikel (214 KB)

Steeds meer wordt er een beroep gedaan op informele zorg: gegeven door mantelzorgers, familieleden, andere bekenden uit het sociale netwerk én vrijwilligers. De noodzaak daartoe wordt steeds groter, mede door veranderingen in de AWBZ, ook in de verblijfszorg. De familie verplichten om vier uur per week ondersteuning te leveren lijkt te kort door de bocht. Om familie en vrijwilligers een volwaardige plek te geven in de zorg is het nodig dat ook de eigen organisatie onder de loep wordt genomen. I…

Inzetbaarheid is een belangrijk thema binnen de zorg. Om de kwaliteit van de zorg nu en in de toekomst te garanderen is breed inzetbaar en flexibel personeel nodig. Daarom deden de UMC’s onderzoek naar dialoog, maatwerkafspraken en inzetbaarheid, uitgevoerd bij universitaire medische centra (UMC’s) in Nederland. Inzetbaarheid is ‘werk in uitvoering’ binnen de zorg. Download Download het gehele artikel (157 KB)

Er wordt door wetenschap, beleid en politiek veel gesproken over het terugdringen van onnodige zorg. Het is echter nog niet zo gemakkelijk om onnodige zorg helder te definiëren, laat staan om de omvang ervan betrouwbaar aan te geven in Nederland. Vanuit internationaal perspectief geeft de auteur begripsomschrijvingen en bespreekt vervolgens concrete manieren, zoals via het aantal geneesmiddelen en het aantal dokters dat wordt ingezet in de zorg, om onnodige zorg te kunnen aanwijzen en vervolgen…

Betaling voor activiteiten van zorgverleners stimuleert overgebruik van zorg en verklaart voor een deel de toename in ziekenhuiskosten. Overgebruik wordt veel gezien bij zorgverleners in afhankelijke posities, bij kwetsbare patiënten en bij wensvervullende geneeskunde. Het betrekken van de voorkeuren van de patiënt tijdens het consult, meer waardering voor ‘watchful waiting’ en betaling naar uitkomstmaten van een behandeling kunnen overgebruik remmen en de kosten in potentie met 30 procent redu…

In de gezondheidszorg kunnen miljoenen euro’s worden bespaard als bepaalde instrumenten of interventies voor minder patiënten worden gebruikt dan nu het geval is. Een actieve aanpak is nodig om dit voor elkaar te krijgen. Download Download het gehele artikel (134 KB)

De zorg, waaronder medische ingrepen, zo vormgeven dat deze zo min mogelijk negatieve effecten heeft op de kwaliteit van leven van patiënten, is wellicht de belangrijkste doelstelling van het gebruik van Patient Reported Outcome Measures (PROMs). Dit kan ook betekenen niets doen als medisch ingrijpen volgens patiënt en behandelaar niets bijdraagt aan de kwaliteit van leven. Binnen het Atrium MC is het project TANGO opgezet om ervaring op te doen met de structurele inbedding van PROMs-vragenlijs…

Veel mensen die lijden aan angsten en depressie worden vaak langdurig behandeld in de specialistische GGZ. De vraag is of dat altijd effectief en nuttig is. Toepassen van zelfmanagement zou patiënten weer meer regie kunnen geven over hun klachten en hun leven en ook dure zorg overbodig maken. Download Download het gehele artikel (225 KB)

Hoe vaak komt het niet voor: een operatie is technisch geslaagd, maar de patiënt klaagt desalniettemin over pijn of beperking in zijn bewegingsvrijheid. Om inzicht te krijgen in hoe patiënten zorg ervaren, ontwikkelde Andrew Vallance-Owen de Patient Reported Outcome Measures, kortweg PROMs. Ze vormen een waardevol houvast in discussies over waar je het schaarse geld het best in kunt investeren. Download Download het gehele artikel (156 KB)

Zelfmanagement is niet meer weg te denken uit de huidige zorg. Bij burgers, patiëntenorganisaties, zorgverleners en beleidsmakers staat het bevorderen van eigen regie en zelfmanagement steeds vaker hoog op de agenda. Dit betekent echter niet dat ondersteunen van zelfmanagement in de zorg vanzelf gaat. Voor het inbedden van zelfmanagement in de (zorg)organisatie is een belangrijke taak weggelegd voor kwaliteitsfunctionarissen en managers. Belangrijk hierbij is het creëren van een visie op zelfma…

Hoe kun je weinig effectieve zorg die veel kost voorkomen? Daar heeft chirurg en hoogleraar Kwaliteit van Zorg Job Kievit wel enkele ideeën over. ‘We moeten het systeem anders inrichten. Alle prikkels zijn nu gericht op zo veel mogelijk behandelen. Pak dat eerst aan en beïnvloed daarna de publieke opinie. Als ik terminaal ziek word, dan hoop ik dat in mijn rouwadvertentie staat: “hij heeft tenminste niet tot het eind gevochten”. Er zijn immers mooiere en zinvollere dingen te doen aan het eind v…

Ruim 40 jaar geleden mocht je van je oude dag gaan ‘genieten’. Ouderen werden gestimuleerd om te verhuizen naar een rusthuis of bejaardenhuis. De tijden zijn wel veranderd. Ouderen zelf willen graag zolang mogelijk zelfstandig blijven wonen en zo min mogelijk afhankelijk zijn van anderen. En de komende tijd zullen ouderen dat ook steeds meer moeten: er komen flinke bezuinigingen aan en een tekort aan arbeidskrachten. Zelfredzaamheid is de nieuwe slogan. Maar wat is zelfredzaamheid eigenlijk en …

Sturen op resultaat is een geliefde kreet van managers. Het Zeeuws Hand & Pols Centrum (ZHPC) stuurt ook op resultaat, niet op financieel resultaat, maar op meetbare uitkomsten van het resultaat van de behandeling. De prettige bijkomstigheid is dat daaruit een gezonde financiële huishouding volgt. Download Download het gehele artikel (146 KB)

In november 2011 is het Atrium Medisch Centrum gestart met de invoering van de Productive Ward. Bij de start van het programma waren er veel twijfels en kritische vragen over ‘dit zoveelste project op rij’. Inmiddels klinkt de loftrompet. Afdelingshoofden en verpleegkundigen van deelnemende afdelingen zijn enthousiast en trots op de zaken die ze zelf hebben opgepakt en verbeterd. Er komt veel energie vrij en ook in de rest van het ziekenhuis groeit enthousiasme. De eerste resultaten zijn merkba…

Zorgpaden zijn niet meer weg te denken uit de Nederlandse gezondheidszorg. De ontwikkeling en invoering ervan heeft al tot veel goede resultaten geleid op het gebied van kwaliteit en efficiency. Toch gebeuren er ook vreemde dingen: zorgpaden die niet de ‘state of the art’ bevatten, of erger: zorgpaden die interventies voorschrijven waar bewijs tegen is. In dit artikel bespreekt de auteur een aantal regelmatig voorkomende problemen en geeft hij mogelijkheden om hier positief mee om te gaan. Down…

Steeds meer patiënten behoeven overdracht van zorg vanuit het ziekenhuis naar huis. Echter, het ontslagproces verloopt vaak niet optimaal en dit kan leiden tot vermijdbare behandelingen en kostbare heropnames. Er is weinig bekend over de factoren die ten grondslag liggen aan een ineffectief en onveilig ontslagproces. In een grote Europese studie naar de overdracht van zorg tussen de eerste en tweede lijn (HANDOVER) hebben wij onderzoek gedaan naar deze onderliggende factoren en welke ‘best prac…

Het veiligheidsprogramma ‘Voorkom schade, werk veilig’ dat in 2008 is gestart, loopt officieel eind 2012 ten einde. Ziekenhuisdirecties, medisch specialisten en verpleegkundigen richten zich via 10 thema’s op het terugdringen van mogelijk vermijdbare schade. Daarnaast zijn ziekenhuizen verplicht een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) in te voeren, zodat systematisch en gestructureerd aan veiligheid kan worden gewerkt. Kunnen we nu ook zeggen dat de implementatie van het veiligheidsprogramma tot…

Hoe veilig is de zorg in zorginstellingen? Hoe vaak komen veiligheidsincidenten voor en wat zijn de gevolgen en oorzaken? Zijn incidenten met ernstige schade voor de patiënt zeldzaam of het topje van de ijsberg? Het meten van veiligheidsincidenten is niet eenvoudig, maar essentieel om patiëntveiligheid te kunnen verbeteren. Dit artikel gaat in op hoe je veiligheidsincidenten opspoort, de onderliggende oorzaken analyseert en wat de voor- en nadelen zijn van diverse methoden. Geadviseerd wordt om…

Soms komt het voor dat een diagnose verkeerd, te laat of helemaal niet wordt gesteld. Diagnosefouten, kunnen ernstige gevolgen hebben voor de patiënt. Hoewel onderzoek naar patiëntveiligheid sterk is toegenomen in de afgelopen decennia, is onderzoek naar foute diagnostiek hierbij achtergebleven. In het hier beschreven promotieonderzoek zijn de oorzaken van foute diagnostiek geanalyseerd. Ook zijn de rol van ervaren werkdruk, werkervaring en de toepassing van een diagnostische beslisregel in de …

Vrijwel iedereen heeft een sociaal netwerk. Familie, vrienden, huisgenoten, buren, kennissen, collega’s en zorgverleners spelen daarin een rol. Soms is dit netwerk uitgebreid, soms heel beperkt. Een goed sociaal netwerk is belangrijk voor het ervaren van geluk. Het maakt mensen sterker en beschermt tegen eenzaamheid. Maar elk sociaal netwerk kent ook risico’s. Soms ontstaat machtsongelijkheid en dan ligt misbruik op de loer: dit geldt ook in de zorg voor mensen met een beperking. Met allerlei v…

In het kader van het verbeteren van veilige patiëntenzorg heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg alle ziekenhuizen in Nederland verplicht gesteld om voor eind 2012 een Spoed Interventie Systeem in werking te hebben gesteld. Er is echter geen goede onderbouwing over hoe de verschillende onderdelen van dit veiligheidssysteem het beste kunnen worden geïmplementeerd. Wel blijkt uit de literatuur dat vooral de implementatie en borging van het goed en op tijd signaleren van patiënten op de verple…

Medicatiefouten komen zo vaak voor dat iedere zorgverlener eigenlijk een gerechtvaardigd wantrouwen moet hebben ten aanzien van het actueel medicatiegebruik van zijn patiënt. Maar helaas is dat wantrouwen er nog onvoldoende en leidt het zeker niet altijd tot individueel leiderschap in het voorkomen van fouten. Individueel leiderschap betekent dan dat iedere zorgverlener altijd als vanzelfsprekend het medicatiegebruik goed verifieert en actief op zoek gaat naar waar het misging. Waarbij ‘speak u…

Design van de werkomgeving heeft een belangrijke invloed op menselijk gedrag. In dit artikel wordt betoogd hoe het aanbrengen van vloermarkering in de operatiekamers van Het Oogziekenhuis Rotterdam leidde tot een betere positionering van materialen en mensen. Hoe een simpele lijn op de grond tot veiliger zorgverlening leidt. Download Download het gehele artikel (174 KB)

Although health care systems differ between countries, many quality and safety issues are similar. In this article the authors use previously published literature and the articles presented in this special issue, to review developments over recent years and to discuss emerging trends that they believe will be important in the years to come. Download Download het gehele artikel (169 KB)

Martin Marshall is the Professor of Healthcare Improvement at UCL. He is also the lead for Improvement Science London, a new initiative to promote the science of improvement across the three London Academic Health Science Centres. Prior to his current role, he was the Clinical Director and Director of R&D at the Health Foundation. An expert in the field of quality improvement, Martin gives his views on important developments in England in the last 10 years and focusses on the role of using evid…

This paper gives an overview of Quality Improvement (QI) initiatives in Danish healthcare, how QI has progressed during the last ten years, and the future challenges we’re facing. This article represents the authors’ personal view. Others may well highlight other landmarks and issues in the development of QI in Denmark. Download Download het gehele artikel (117 KB)

To get a picture of how Quality Improvement developed in the US John Ovretveit interviewed Bob Wachter, an influential medical specialist who has been part of many national Patient Safety initiatives in the last 10 years. An expert who, from those experiences, is able to give an overview of developments across the Atlantic. Download Download het gehele artikel (379 KB)

We spoke about quality improvement with Catharina Walma, quality manager Groenekruis Domicura Maastricht, Lead Auditor and nursing scientist; and with Yolanda Fernandes, independent management consultant from the UK. Download Download het gehele artikel (214 KB)

In the INTERLINKS study long-term care in 10 European countries was studied and many experts were interviewd. Through INTERLINKS 9 trends were identified in quality improvement in the long-term care sector. Download Download het gehele artikel (132 KB)

In the PROGRESS project an international list of quality indicators was developed and important lessons on measuring quality in long-term care were learned. Download Download het gehele artikel (140 KB)

Alhoewel MVO binnen de zorg misschien nog niet echt in de schijnwerpers staat, groeit de aandacht voor dit onderwerp merkbaar. Reden voor MVO Nederland om samenwerkingspartners te zoeken en aanbod te ontwikkelen, zodat ook de zorgsector bij hen terecht kan voor kennis en ondersteuning. ‘MVO is een visie en een concept dat helpt om je organisatie op een integrale manier tot betere resultaten te brengen, zowel voor de patiënt en de medewerker, als voor onze planeet en de verlies- en winstrekening…

Kwaliteit van zorg past binnen het denken over maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), wanneer de uitkomsten van het zorgproces voor de gebruiker centraal worden gesteld. Kwaliteitsmanagers kunnen binnen zorginstellingen het MVO-proces versterken. Download Download het gehele artikel (216 KB)

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in de zorg lijkt contradicties in zich te dragen. Ondanks recente ontwikkelingen is de zorg, althans in Nederland, niet in de eerste plaats gericht op ondernemen. Je verantwoordelijk voelen voor de ander is in de zorg zo’n vanzelfsprekendheid dat een oproep daartoe bijna een belediging wordt. Dit laatste ligt zeker niet in de bedoeling van de auteur, desondanks wil hij niet alleen een pleidooi houden voor MVO in de zorg, maar sterker nog: een oproep …

Het UMC Utrecht vindt het vanzelfsprekend om maatschappelijk verantwoord en duurzaam te werken omdat het als zorginstelling een voorbeeldfunctie heeft op het gebied van een gezonde en duurzame leefomgeving. Gezondheid en duurzaamheid zijn naadloos aansluitende begrippen. Gezondheid gaat over welzijn en duurzaamheid over een leefbare omgeving voor nu toekomstige generaties. De ondertekening door de raad van bestuur van twee manifesten in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen en du…

De huidige architectuur in de Nederlandse gezondheidszorg is doorgaans tijdloos, saai en onaantrekkelijk. De zorginstellingen zijn te veel gericht op het reduceren van kosten en het vermarkten van hun producten. Het gebouw werd een zorgfabriek. De menselijke maat is verdwenen, het gebouw lijkt ontzield. Toch is bouw een uitgelezen kans om maatschappelijk verantwoorde organisatievernieuwing te entameren. Maar de realiteit van alledag is dat de structuur en de technologie van de gezondheidszorg o…

In de meeste bouw- en verbouwvoornemens wordt architectuur gezien als de laatste stap van het proces, waarin het kwantitatieve programma van eisen en het zorgconcept vertaald worden naar een functioneel gebouw. In dit denken wordt de kans gemist om architectuur bewust in te zetten als een succesfactor van het kwaliteitsmanagement. Download Download het gehele artikel (161 KB)

Casemanagement vormt een belangrijke schakel tussen de cliënt, de mantelzorger en de zorgverlener. De functie ‘casemanager’ past binnen het overheidsbeleid dat is gericht op het bevorderen van de eigen regie, zelfredzaamheid en participatie van cliënten. Maar wat is casemanagement, hoe ziet het er in de praktijk uit en wat is de meerwaarde? In dit artikel geven we twee praktijkvoorbeelden: casemanagement bij dementie en bij epilepsie. Download Download het gehele artikel (125 KB)

Succesverhalen over de toepassing van de managementfilosofie lean in de Nederlandse zorgsector duiken steeds vaker op. Echter, er is nog weinig wetenschappelijke kennis over de invloed van lean op zorgprofessionals. Daarom werd in een exploratieve studie de invloed van lean op de werkomstandigheden en werkbeleving van zorgprofessionals geïnventariseerd. De resultaten tonen een positief effect op de tevredenheid van de medewerkers in een tijdsbestek van een half jaar. De voornaamste reden: medew…

Ketenoptimalisatie is succesvol als men oog heeft voor de mix van zachte en harde aspecten die het juiste samenspel tussen actoren stimuleren. Een methodische aanpak gaat hand in hand met aspecten als vertrouwen, leiderschap, geloof en commitment. Gaandeweg het proces van ontwikkeling van keten ontstaat een verdieping in de samenwerking. Dit blijkt uit het praktijkonderzoek ‘De Lerende AMI-keten’ in Noord-Nederland. Dit artikel geeft een handreiking hoe zachte en harde aspecten met elkaar te ve…

De Nederlandse gezondheidszorg staat voor de uitdaging om ook voor mensen met complexe multimorbiditeit goede zorg te bieden. De diseasemanagementbenadering biedt deze groep onvoldoende aansluitende zorg. Het Guided Care Model, dat in de VS werd ontwikkeld, is een casemanagementmodel en omvat acht interventies om mensen met complexe multimorbiditeit vanuit de huisartsenpraktijk goede en geïntegreerde zorg te bieden. In Nederland onderzoekt Vilans in vijf huisartsenprakijken of het Guided Care M…

Met het grote aantal ouderen en mensen met meer dan één (chronische) ziekte tegelijkertijd in ons land is de behoefte aan samenhangende zorg allang niet nieuw meer. Wanneer je de pech hebt dat je getroffen wordt door bijvoorbeeld dementie, hoop je toch dat de zorg die je krijgt van goede kwaliteit is. En dat de diverse zorgverleners die bijdragen aan jouw zorg en ondersteuning onderling samenwerken en afstemmen, ook als ze werken bij verschillende zorg- of welzijnsaanbieders. Ketensamenwerking …

Een persoon die door een acute beroerte getroffen wordt heeft snel hulp nodig en helaas regelmatig ook langdurige chronische zorg. Die zorg wordt tegenwoordig verleend binnen een transmurale stroke service, een wat vrijblijvend samenwerkingsverband. De stroke service is een grote vooruitgang ten opzichte van het niet hebben van dit organisatieverband. Optimaal is de huidige CVA-zorg daarmee nog niet. Er is nog steeds sprake van ‘verkeerdebedproblematiek’, van vele overdrachtsmomenten van een pa…

Wie kent ze niet? De ambitieuze projecten in zorginstellingen die tot doel hebben de kwaliteit, patiëntgerichtheid en/of -tevredenheid te vergroten maar uiteindelijk een beperkt tot geen resultaat hebben. Ondanks alle goede bedoelingen en het aanvankelijk enthousiasme gaat een projectteam aan de slag maar uiteindelijk vallen de resultaten tegen. Dit is zeker niet het geval voor het project Collum Care dat in 2009-2011 voor patiënten met een gebroken heup bij het Atrium MC en Sevagram te Heerlen…

De discussie in het zorglandschap focust op welke veranderingen nodig zijn om kwalitatief hoogstaande zorg te leveren op de juiste plaats en op een betaalbare wijze. Voor patiënten die te maken hebben met een ziekte die niet veel voorkomt, maar wel complex is (laag volume – hoog complex ) vraagt dit om het concentreren van zorg bij gespecialiseerde teams in centra. De chirurgie voor gynaecologisch-oncologische maligniteiten behoort voor het merendeel tot deze categorie van laag volume – hoog co…

Vanuit de zorgethiek zijn concepten als menslievendheid, presentie en zorgzame zorg in opmars. Zij beogen een gevoeliger kijken naar de patiënt en een betere aansluiting bij diens ervaringen, vooral ook breder dan de ziekte. In kwaliteitstermen is dit te duiden als een doorontwikkeling vanuit het kwaliteitsdomein patiëntgerichtheid naar ‘kwaliteit van zorg 2.0’. Dat staat dan voor professionals die zorg bieden die naast ziektegerichtheid, ook mensgerichtheid, uitvoeringsgerichtheid en houdingsg…

Zorgzaamheid als kwaliteitsaspect van zorg kan niet beperkt worden tot de relatie tussen een zorgvrager en een zorgverlener. Zij is ook onderdeel van de cultuur van een organisatie, die op haar beurt onderdeel is van de cultuur van de samenleving. Des te belangrijker is het dan ook om de culturele aspecten van zorgzaamheid te onderzoeken. In deze bijdrage richten we ons vooral op de vraag hoe de cultuur van een organisatie op het punt van zorgzaamheid is te beoordelen. Download Download het geh…

De laatste tien jaar is de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking in toenemende mate ‘vraaggestuurd’ ingericht vanuit de maatschappelijke opvatting dat zorg en ondersteuning steeds beter moeten worden afgestemd op het individu. We staan dus voor de taak om vast te stellen welke nieuwe competenties voor deze gewijzigde taakstellingen nodig zijn, maar niet zonder reflectie: hoe blijven we ons voldoende bewust van de mens achter de hulpvraag? Download Download het gehele artikel (131 KB…

In de Staat van de Gezondheidszorg 2009 maakte hij enkele rake opmerkingen. Zo zou volgens Rob Hoogma de systeemwereld van controleren en afrekenen in het huidige kwaliteitsdenken de leefwereld overstemmen. We gingen in gesprek met Hoogma, voorzitter van de raad van bestuur van Siza Dorp Groep, een instelling in de gehandicaptenzorg. Binnen de Siza Dorp Groep leveren zo’n 2800 medewerkers vanuit 150 accommodaties verspreid over de provincie Gelderland elke dag persoonlijke en deskundige zorg en…

Dit themanumer gaat over menslievende zorg, een concept dat in de zorg, met name bij zorgverleners en -afnemers, op veel sympathie kan rekenen. Het achterliggende denken sluit immers nauw aan bij de verwachte intrinsieke motivatie van diegenen die in de zorg werken. Toch mag sympathie voor een onderwerp op zich geen reden zijn voor onvoorwaardelijke acceptatie. Daarom zullen in deze bijdrage, puntsgewijs, een aantal kritische vragen en opmerkingen worden gepresenteerd. Download Download het geh…

Het pleidooi van het Expertisenetwerk Levensvragen is dat aandacht voor levensvragen integraal onderdeel moet zijn van zorg en welzijn voor ouderen en andere kwetsbare groepen: vanwege meer kwaliteit van leven, meer werkplezier voor medewerkers en lagere kosten van de zorg. Download Download het gehele artikel (150 KB)

In Gelre ziekenhuizen in Apeldoorn en Zutphen is de afgelopen jaren gewerkt aan een cultuur waarin waardering en verbetermogelijkheden in alle openheid kunnen worden besproken. Die toon wilde het ziekenhuis ook graag terugzien in de interne audits. Het ziekenhuis heeft hiervan geleerd dat waarderend auditen, auditen vanuit een positieve invalshoek, energie vrijmaakt in de organisatie. Waarderend auditen stimuleert medewerkers tot nadenken over wat zij kunnen bijdragen aan het verbeteren van hun…

Wanneer we het werk ingewikkeld organiseren, lijkt ook alles ingewikkeld te worden. Wanneer we het eenvoudig houden, gaat het haast als vanzelf. Hoe komt dat? Download Download het gehele artikel (151 KB)

Eerder dit jaar hebben we een themanummer gewijd aan kwaliteit en kosten. Dit artikel gaat dieper op dit thema in als inleiding op het komende najaarssymposium ‘Alles draait om eenvoud’; of hoe kunnen relatief eenvoudige interventies de zorg beter en goedkoper maken? De belangrijkste vragen die hier besproken worden zijn: Wat zijn de oorzaken voor de stijgende kosten van de Nederlandse gezondheidszorg? Welke bezuinigingsvoorstellen worden vanuit regeringswezen overwogen? Welke doelmatige altern…

Veel zorgorganisaties profileren zich in hun communicatie met een eigen visie op goede zorgverlening, maar komen in de praktijk niet toe aan een onderscheidende uitvoering. Zorgverleners hebben het gevoel steeds minder tijd te hebben voor hun cliënten of patiënten. Bewust of onbewust staan zorgorganisaties dan ook op een kruispunt: mee blijven drijven op de turbulente stroom van regels, normen en eisen die op de organisatie en de zorgverleners afkomen of zelf een keuze maken voor de richting di…

De gewoonte om vragenlijsten af te nemen bij patiënten/cliënten-ervaringsonderzoek lijkt onuitroeibaar. Ik kwam er met een publicatie in dit tijdschrift (2007) al eerder tegen in opstand. Dit was bij gelegenheid van de publicatie van de Consumer Quality Index (CQ-index). Ik stelde toen dat vragenlijsten-als-meetinstrument niet voldoen aan eisen van betrouwbaarheid en validiteit en pleitte voor een fundamenteel andere methode van onderzoek. Dit keer schrijf ik naar aanleiding van de hulpvraag va…

Hoe dring je het aantal documenten terug in een kwaliteitssysteem dat als een echt ‘zwaargewicht’ mag worden bestempeld? Stichting Sutfene besloot eind vorig jaar om meer dan 1000 kwaliteitsdocumenten, variërend van beleidsstukken tot specifieke checklists, drastisch terug te dringen. De aanpak was bepalend voor een succesvol resultaat: halvering van het aantal documenten! Download Download het gehele artikel (183 KB)

In maart 2011 verscheen het rapport ‘De meerwaarde van HKZ-certificering voor GGZ-instellingen’ (Fabbricotti, Oud, Redekop en Huijsman) met daarin resultaten van onderzoek uitgevoerd door iBMG (Erasmus Universiteit Rotterdam) en het Trimbos-instituut in opdracht van ZonMw. Het is een interessant rapport, rijk aan herkenbare, maar ook aan onverwachte data. Dit artikel geeft eerst de samenvatting van dit rapport. Delen uit de samenvatting van het rapport zijn aangevuld met gegevens over het onder…

Om tot kwaliteitverbetering te komen, wordt binnen de zorg veel geëxperimenteerd met nieuwe vormen van ketensamenwerking, ICT en procesinnovaties. Daarbij wordt vaak voorbijgegaan aan de rol van de organisatiecultuur. Dit terwijl organisatiecultuur voor een belangrijk deel richting geeft aan het gedrag van zorgverleners. Sterker nog: onderzoek wijst erop dat organisatieculturen een cruciale belemmerende factor zijn in het realiseren van innovaties. Maar managers vinden cultuur vaak moeilijk gri…

Bestuurders en controllers in de zorg hebben administratieve lastenverlichting, ‘meer met minder’, transparantie en het versterken van de betrokkenheid bij organisatieveranderingen hoog op de agenda staan. Om aan deze thema’s invulling te geven is een nieuwe benadering voor het besturen van organisaties ontwikkeld die op een pragmatische manier inspeelt op deze behoeften, genaamd de ‘A3 methodiek’. Dit artikel beschrijft eerst een korte introductie van deze methodiek, waarna de werkwijze en het…

‘Het publiek is er nog niet klaar voor.’ Een gevleugelde uitspraak van Barnett Newmann als de kunstenaar weer eens geconfronteerd werd met ‘dat-kan-mijn-kleine-neefje-ook-opmerkingen’. Een schilderstuk met wat gekleurde vlakken? Moeten we daar nu zoveel geld voor uitgeven? Voor zoiets nutteloos? Begrijpelijk. Zonder uitleg is dit soort kunstwerken voor het grote publiek moeilijk te begrijpen. Download Download het gehele artikel (142 KB)

Alles in onze samenleving is te groot geworden, ook de zorg. De mensen op de werkvloer weten precies wat eraan schort, maar door de vele lagen daartussen is het management het zicht op deze alledaagse werkelijkheid volledig kwijt. ‘We moeten terug naar werken in kleine groepen, zoals we in de oertijd hebben gedaan. Groepen waarin iedereen elkaar kent, zijn eigen taken heeft en daar ook op wordt aangesproken.’ Een gesprek met hoogleraar psychologie Roos Vonk. Download Download het gehele artikel…

Veel kwaliteitssystemen kunnen een stuk doeltreffender en eenvoudiger worden. Hoe kun je dat praktisch aanpakken? Download Download het gehele artikel (135 KB)

Hoe realiseer je werkelijk veranderingen in de praktijk van alledag? In je organisatie vinden dagelijks grote en kleine veranderingen plaats. Medewerkers moeten nieuwe werkwijzen aanleren, krijgen te maken met een nieuw team of veranderende taken. Niet zelden stuit je dan op weerstand. In dit artikel leggen we een verband tussen de attitude ten aanzien van veranderingen en ‘eenvoudig’ dagelijks gedrag. Hoe herken je de houding van medewerkers ten opzichte van veranderingen? En hoe kun je deze i…

Het is het snelst groeiende bedrijf van Nederland. Daarnaast zijn ze zojuist door Effectory uitgeroepen tot beste werkgever van ons land en is de cliënttevredenheid de hoogste van Nederland. Iedereen in de zorg en daarbuiten kijkt naar ze, maar slechts een enkeling durft het aan het concept te kopiëren. Een kijkje achter de schermen bij Buurtzorg. Download Download het gehele artikel (97 KB)

Voor de kwaliteit van zorg, veiligheid en waardering van cliënten is goede zorg door verpleegkundigen essentieel. Verpleegkundigen hebben een spilfunctie in de zorg. Zij staan dicht bij de cliënt en brengen de meeste tijd met hen door. Juist de tijd die verpleegkundigen direct aan cliënten besteden staat steeds meer onder druk. Veel tijd gaat op aan bijkomende taken als administratie, overdracht, overleg, zoeken naar materialen en informatie verzamelen. Hoe kan hierin verandering komen? Downloa…

We hebben de zorg te complex gemaakt. Totale controle door meer en meer rapportages is een illusie. Het appel van het KiZ-congres op 9 november, alles draait om eenvoud, dwingt ons na te denken over wat werkelijk waarde toevoegt aan de patiënt. Vereenvoudiging is de sleutel tot verandering. Maar het werkt alleen als het gebeurt met oog voor de gehele zorgketen. Procesdenken en investeringen in kwaliteitszorg spelen een belangrijke rol. Met dit perspectief voor ogen wil het congres concrete hand…

De veiligheid en kwaliteit van de gezondheidszorg kunnen worden geborgd met verschillende instrumenten. Een krachtig kwaliteitsinstrument is dossieronderzoek voor opsporing en analyse van zorggerelateerde schade. Hiermee wordt duidelijk welke vormen van vermijdbare schade kunnen optreden en welke oorzaken hieraan ten grondslag liggen. Op basis van deze bevindingen kan in overleg met de zorgverleners naar mogelijkheden worden gezocht om deze vermijdbare schade in de toekomst te voorkomen. Om tot…

Instellingen en professionals die met kinderen of ouders werken zijn medeverantwoordelijk voor het waarborgen van de veiligheid van jeugdigen. Zicht krijgen op veiligheid vraagt om een combinatie van professioneel werken en goed veiligheidsbeleid op organisatieniveau. Voorbeelden uit de jeugdzorg laten zien hoe dat kan. Veiligheid van jeugdigen is een urgent maatschappelijk thema. Gezinsdrama’s maken pijnlijk duidelijk dat kinderen en jongeren voor een veilige en gezonde ontwikkeling afhankelij…

Als er iets misgaat in de zorg en een patiënt als gevolg hiervan schade oploopt, is het belangrijk dat hierover met de patiënt wordt gesproken. De patiënt waardeert open communicatie en dit leidt er vaak toe dat hij besluit geen klacht of claim in te dienen. Desondanks wordt slechts een derde van de incidenten of calamiteiten in ziekenhuizen met de patiënt en naasten besproken. In dit artikel worden de ontwikkeling en implementatie van een praktische handleiding beschreven die zorgverleners in …

Opvallend bij de manier waarop GGZ-instellingen aan veiligheid werken is de focus op veiligheid voor cliënten én op veiligheid voor medewerkers. GGZ-instellingen snakken naar eenvoudige, niet-bureaucratische werkwijzen, die aansluiten op de praktijk en op de behoeften van cliënten en medewerkers. Vertrouwen in professionals speelt hierbij een cruciale rol. Download Download het gehele artikel (128 KB)

Patiëntveiligheid en het omgaan met risicovolle situaties zijn van oudsher dé specialiteiten van ambulanceorganisaties. De Regionale Ambulance Voorziening Utrecht (RAVU) slaagde er de afgelopen jaren in om een extra impuls te geven aan de zorg voor veiligheid van patiënten én medewerkers. Veiligheid zit nu ‘in de genen’ van verpleegkundigen en ambulancechauffeurs. In deze bijdrage worden de veranderingen beschreven die de RAVU in de organisatie en de cultuur doormaakte. Download Download het ge…

Het internationale High 5’s project is een initiatief van de World Health Organization (WHO) en wordt ondersteund door de ministeries voor gezondheidszorg. De naam ontleent zich aan het invoeren van 5 ‘Standard Operating Procedures’ of standaard werkwijzen (SOP’s) voor patiëntveiligheid in 5 landen in 5 jaar. Nederland neemt met inmiddels 13 ziekenhuizen deel aan de SOP for Medication Reconciliation (medicatieverificatie) in opdracht van het ministerie van VWS. Resultaten laten zien dat het mog…

Bij veel cliënten van zorgorganisaties in de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en langdurende ggz is sprake van polyfarmacie: het chronisch gebruik van meer dan vijf geneesmiddelen tegelijkertijd. De kans op problemen door medicatie is bij deze cliënten groot. De ongewenste gevolgen van langdurig medicijngebruik zijn te voorkomen door het medicijngebruik van de cliënt kritisch te blijven bekijken en goed overzicht te houden. Uit onze ervaringen blijkt dat periodieke medicatiebeoordeling (PMB) een …

Dagelijks lopen tientallen patiënten in Nederlandse ziekenhuizen iatrogeen letsel op (veroorzaakt door medische handelingen) en komen potentieel vijf mensen te overlijden als gevolg van fouten in een zorgproces dat juist als doel had hen te helpen. Hoewel er toenemend aandacht is voor het belang van patiëntveiligheid, is het effect van verbetermaatregelen internationaal tot nu toe veelal teleurstellend. De druk op Nederlandse bestuurders neemt toe om de kwaliteit en veiligheid binnen hun zorgin…

The UK model of clinical audit places more emphasis on action interventions intended to achieve improvement and rapid repeat data collection to demonstrate the effectiveness of the actions. Case studies are provided that illustrate that actions are likely to involve the support of all professional staff involved in the care of patients as well as managers of healthcare services. Download Download het gehele artikel (189 KB)

Gezondheidszorgsystemen zijn complexe en dynamische, levende systemen. Om een dergelijk dynamisch systeem te kunnen besturen is een passende cultuur nodig; een cultuur gericht op procesdenken en system awareness, waarbij openheid en organisch leiderschap waarin ‘wie het weet, mag het zeggen’ en wederkerigheid centraal staan. Om de gewenste cultuuromslagte bewerkstelligen is een veranderingsconcept uitgewerkt gestoeld op ervaring en inzicht uit de ziekenhuispraktijk. Download Download het gehele…

Ondanks de hoge plaats op internationale rankings is de Nederlandse gezondheidszorg de afgelopen jaren bij herhaling negatief in de pers gekomen door tekortkomingen in de kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg. Hierdoor is de tolerantie voor fouten en schade afgenomen, houdt de inspectie voor de gezondheidszorg scherp toezicht, doet ook De onderzoeksraad voor veiligheid onderzoek naar calamiteiten in de zorg en groeit het besef dat de gezondheidszorg moet veranderen. Dit leidde ertoe dat …

Organisaties met zorgteams verspreid over meerdere satellietvestigingen lopen het risico om ongewenste variatie in kwaliteitszorg te leveren. Dit artikel gaat over de ontwikkeling en implementatie van een zelfevaluatie-instrument met als doel om in een revalidatiecentrum met meerdere satellietvestigingen een kwaliteitstoets uit te voeren. De opzet, de resultaten en de geleerde lessen van deze interne zelfevaluatieprocedure worden besproken. een bottom-up, organisatiebrede kwaliteitsverbetering …

Raden van toezicht moeten mede op basis van de zorgbrede governancecode 2010 toezicht houden op de kwaliteit van zorg die instellingen leveren. Het probleem is dat kwaliteit van zorg voor veel toezichthouders een relatief onbekend terrein is. Recente ernstige crises op het gebied van kwaliteit en veiligheid in de zorg hebben het bewustzijn van de risico’s verhoogd. Hoe kan een raad van bestuur aan de raad van toezicht snel en helder inzage in het kwaliteitsbeleid, de kwaliteitsprocessen en de r…

Op 28 april 2011 werd in het LUMC in stijl afscheid genomen van Wim Schellekens, hoofdinspecteur Curatieve gezondheidszorg. Tijdens het middagsymposium spraken diverse deskundigen over het toezichtkader ‘Bestuurlijke Verantwoordelijkheid voor Kwaliteit en Veiligheid’. Het toezichtkader zelf werd op het einde van de middag in plaats van aan de minister, aangeboden aan de directeur-generaal (DG) van het ministerie van VWS, de heer Van Halder. Dit verslag is een compilatie van zowel het symposium …

Zelfmanagement wordt vaak in één adem genoemd met ondersteunende technologie, zoals telemonitoring of eHealth. Dit artikel biedt inzicht in de nieuwste ontwikkelingen op technologisch gebied. Deze ontwikkelingen gaan zeer snel. Voor het borgen van kwaliteit dient daarom aandacht uit te gaan naar hoe technologieën ondersteuning bieden aan het zelfmanagementsysteem en hun relatie met organisatie, taken, omgeving en gebruiker. Download Download het gehele artikel (204 KB)

E-mental health is het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) om de geestelijke gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren. Naast kostenbeheersing is het voornaamste doel de kwaliteit van de geestelijke gezondheidszorg verbeteren. In dit artikel geven we een aantal concrete voorbeelden en gaan we in op de mogelijkheden van e-mental health voor zelfmanagement. Download Download het gehele artikel (215 KB)

Het individueel zorgplan wordt in de zorg aan mensen met een chronische ziekte steeds meer gezien als de spil van het individueel vraaggestuurde proces. Zo benadrukte het Coördinatieplatform Zorgstandaarden in zijn rapport ‘Zorgstandaarden in Model’ het belang van een individueel zorgplan in de zorg voor chronisch zieken. Ook in de zorgstandaarden voor Diabetes, Vitale Vaten en COPD krijgt het individueel zorgplan veel aandacht. Hierin staat beschreven dat elke patiënt een individueel zorgplan …

Door de toenemende vergrijzing en tekorten aan verzorgend personeel is er steeds meer aandacht voor zelfmanagement of zelfredzaamheid van kwetsbare ouderen in de samenleving. Maar hoe in hoeverre is er aandacht voor de zelfredzaamheid van ouderen die langdurig verblijven in een zorginstelling? Hoe wordt dan vormgegeven aan zelfredzaamheid in de dagelijkse praktijk en welke rol speelt de financiering op basis van zorgzwaartepakketten (ZZP’s) hierbij? Henny Wanders –zorgcoördinator – en Grete Vis…

Door de toenemende prevalentie van chronische aandoeningen groeit en verandert de zorgvraag in Nederland. Mensen met een chronische aandoening vragen meer zeggenschap over de zorg en willen en kunnen een groter eigen aandeel in de zorg nemen. Dit dwingt ons om na te denken over nieuwe zorgconcepten. Zorgverleners, patiëntenorganisaties, beleidsmakers en wetenschappers buigen zich over de manier waarop patiënten optimaal met hun chronische aandoening kunnen omgaan en hoe zorg kan worden afgestem…

De termen eigen regie en welbevinden staan centraal in het ouderenbeleid en de ouderenzorg. Maar het blijkt niet eenvoudig deze concepten inhoudelijk goed in te vullen en ze concreet te vertalen in een praktisch ondersteuningsaanbod. Het GRIP- en GLANS-programma van het UMCG en de RuG is daar wel in geslaagd en heeft de cursussen ‘GRIP op het leven’ en ‘Geef uw leven een beetje meer GLANS’ ontwikkeld. Download Download het gehele artikel (123 KB)

In maart 2011 verscheen het proefschrift ‘Cardiovascular prevention: nurses and doctors working together’ van Helene Voogdt. Het proefschrift geeft inzicht in de kwaliteit van de preventie van hartvaatziekten met ondersteuning van verpleegkundigen in de eerste en tweede lijn in de jaren 2006-2008. Download Download het gehele artikel (91 KB)

In mei 2010 verscheen het proefschrift ‘Involving patients in cardiovascular risk management in primary care. Evaluation of a nurse-led intervention’ van Marije Koelewijn. Het proefschrift onderzoekt de IMPALA-methode, een methode voor cardiovasculair risicomanagement bij mensen met een verhoogd risico op hartvaatziekten in de huisartspraktijk, die nog geen hartvaatziekte hebben doorgemaakt. Dit artikel licht deze methode toe en beschrijft een aantal lessen uit het onderzoek. Download Download …

De medisch specialisten van het ziekenhuis St Jansdal te Harderwijk besloten in 2006 dat zij collegiale evaluatiegesprekken wilden gaan voeren. In 2007 werden 15 gesprekken gevoerd volgens de Appraisal & Assessment-methode. In 2008 werden opnieuw 15 gesprekken gevoerd, waarvan vier herhaalgesprekken. Na twee jaar ervaring maakt de medische staf de balans op. Zijn evaluatiegesprekken voor medisch specialisten haalbaar en wat leveren die op? Download Download het gehele artikel (276 KB)

Vijf jaar na invoering van de methodiek klinische paden gebruiken verpleegkundigen de rapportage, gebaseerd op de ‘charting by exception’-methode, nog steeds niet goed. Dit is de conclusie van een onderzoek uitgevoerd op de verpleegafdeling Cardio-thoracale Chirurgie (CTC) van het St. Antonius Ziekenhuis. Het blijkt een lastig te implementeren onderdeel binnen de methodiek klinische paden. Ondanks deze ervaring wil de auteur een pleidooi houden voor de charting by exception-methode, omdat de ve…

Doorgaan met het ontwikkelen en vervolmaken van richtlijnen heeft weinig zin als ze niet gebruikt worden. Gebruik financiering daarom voor invoeringsactiviteiten en evaluatie. Beter één richtlijn goed gebruikt, dan tien op de plank. Download Download het gehele artikel (304 KB)

Zo’n dertig jaar wordt in Nederland gericht gewerkt aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg. ZonMw en het CBO vonden het tijd om de tussenbalans op te maken en zij verzochten prof.dr. A.F. Casparie en prof.dr.ir. C.T.B. Ahaus om een kwaliteitsagenda op te stellen. Middels vragenlijsten en 20 interviews met deskundigen uit de care, cure en preventie werd een vijftal thema’s over de toekomst van kwaliteitszorg voorgelegd. Hieruit bleek dat de toekomstige kwaliteitszorg een duidelijke accentv…

Regelmatig worden binnen zorgorganisaties programma’s gestart om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te verbeteren. Rondom kwaliteitsproblemen worden teams geformeerd, bestaande uit sleutelfiguren van betrokken afdelingen en andere stakeholders. In de praktijk blijkt de mate waarin deze teams erin slagen veranderingen door te voeren afhankelijk te zijn van de aanwezigheid van specifieke randvoorwaarden. Dit artikel beschrijft een praktisch toepasbaar hulpmiddel waarmee knelpunten in de randv…

Zorgaanbieders moeten steeds meer met elkaar concurreren. De wetten van de markteconomie worden daarom meer en meer van toepassing in de zorgsector die dat tot voor kort helemaal niet gewend was. Dat vergt veranderingen, zowel in het besturen van deze organisaties, als in de omgang met patiënten en medewerkers. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van methoden die hun waarde in andere sectoren hebben bewezen. Om processen efficiënter te maken, wordt in de industrie tegenwoordig ‘Lean’ gebruikt, o…

Werd kwaliteitszorg decennia lang gekenmerkt door een individuele aanpak, recent spreken tijdelijke samenwerkings- en leernetwerken gericht op gezamenlijke verbetering tot de verbeelding. Zogenoemde ‘quality improvement collaboratives’ worden wereldwijd breed toegepast en hebben ook Nederland niet onberoerd gelaten: talloze Doorbraakprojecten en landelijke verbeterprogramma’s als Sneller Beter, Zorg voor Beter en het Landelijk Dementieprogramma werden gelanceerd. Maar hoe effectief is deze meth…

Vanaf de jaren zeventig zijn wereldwijd in toenemende mate zorgpaden ontwikkeld en gebruikt om zorgprocessen inhoudelijk te optimaliseren, te standaardiseren en patiëntgericht te organiseren. In Nederland is de ontwikkeling van zorgpaden actueel. Nu patiëntveiligheid onderwerp van gesprek is in alle sectoren in de gezondheidszorg rijst de vraag of zorgpaden bijdragen aan de verbetering ervan. Tegelijkertijd is het interessant om na te gaan welke instrumenten zijn toe te passen ter vergroting va…

In 2007 is uit onderzoek van het NIVEL en het EMGO Instituut gebleken dat de kans op onbedoelde schade groter is bij patiënten die een chirurgische ingreep ondergaan. Omdat de oorzaken onduidelijk zijn, is op initiatief van de Orde van Medische Specialisten een oorzakenstudie uitgevoerd. Onder het motto ‘Meld alles wat niet de bedoeling is’ is het veilig melden van incidenten door zorgverleners op tien chirurgische afdelingen gestimuleerd. Zo kon een veiligheidsprofiel van de afdelingen in kaar…

In de gezondheidszorg zijn teams essentieel voor het leveren van goede kwaliteit van zorg. Uit de literatuur blijkt dat teamklimaat een belangrijk aspect is van een succesvol team. Een theoretisch onderbouwd en gevalideerd instrument voor het meten van ‘teamklimaat’ is de Team Climate Inventory (TCI) van Anderson en West. Dit artikel beschrijft de vertaling, validering en toepassing van een instrument voor het meten van teamklimaat in patiëntenzorgteams in Nederland. Download Download het gehel…

In het verleden werd de zorg aan patiënten vooral geleverd door individuele artsen, verpleegkundigen en paramedici. Tegenwoordig vindt een verschuiving plaats naar zorgverlening door teams. Om deze verschuiving te ondersteunen, is het noodzakelijk te weten welke factoren teams efficiënt maken. Daarom is een systematisch literatuuronderzoek verricht vanaf 1990. Opvallend is hoe weinig er bekend is over de optimale structuur en activiteiten van teams en de relatie met uitkomstmaten. Download Down…

Rustig en zelfverzekerd zit zij tegenover mij. Gedreven lichten haar ogen op als haar passie –de veiligheid van patiënten – ter sprake komt. Na een studie Biologie werkte Brigit Heemskerk sinds 1999 bij het UMC Utrecht in de kwaliteitssector. Via de Orde van Medisch Specialisten rolde zij in 2005 in een project veiligheidsmanagementsysteem (VMSzorg) dat inmiddels is uitgegroeid tot het landelijk VMS Veiligheidsprogramma. Druk baasje, want daarnaast studeerde zij in 2006 af in Maastricht, Facult…

Ter illustratie van het thema van dit nummer zijn drie voorbeelden van projecten specifiek gericht op kostenbesparing en kwaliteitsverbetering kort beschreven: ‘Acute buikpijn, eerst echo maken’, ‘Zorgarrangementen in de GGZ’ en ‘Zwachtelen bij open been’. Download Download het gehele artikel (351 KB)

Lean is een van de methodieken die vaak wordt genoemd als het gaat om het daadwerkelijk realiseren van kwaliteitsverbetering en doelmatigheid in instellingen. reden voor de redactie van KiZ om eens te spreken met twee koplopers op dit terrein die al veel ervaring met deze methode hebben opgedaan in het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg. Download Download het gehele artikel (176 KB)

Over de aard en omvang van schade in de eerstelijnszorg is weinig bekend. Uit recent onderzoek blijkt dat in Nederland de eerstelijnszorg over het algemeen veilig is. Het lijkt er echter op dat de onveiligheid toeneemt naarmate meerdere zorgverleners bij de zorg betrokken zijn. Onderzoek rond zes risicothema’s toont aan dat een multidisciplinaire aanpak nodig is om de veiligheid van de geïntegreerde eerstelijnszorg te verbeteren. Download Download het gehele artikel (309 KB)

Verpleegkundigen weten best wat goede zorg is en Productive Ward (PW) helpt hen dat als team voor elkaar te krijgen. Ze beginnen met verbeteringen waar ze zelf baat bij hebben, zoals ordening en doorstroom van spullen en patiënten. de gewonnen tijd motiveert om ook de ingewikkelde onderwerpen aan te pakken. PW is ontwikkeld en uitvoerig in de praktijk getest door het NHS Institute for Innovation and improvement. Het is opgenomen in de NHS Evidence lijst. PW is al een succes in andere landen en …

In veel landen is momenteel de vraag actueel of de druk om kosten te verlagen negatieve gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van zorg. Men is op zoek naar manieren om zowel kosten te reduceren als de kwaliteit van zorg te verhogen. Twee recent uitgevoerde internationale systematische reviews hebben deze vragen geadresseerd. Een betrof een algemene review en de tweede ging na of een betere klinische zorgcoördinatie zowel het lijden van patiënten als de kosten zou kunnen verminderen. In de revie…

De kosten voor de Nederlandse gezondheidszorg zijn gemiddeld ten opzichte van andere landen en de kwaliteit is goed maar kan beter. om de kosten in de hand te houden en de kwaliteit te verbeteren, moet er worden geïnvesteerd in landelijke implementatie van die activiteiten en organisatiemodellen, waarvan is aangetoond dat ze de kwaliteit verhogen en kosten kunnen verlagen. Hierbij moet er aandacht zijn voor de motivatie van zorgverleners. Het is nodig om verder te zoeken naar kwaliteitsverhogen…

Stef Groenewoud promoveerde in december 2008 aan de Erasmus universiteit Rotterdam. Promotors waren prof.dr. Robbert Huijsman en prof.dr. Marc Berg. Zijn proefschrift gaat in op de vraag hoe prestatie-indicatoren kunnen worden gebruikt als keuze-informatie voor cliënten. Download Download het gehele artikel (80 KB)

In de regio Nijmegen en omstreken is een start gemaakt om de zorg voor kinderen met een groeihormoondeficiëntie te verbeteren. Daarbij staat de samenwerking tussen UMC St Radboud en kinderartsen in tien algemene ziekenhuizen in de regio centraal. Dit artikel beschrijft de opzet van een verbetertraject van het regionaal kinderendocrinologisch netwerk, de behaalde resultaten en uitdagingen voor de toekomst. Download Download het gehele artikel (268 KB)

Onveilige zorg is wereldwijd een belangrijke bron van morbiditeit en mortaliteit bij ziekenhuispatiënten. Internationaal en ook in Nederland neemt de aandacht voor de veiligheid van patiënten toe. Op initiatief van de Orde van Medisch Specialisten en met subsidie van het ministerie van VWS hebben het EMGO+ Instituut en het NIVEL een landelijk dossieronderzoek naar onbedoelde schade in Nederlandse ziekenhuizen uitgevoerd. Dit artikel gaat in op de noodzaak van landelijke cijfers om patiëntveilig…

In juli 2007 bracht het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) het rapport Van preventie verzekerd uit. In dit rapport gaf het CVZ aan dat preventieve zorg onder voorwaarden onderdeel uitmaakt van de verzekerde zorg. Vormen van geïndiceerde preventie voor hoogrisicogroepen kunnen tot de verzekerde zorg behoren. Dit artikel gaat in op wat er in vervolg op dat rapport is gebeurd en wat de betekenis daarvan is. Download Download het gehele artikel (157 KB)

‘IJburg zonder scheidslijnen’ heet de aanpak waarvoor het Amsterdamse stadsdeel Zeeburg en Zorgverzekeraar ZAO, het huidige Agis, ruim tien jaar geleden kozen voor de nieuwbouwwijk IJburg. Woningen moeten zo zijn gebouwd dat ze kunnen worden aangepast aan de veranderende behoeften van de bewoners als hun levensfase verandert. Door die levensbestendige bouw’ moet de woning met weinig moeite kunnen worden aangepast als iemand lichamelijk of geestelijk gehandicapt raakt. Ook is er uitdrukkelijk me…

In Nederland nadert het aantal diabetespatiënten de 1 miljoen. De omvang en groei van de diabetesepidemie vragen om effectief en voortvarend ingrijpen. Publiekscampagnes zijn nuttig, maar een actieve en meer doelgerichte aanpak via de huisartsenpraktijk zou meer effect kunnen sorteren. Is de huisartsenpraktijk voldoende toegerust om deze preventietaak aan te kunnen en wat zijn de succes- en faalfactoren van een preventieprogramma in deze eerstelijnsomgeving? APHRO DITE moet daarop een antwoord …

Trajekt levert een bijdrage aan het welzijn van burgers, sociale integratie en kwaliteit van leven in Maastricht en Heuvelland. De welzijnsorganisatie heeft ruim 300 betaalde krachten, 770 vrijwilligers en 130 freelancers. Haar medewerkers bieden diensten aan op het gebied van opbouwwerk, ouderenwerk, jeugd- en jongerenwerk, vrijwilligerswerk en maatschappelijk werk. Kwaliteit en professionaliteit staan hoog in het vaandel. Trajekt is dan ook volledig HKZ-gecertificeerd. In dit artikel bespreke…

Het onderwerp ‘effectiviteit’ geniet in de jeugdzorg een enorme belangstelling. Dat heeft verschillende redenen. Zo blijkt er nog weinig bekend over de resultaten van de hulpverlening. Ook is er vanuit het beleid en de wetenschap veel druk op de praktijk om meer ‘evidence-based’ te gaan werken. Daarnaast zien we ook in het werkveld zelf een toenemende behoefte om kennis te gebruiken over ‘wat werkt’. De belangstelling voor het thema ‘effectiviteit’ uit zich in veel verbeteracties die de sector …

In september 2004 werd Nederland opgeschrikt door de dood van de peuter Savanna uit Alphen aan den Rijn die door haar ouders om het leven werd gebracht. Eind 2006 maakte het Openbaar Ministerie bekend over te gaan tot vervolging van de gezinsvoogd. Uiteindelijk oordeelde de rechter dat de betreffende jeugdzorgmedewerkster niet strafbaar was, maar wel beter had kunnen handelen. De zaak heeft in de jeugdzorg veel stof doen opwaaien en heeft een aantal processen versneld. De jeugdzorgmedewerkster …

Het Actieprogramma Op Eigen Benen Vooruit! is gericht op het invoeren van verbeteringen in de zorg voor jongeren met chronische, somatische aandoeningen. De belangrijkste uitdaging is om deze jongeren (leeftijd 12-25 jaar) beter te ondersteunen bij het verwerven van zelfmanagement en zelfredzaamheid in hun transitie (overgang) naar volwassenheid en bij de overgang naar de zorg voor volwassenen. Dit eerste Doorbraakproject in de jeugdzorg, voortgekomen uit de onderzoeksprojecten Op Eigen Benen, …

Steeds vaker wordt het opvoedingsondersteuningsprogramma Triple P ingezet om ouders te helpen bij allerlei opvoedingsproblemen. Het programma levert een belangrijke kwaliteitsimpuls voor het bestaande aanbod aan opvoed- en opgroeihulp voor ouders. Op dit moment vindt de landelijke uitrol van dit Australische programma in Nederland plaats. Download Download het gehele artikel (422 KB)

Veel gemeenten geven momenteel samen met betrokken zorginstellingen vorm en inhoud aan de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG). Soms wordt reeds bestaande samenwerking onder het mom van ‘CJG’ in een nieuw jasje gehesen, soms kiezen gemeenten voor een totaal nieuwe integrale benadering en opzet. Een aantal uitgangspunten en doelstellingen waaraan de centra moeten voldoen, blijkt in de praktijk soms lastig verenigbaar. Gemeenten zien zich daardoor geplaatst voor een aantal keuzes en dilemma’s. Deze w…

Net voor het sluiten van 2008 heeft KiZ een interview met Ellen Maat. Ellen Maat is binnen VWS verantwoordelijk voor de aansturing van de programma’s op het gebied van ICT. De overheid verwacht dat het EPD als een belangrijke hefboom zal werken voor verbetering van ICT in de zorg. Volgens Ellen Maat staat Nederland aan de vooravond van de langverwachte introductie van het Elektronisch Patiëntendossier (EPD). Het EPD is in een aantal koploperregio’s getest en werkt volgens VWS naar behoren. De h…

Op 20 november 2009 promoveerde Renée Stoffels, werkzaam bij het UMCG (Wenckebach Instituut) aan de Rijksuniversiteit Groningen op het proefschrift Cooperation among medical specialists: ‘pain’ or ‘gain’? Promotor was prof.dr. Eric Molleman, co-promotor dr. Manda Broekhuis, zij zijn beiden werkzaam aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde en betrokken bij het onderzoekscentrum RHO, Research on Healthcare Organisation & Innovation dat zich specifiek richt op onderzoek in de gezondheidszorg. Do…

E-learning is in opkomst in ons digitale tijdperk. Ook in de geestelijke gezondheidszorg is hier steeds meer aandacht voor. Is het mogelijk om het interactief leren via de computer in te zetten bij het verspreiden van kennis uit multidisciplinaire richtlijnen? Dit artikel beschrijft de ervaringen van een eerste test in de GGz. Download Download het gehele artikel (345 KB)

Vanouds vormt ‘visitatie’ een kernactiviteit van het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO. Sinds de visitatiehausse begin jaren negentig zijn de producten en diensten rondom dit kwaliteitsinstrument vanzelfsprekend meegegaan met de (eisen van de) tijd. Tegenwoordig maakt bijvoorbeeld een aantal wetenschappelijke verenigingen bij de uitvoering van hun visitatieactiviteiten gebruik van ADAS. Een digitaal systeem dat de verschillende fasen van een visitatie facilliteert. Download Downlo…

De MGG-groep, een recente fusie tussen het Medisch Centrum Alkmaar en het Gemini ziekenhuis in Den Helder, maakt dit jaar een forse slag met het verder ontwikkelen van haar besturingsmethodiek. Dit is een belangrijke stap in de vorming van een gefuseerde organisatie. Het artikel gaat in op de aanpak die het ziekenhuis kiest voor het herontwerp van haar planning & controlcyclus en het opstellen van jaarplannen. Download Download het gehele artikel (354 KB)

Stichting Perspekt, keurmerk in de zorg, heeft een nieuw kwaliteitssysteem ontwikkeld: PREZO. De naam PREZO is een samenvoeging van PREstaties en ZOrg. Het gaat om een integraal systeem voor de intramurale ouderenzorg en thuiszorg. Met PREZO is een nieuwe generatie kwaliteitssystemen ingeluid die past bij de visie van Verantwoorde zorg: de kwaliteit van leven van cliënten staat centraal. PREZO is een praktisch werkmodel voor de dagelijkse praktijk van medewerkers op de werkvloer en is tevens ee…

In het kwaliteitsvak is één van de meest fascinerende ontwikkelingen van de afgelopen jaren de totstandkoming van kwaliteitsinformatie op basis van prestatie-indicatoren en cliëntervaringen. De zoektocht naar echte uitkomsten van zorg is de laatste jaren met verve ingezet vanuit het ministerie van VWS en de IGZ (bureau programma Zichtbare Zorg). Transparantie is het doel. Cliënten, zorgverzekeraars en Inspectie moeten van de kwaliteitsinformatie op aan kunnen. Zorgaanbieders zelf moeten er de k…

Het Universitair Kennisnetwerk Ouderenzorg Nijmegen (UKON) werkt samen met zorginstellingen om de zorg voor ouderen te verbeteren op basis van wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. De zorg aan de cliënt staat daarbij centraal. Dit artikel beschrijft de werkwijze van het UKON aan de hand van één onderwerp: het opsporen en behandelen van depressie bij ouderen. Download Download het gehele artikel (467 KB)

De kwaliteit in de zorg wordt steeds meer extern beoordeeld door middel van externe audits, accreditatie en certificering. Als professionals het gevoel hebben gedwongen te worden kwaliteit te leveren, bestaat het risico dat zij weerstand ontwikkelen tegen kwaliteitszorg en kwaliteitsverbetering. Dat is zeker het geval als sprake is van verplichte certificering of accreditatie. Deze conclusie trekt Van Kemenade die in april 2009 promoveerde aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Un…

We meten veel in de ouderenzorg, maar wordt de zorg daar nu aantoonbaar beter van? Een analyse van de landelijke CQ index gegevens voor verzorgingshuizen uit 2007 en 2009 maakt duidelijk dat er nog een lange weg te gaan is. Het tweejaarlijks meten van de cliëntervaringen blijkt vooralsnog geen garantie te zijn voor betere zorg. Dit artikel beschrijft mogelijke oorzaken van dit gebrek aan verandering en geeft handvatten aan zorgorganisaties om de zorg aan cliënten daadwerkelijk te verbeteren op …

‘Het al dan niet voorkomen van incontinentie kun je de Thuiszorg echt niet aanrekenen.’ ‘Als de cliënt zelf een tafelblad vraagt om te lezen dan is het toch geen fixatie?’ Veel medewerkers in de zorg hebben wel een oordeel over de indicatoren die worden gehanteerd in het Kwaliteitskader Verantwoorde Zorg voor de sector Verpleging Verzorging en Thuiszorg (VV&T). Voor een goed oordeel is goede informatie echter een ‘must’ en met gelijke informatie zijn de meningen een stuk minder verdeeld. Dat bl…

In alle sectoren van de gezondheidszorg zijn initiatieven ontplooid om onbedoelde schade aan cliënten terug te brengen. Tot nu toe is hierbij veel aandacht besteed aan de rol van zorgprofessionals, management en de organisatie van zorg. De bijdrage die cliënten zelf kunnen leveren aan het veiliger maken van de zorg heeft nog niet systematisch aandacht gekregen. Toch is er zowel internationaal als nationaal kennis beschikbaar en zijn er praktijkvoorbeelden van interventies waarbij cliënten een b…

In menig Nederlands ziekenhuis ligt de nadruk op de behandeling van klachten door klachtenfunctionarissen, vertrouwenspersonen en de klachtencommissie. Relatief weinig aandacht is er echter voor klachtenbehandeling aan de bron, daar waar klachten ontstaan en waar ze het best kunnen worden afgehandeld. Dit artikel pleit voor een gestructureerde aanpak in (poli)klinieken voor het verlagen van drempels voor ontevreden patiënten om te klagen, een meer patiëntgerichte behandeling van klachten door d…

Lean management is een methodiek die steeds vaker wordt gebruikt om zorgprocessen te optimaliseren. De workshop, bestaande uit twee sessies, is bedoeld om medewerkers op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met lean management en hen bewust te maken van de verbetermogelijkheden in de eigen werkprocessen. Download Download het gehele artikel (175 KB)

Bij kwetsbare ouderen gaat het om ‘ouderen met (ernstige) gezondheidsproblemen en geringe hulpbronnen, zoals een partner of voldoende inkomen’. Het gaat om mensen met een klein sociaal netwerk, veelal alleenstaand en met geen of geringe ondersteuning van mantelzorgers. Een kenmerk van deze doelgroep is dat ze niet (meer) in staat zijn om zelf hulp en ondersteuning te organiseren. Men heeft behoefte aan structurele aandacht van een vertrouwd iemand. In eerste instantie is dat de partner, mantelz…

Op basis van eerdere ervaringen en literatuur vindt in het Radboud Universitair Centrum voor Oncologie (RUCO) een optimalisering plaats van integrale zorg voor oncologische patiënten. Naast het optimaliseren van logistieke processen en de doorloop door de zorgketen is er ook aandacht voor de organisatie en patiëntgerichtheid van zorg, zoals de psychosociale zorg voor de patiënten. In dit artikel wordt eerst een kader geschetst voor het verbeteren van integrale zorg in het algemeen en vervolgens…

In dit artikel wordt een vorm van interne zorgmarketing belicht: het realiseren van een markt- en klantgerichte organisatie en houding bij zorgprofessionals. Daarbij worden ervaringen met het project klantbeloftes van locatie Odendael van BrabantZorg beschreven. Download Download het gehele artikel (157 KB)

In deze bijdrage wordt een systematische werkwijze beschreven die behulpzaam kan zijn bij het opzetten en invoeren van zorgpaden. De beschreven systematiek is in eerste instantie ontwikkeld voor oncologische zorgpaden, maar de achterliggende uitgangspunten en werkwijzen zijn ook breder toepasbaar. Download Download het gehele artikel (189 KB)

In dit artikel wordt een methodiek behandeld om de kosten én de opbrengsten van kwaliteitsverbeteringen in de zorg inzichtelijk te maken. Als voorbeeld wordt een rekenmodel gepresenteerd omtrent maatregelen gericht op reductie van postoperatieve wondinfecties bij totale heupoperaties. Hiermee creëert dit artikel inzicht in de mogelijke bijdrage van dergelijke rekenmodellen aan verantwoorde investeringsbeslissingen in de zorg. Download Download het gehele artikel (190 KB)

Om te kunnen leren van incidenten moeten deze geregistreerd en systematisch geanalyseerd worden. De analyse levert suggesties op hoe zorgprocessen minder kwetsbaar en foutgevoelig kunnen worden ingericht. De volgende stap is het veranderen en het verbeteren van het zorgproces. Keer op keer blijkt dat dit moeilijk is. In een online handreiking (www.nivel.nl/liz) zijn inzichten over het melden, registreren, analyseren en leren van incidenten verzameld. Zorgverleners, managers en kwaliteitsmedewer…

Op 23 november promoveerde Marleen Smits aan de Vrije Universiteit van Amsterdam op onderzoek naar de oorzaken van onbedoelde gebeurtenissen in Nederlandse ziekenhuizen. Deze samenvatting behandelt enkele belangrijke uitkomsten van het proefschrift en gaat in op de oorzaken van onbedoelde gebeurtenissen, zoals onderzocht met de PRISMA-methode, en de invloed van de patiëntveiligheidscultuur onder zorgverleners. Download Download het gehele artikel (191 KB)

De beoogde ‘vernieuwing en verbreding’ van de drie pilot ZonMw/KKCZ-projecten is onvoldoende uit de verf gekomen. Zo blijkt uit de elders in dit nummer afgedrukte evaluatie door het Nijmeegse onderzoekscentrum IQ healthcare. Dit vraagt om een herbezinning op de huidige praktijk van multidisciplinaire richtlijnontwikkeling. De onderzoekers identificeren een groot aantal knelpunten, zoals tijdsdruk, te weinig budget, onvoldoende expertise bij richtlijnadviseurs en projectleiders, over- of onderve…

Binnen een professioneel kwaliteitssysteem nemen richtlijnen een belangrijke plaats in. In 2006 zijn drie pilotprojecten gestart om ervaring op te doen met nieuwe, meer effectieve en efficiënte manieren om richtlijnen te ontwikkelen én in te voeren in de zorgpraktijk. In dit artikel wordt verslag gedaan van de ervaringen van de ontwikkelaars met de nieuwe en verbrede wijze van richtlijnontwikkeling. Download Download het gehele artikel (241 KB)

Wereldwijd worden er jaarlijks duizenden klinische richtlijnen geproduceerd. Ook Nederland draagt hier belangrijk aan bij. De laatste jaren wordt er in toenemende mate internationaal samengewerkt, met name op het gebied van de methodologie van richtlijnontwikkeling. Diverse werkgroepen zijn actief in de ‘richtlijnkunde’. De gezamenlijke ontwikkeling van richtlijnen vindt vooral op Europees niveau plaats. Daarbij moet rekening worden gehouden met de specifieke context waarin de richtlijnen moete…

In 1982 werd de eerste richtlijn in Nederland ontwikkeld als instrument om de ongewenste variatie in het handelen van professionals te verkleinen. Die doelstelling is nog steeds legitiem, vinden de geïnterviewden. Maar beleidsmakers, verzekeraars en patiënten hebben ook wensen ten aanzien van richtlijnen. Dus moet na bijna 30 jaar waarin vele matig gebruikte richtlijnen en een landelijk ZonMw-programma werden gerealiseerd, de Regieraad bedenken hoe het verder moet met richtlijnen in Nederland. …

Er is steeds meer informatie over de kwaliteit van zorg van ziekenhuizen beschikbaar die patiënten kunnen gebruiken om te kiezen tussen ziekenhuizen. Onduidelijk is wat patiënten verstaan onder kwaliteit van zorg. Om hier meer zicht op te krijgen zijn stellingen over kwaliteit van zorg voorgelegd aan patiënten. Hun antwoorden vindt u in dit artikel. Download Download het gehele artikel (114 KB)

Dit nummer van Kwaliteit in Zorg staat vol met resultaten van grootschalige verbeterprogramma’s. Een goede aanleiding om ze van wat meer afstand te laten bekijken door twee hooggeleerde heren die betrokken zijn (geweest) bij een of meer van de ZonMw verbeterprogramma’s en ons te kunnen voeden met de inzichten die ze daarbij hebben opgedaan. Download Download het gehele artikel (302 KB)

Het programma Zorg voor Beter (ZvB) heeft laten zien dat praktische kwaliteitsverbetering op de werkvloer ook in de langdurende zorg op grote schaal mogelijk is. Naast het meedoen aan enkelvoudige verbetertrajecten is een groep instellingen aan de slag gegaan met Verbetertrajecten Plus met als doel de impact van de inspanningen te vergroten. In dit artikel belichten we tien factoren die waardevol bleken tijdens de eerste fase van ZvB en illustreren we deze met een voorbeeld uit de GGZ. Download…

Implementatie van aanbevelingen uit richtlijnen op het gebied van de GGZ is vooral gedaan aan de hand van verspreiding van boeken, goede voorbeelden en ideeën, en met behulp van doorbraakprojecten. Verspreiden van boeken levert vaak geen gedragsverandering op, zo is inmiddels alom bekend. Doorbraak leverde wel resultaten, processen verbeteren, cliënten gaan er op vooruit, maar Doorbraak is geen panacee. Deze bijdrage geeft de belangrijkste resultaten van de doorbraakprojecten in de GGZ weer en …

Hoe kunnen we een impuls geven aan de kwaliteitsborging in de collectieve preventieve zorg? Voor deze vraag stond het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in 2004, op het moment dat er in verschillende sectoren (cure, care) landelijke verbeterprogramma’s van start gingen. Om dit doel te bereiken koos het ministerie voor een programma voor het ontwikkelen en implementeren van kwaliteitsinstrumenten, zoals HKZ-certificering en benchmarkinstrumenten. ZonMw heeft de regie over dit progr…

Vanaf 2004 zijn er diverse grote ZonMw-programma’s geweest die zich richtten op het verbeteren van de praktijk en de kwaliteit van de zorg. Van 2006 tot 2009 maakten prof.dr. Niek Klazinga, hoogleraar Sociale Geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam en zijn Zweedse collega prof.dr. John Øvretveit, onderzoeksdirecteur van het Medical Management Centre van het Karolinska Instituut in Stockholm, een meta-evaluatie van tien verbeterprogramma’s. Op 4 maart verscheen hun rapport met een kleine t…

Van 2004 tot 2009 heeft het ministerie van VWS geïnvesteerd in tien programma’s die ten doel hadden de kwaliteit van zorg te verbeteren in de preventieve, curatieve en langdurige zorg. Bij al deze programma’s heeft ZonMw de regie gevoerd over de uitvoering en evaluatie. Elk programma is apart geëvalueerd en er is op initiatief van ZonMw over alle in oorsprong los van elkaar geïnitieerde programma’s een meta-evaluatie uitgevoerd door John Ovretveit en Niek Klazinga. De onderzoekers beschouwen da…

De HFMEA of prospectieve risico-inventarisatie (PRI) is een methode om risico’s in processen te identificeren, analyseren en beoordelen. Achterliggend doel is het verbeteren van de (patiënt)veiligheid. Het uitvoeren van een HFMEA-analyse in een ziekenhuis is vaak een enorme worsteling. De ‘HFMEA light’ methode  geeft u handvatten voor  een efficiëntere en effectievere uitvoering. Download Download het gehele artikel (77 KB)

Het continu verbeteren van kwaliteit van zorg blijkt in de praktijk erg lastig. Meten, analyseren en verbeteren van resultaten van de zorgverlening kreeg op de verpleegafdelingen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis (JBZ) onvoldoende prioriteit omdat het als extra activiteit naast de dagelijkse zorg werd gezien. Bovendien werden de kwaliteitsactiviteiten vaak ad hoc ingezet, omdat een systeem ontbrak waarin continu verbeteren verankerd was. Hierdoor was er geen goed zicht op de geleverde kwaliteit en…

De Nederlandse overheid streeft naar grotere transparantie in de zorg, door elementen van de zorg meer zichtbaar en meetbaar te maken. Deze transparantie gaat gepaard met het aanbieden van prestatie-informatie over zorginstellingen aan burgers. Het idee is dat prestatie-informatie burgers inzicht geeft in de kwaliteit van de zorg en hen de mogelijkheid geeft zelf keuzes te maken tussen zorgaanbieders. In het hier beschreven onderzoek is gekeken of spataderpatiënten gebruikmaken van de prestatie…

Sinds 2008 is een toenemend aantal zorginhoudelijke indicatorensets beschikbaar via Zichtbare Zorg Ziekenhuizen. Met het beschikbaar komen van deze zorginhoudelijke prestatie-informatie is definitief het proces van maatschappelijke verantwoording en transparantie in de ziekenhuiszorg in gang gezet. Van alle Nederlandse ziekenhuizen wordt verwacht dat is gestart met de implementatie van de indicatorensets. Deze indicatorensets zijn tot stand gekomen door de inzet van experts en professionals. di…

Het gezin is belangrijk voor het welbevinden en de gezondheid van jonge kinderen met een beperking. Toch is de dienstverlening in de zorg niet altijd afgestemd op de behoeften van het gezin. Dit artikel gaat over het innovatieprogramma Gezin in Zicht. Dit programma had tot doel behandelteams in de kinderrevalidatie te inspireren tot nieuwe vormen van dienstverlening die beter aansluiten bij kind en gezin. Het artikel beschrijft de opzet, de resultaten en de succesfactoren van het programma. Dow…

HKZ heeft specifiek voor cliënt- en patiëntveiligheid een certificatieschema ontwikkeld. Dit is op 15 december van het vorige jaar vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen in de Zorg- en Welzijnssector. In dit artikel meer over hoe deze norm tot stand gekomen, wat het inhoudt en wat dit voor ziekenhuizen, zorg- en welzijnsorganisaties kan betekenen? Download Download het gehele artikel (118 KB)

In de afgelopen decennia zijn er in de zorg veel innovaties geweest en is het aantal specialismen sterk gegroeid. Positieve ontwikkelingen die helpen de kwaliteit en veiligheid van zorg te verbeteren. Toch krijgt jaarlijks ongeveer 5,7% van de in het ziekenhuis opgenomen patiënten te maken met onbedoelde schade, waarvan een deel achteraf bezien mogelijk te voorkomen was geweest. Innovaties en specialisaties maken de zorg dus niet automatisch veilig voor patiënten, maar brengen juist ook nieuwe …

Richard Grol, hoogleraar Kwaliteit van Zorg (IQ healthcare, UMC St Radboud Nijmegen), neemt op 10 september afscheid met de afscheidsrede ‘Kwaliteit van zorg. Variaties op een complex thema’. tijdens de tweede conferentie van IQ healthcare. Grol heeft met zijn onderzoek over kwaliteit in de zorg Nederland internationaal op de kaart gezet. IQ healthcare heeft nationaal en internationaal een grote reputatie. Sinds 1994 leverde hij 67 promovendi af, na zijn afscheid zullen er nog zo’n 15 volgen. B…

Kwaliteitsbevordering en wetenschappelijke onderbouwing van de fysiotherapie staan hoog in het vaandel van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF). Ze zijn onlosmakelijk verbonden met de professionalisering van de beroepsgroep die vooral in de afgelopen vijftien jaar een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt. De fysiotherapie beschikt vandaag de dag over een gedegen kwaliteitsbeleid en een wetenschappelijke infrastructuur. In dit artikel beschrijven we de verschillende o…

Het leveren van goede zorg is het resultaat van onderlinge samenwerking, gedeelde verantwoordelijkheden en gezamenlijke inzet. Dit laat onverlet dat het bieden van goede zorg begint bij het functioneren van individuele professionals. In het verbeteren van patiëntenzorg is de laatste tien jaar dan ook steeds meer aandacht gekomen voor het functioneren van artsen. In dit artikel nemen we het tot stand gekomen evaluatiesysteem voor het functioneren van artsen onder de loep. Download Download het g…

Goede zorg is afhankelijk van goed functionerende zorgsystemen én van goed functionerende zorgverleners. Het laatste decennium zijn de opvattingen over wat een goede arts is belangrijk veranderd. In de opleidingen van artsen spelen in toenemende mate competenties die te maken hebben met kwaliteitsverbetering een prominente rol. Het bijstellen van professioneel gedrag op basis van zelfreflectie en omgevingsfeedback en hierover verantwoording kunnen en willen afleggen staan in dit artikel centraa…

Vertrouwen, verantwoording en passie; hoe kom je op deze thema’s? Meestal niet uit overdaad, maar vanuit het idee van tekort. Zo zal het nu ook wel zijn. Download Download het gehele artikel (184 KB)

Op 2 september jl. stond er een artikel in de Volkskrant over ‘verwaarlozing van bewoners’ in een verpleeghuis. Een week later, op 9 september, waren familieleden van cliënten van een verpleegunit binnen onze locatie uitgenodigd hun bezorgdheid over de kwaliteit van zorg te uiten. Op 10 september was er de kwaliteitsconferentie van IQ Healthcare in Nijmegen. Een week om van in de war te raken. Een week om cynisch van te worden, misschien zelfs moedeloos. Of juist een week om met inspiratie en e…

In deze tijden van economische crisis komt de noodzaak van kostenbesparingen in de gezondheidszorg in rap tempo op ons af. Iedereen weet dat er bezuinigd moet gaan worden. Velen wachten af wat komen gaat. Maar in plaats van lijdzaam bezuinigingen in de vorm van macrokortingen af te wachten is er een alternatief. Het is mogelijk om kostenbesparingen te realiseren door het verhogen van de efficiency in de zorg zelf. Het grote voordeel hiervan is dat de kwaliteit van zorg niet hoeft af te nemen. H…

De huidige ongebreidelde groei van prestatie-indicatoren, veelal gebaseerd op wantrouwen, is een doodlopende weg. Een gemiddeld ziekenhuis moet op dit moment ruim 2000 indicatorvragen beantwoorden, waarvan er circa 600 bestaan uit harde teller- en noemergetallen. Dit aantal neemt in 2011 en 2012 nog verder toe. Voor een gemiddeld ziekenhuis betekent dit dat ten minste zes maar soms wel twaalf partijen afzonderlijk van elkaar indicatorresultaten opvragen, waarbij de vragen voor het overgrote mer…

‘We zijn al 25 jaar aan de praat over kwaliteit op systeemniveau. Zonder het lef te hebben om inhoudelijk problemen te benoemen en op te lossen. Op zo’n manier is kwaliteit een wereld op zichzelf, náást de zorg.’ Aan het woord is Marius Buiting, arts, jurist, senior-adviseur bij het CBO en vanaf 1 november directeur van de Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorginstellingen (NVTZ). Download Download het gehele artikel (134 KB)

Sinds de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 zijn er vele initiatieven ontplooid om kwaliteit meer transparant en beter meetbaar te maken; ook door patiëntenorganisaties. Sinds begin 2010 hebben de grootste patiëntenorganisaties hun krachten gebundeld in het programma Kwaliteit in Zicht om systematisch vorm te geven aan hun rol in de zorgmarkt naast zorgverleners en zorgverzekeraars. Download Download het gehele artikel (102 KB)

Het stormt. In de weerbarstige complexiteit van wet- en regelgeving, technologische ontwikkelingen, schaalvergroting, verantwoordingsplicht en financiële zorgen is het aan onze organisaties om rust te bewaren – het schip op orde te houden en de mensen binnenboord. Om dit te bereiken zijn we een queeste gestart, een queeste naar control, met een rotsvast vertrouwen in planbaarheid, beheersinstrumenten en transparantie. Maar steeds meer merken we dat dit ons niet gaat redden. Beheersbaarheid leid…

Op woensdagmiddag 25 augustus 2010 gaat om half zes de telefoon. Slecht nieuws: mijn jongste broer vertelt me dat mijn moeder is gevallen en niet meer kan lopen. Mijn moeder is 82 jaar. Ze gebruikt al 30 jaar corticosteroïden, heeft astma, suikerziekte en Alzheimer. Ze is kwetsbaar en verward en afhankelijk van de zorg van mijn vader. Mijn vader is 85 jaar, weegt 53 kilo en wordt vergeetachtig. Hij verzorgt mijn moeder: kleedt, voedt haar, geeft haar medicijnen en doet de huishouding. Mijn oude…

Download Download het gehele artikel (173 KB)

De relatie tussen vertrouwen, passie en verantwoording is eigenlijk heel simpel: vertrouwen ontstaat door transparantie. Passie voor je werk betekent dat je met hart en ziel werkt om je werk zo goed mogelijk te doen. Zo goed mogelijk zorgen voor de mensen voor wie je zorgt. Daarvoor wil je weten wat je precies aan het doen bent, kijken of je echt de beste zorg biedt en dit aan de buitenwereld laten weten. Hiervoor zijn uitkomstmetingen nodig. Niet enkel medische uitkomstmetingen, maar ook patië…

Kwaliteitszorg heeft in een paar decennia een intensieve ontwikkeling doorgemaakt. ‘Wat ooit begon als een in sectoren opgedeeld stuk gereedschap voor intercollegiale toetsing ontwikkelt zich nu tot een integrale aanpak waarin aandacht voor de vragen van de patiënt in balans is met systematische aandacht voor veiligheid, doelmatigheid en evidence based effecten. Hoe kwaliteit in de zorg zich ook ontwikkelde, altijd was daar de intrinsieke motivatie om goede zorg te leveren. Kwaliteit in Zorg he…

Dit artikel beschrijft het nut en de toepassing van servicegaranties. Met een servicegarantie maakt een zorgaanbieder concreet welke service een cliënt kan verwachten. Het concept van servicegaranties is een belangrijk hulpmiddel in het creëren van een goede relatie met cliënten/patiënten en het verbeteren van de cliënttevredenheid. Desondanks wordt dit concept in Nederland nog maar op zeer bescheiden schaal ingezet.

De Benchmark Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 0-19 jaar is één van de instrumenten waarmee VWS , ZonMw, VNG, GGD Nederland en ActiZ onder de noemer ‘Beter voorkomen’ een impuls willen geven aan de kwaliteit van de openbare gezondheidszorg. De Benchmark JGZ is een integraal instrument voor de hele JGZ en bestaat uit vier bouwstenen: zorguitkomsten, cliënttevredenheid, medewerkerstevredenheid en financiële prestaties. In dit benchmarkproject zoeken we naar een antwoord op de vraag hoe je de benchmark k…

Van de patiënten die zich op een Spoedeisende Hulp (SHE) melden doet bijna 80% dat vanwege pijn. Hoewel er voor de bestrijding van pijn een scala aan technieken en medicamenten ter beschikking staat, worden deze niet of te laat toegediend. Uit literatuuronderzoek komt naar voren dat het aantal patiënten dat geen pijnbestrijding krijgt op de SEH varieert van 42% tot 60%. De patiënten die wel pijnbestrijding ontvangen moeten daar vaak lang op wachten; 69% meer dan een uur en 42% zelfs meer dan tw…

De normen voor Verantwoorde zorg in de V&V branche zijn het resultaat van een visieomslag waarbij de kwaliteit van leven voor de cliënt centraal is komen te staan: Verantwoorde zorg ondersteunt vakbekwaam de kwaliteit van leven van cliënten. Dit komt niet alleen tot uidrukking in de opbouw van de normen, maar ook in de manier waarop verantwoording afgelegd gaat worden over de kwaliteit van zorg. Daartoe is namelijk een set prestatie-indicatoren ontwikkeld die de resultaten van de zorg voor de c…

Interviews met Kees Ahaus, Marc Berg, Renee Bering, Marius Buiting, Ronald Does, Olaf Fisscher, Teun Hardjono, Monica Haimé, Nanette van Hooijdonk-Enneking en Huub Vinkenburg over de toekomst van de kwaliteitsfunctionaris.

Er waren voldoende aanleidingen – ophef over pyjamadagen, ernstige mate van ondervoeding, uitdroging en decubitus, en tekortschietende uitvoering van de Kwaliteitswet – voor een programma dat tot doel heeft zorgaanbieders te ondersteunen om voor cliënten de best mogelijke zorg te realiseren: Zorg voor Beter.

In het Zaans Medisch Centrum is de patiëntveiligheid in 2003 gemeten met de Centrameter. Hierdoor kreeg het begrip patiëntveiligheid handen en voeten voor alle medewerkers van het ziekenhuis en werden de risico’s inzichtelijk gemaakt. De meting maakte systematische verbetering mogelijk.

Omdat in de toekomst meer en andere zorg nodig is, is het belangrijk om nieuwe zorgvormen te ontwikkelen en in te voeren. Disease management is een integrale benadering van zorg waarbij de gehele zorgketen van een ziekte of aandoening wordt geoptimaliseerd. ZonMw selecteerde uit verschillende van haar programma’s voor disease management relevante projecten en inventariseerde van de 153 afgeronde projecten de resultaten. Het doel was de beschikbare kennis in te zetten bij een eventueel programma…

Voor kwaliteitsverbetering en kwaliteitsborging is het van groot belang het perspectief van de zorggebruiker in kaart te brengen. Met name in de ouderenzorg moet men daarbij rekening houden met de aanwezigheid van cognitieve beperkingen, bijvoorbeeld door dementie, die de antwoorden van cliënten kunnen beïnvloeden. In dit artikel wordt ingegaan op de aanwezigheid van cognitieve beperkingen bij ouderen op reguliere afdelingen in verpleeg- en verzorgingshuizen en de consequenties hiervan voor het…

Zorginhoud en bedrijfsvoering moeten intensief met elkaar communiceren, wil een organisatie adequaat en flexibel kunnen reageren op interne en externe ontwikkelingen, zo meent Els Borgesius.

De huisarts als generalist is de spil in de Nederlandse gezondheidszorg. Het is goed om te weten waar de huisarts als professional voor staat. Unieke zaken als levensloopgeneeskunde en het huisbezoek kenmerken de professie. In de veranderende gezondheidszorg wil de huisarts de rol van regisseur van de eerstelijn graag op zich nemen. De bevlogenheid uit zich vaak ook in zaken die huisartsen naast hun praktijkroutine doen.

Het verlangen naar een lang en gezond leven is groot: ziekten moet zo lang mogeljik worden voorkomen. Preventie staat ook weer hoog op de politieke agenda. De preventienota van VWS is daarvan een voorbeeld. Het zorgstelsel is in ontwikkeling. Nieuwe zorgtrajecten met de patiënt als vraagstuurder dienen zich aan. Ook de vraag naar preventie zal toenemen, mede door de toenemende (bio)technologische mogelijkheden. Essentieel daarbij is dat preventieve innovaties door effectieve implementatie en kw…

Kwaliteitsmanager Frank Verheggen is werkzaam in het acadmisch ziekenhuis Maastricht. Een interview met hem over het opzetten en onderhouden van kwaliteitssystemen, onderzoek naar kwaliteit van zorg, opleiding en training in kwaliteitsmanagement en methodiekontwikkeling.

Een bevlogen onderzoeker? Is dat geen contracdictio in terminis? Hoort onderzoek niet juist afstandelijk, objectiverend te zijn? Met beide voeten op de grond? Leidt ‘bevlogenheid’ niet tot vertekening van resultaten? Tot gemanipuleer zelfs? Het dilemma tussen ‘distantie’ en ‘betrokkenheid’, zoals Norbert Elias dat ooit introduceerde, is al zo oud als de wetenschap zelf. En in de gezondheidszorg is het waarschijnlijk lange tijd de betrokkenheid geweest die de doorslag heeft gegeven.

In 2006 verscheen het Handboek Patiëntenparticipatie in wetenschappelijk onderzoek. Dat dit handboek in een behoefte voorziet, is snel duidelijk geworden. In korte tijd zijn meer dan 3000 exemplaren besteld. Het handboek is speciaal ontwikkeld voor patiëntenorganisaties die op zoek zijn naar mogelijkheden voor meer zeggenschap in wetenschappelijk onderzoek. Daarnaast kan het boek ook zeer nuttig zijn voor onderzoekers die patiënten bij hun onderzoek willen betrekken, maar daarmee nog weinig erv…

In mijn eerste maand bij het Trimbos-instituut, in november 1998, las ik een bericht van het CBO over een nieuwe project, een Doorbraakproject. In dit project gingen medewerkers van het CBO met groepen hulpverleners aan de slag om verbeteringen op intensive care afdelingen door te voeren. Minder lange beademingstijd, minder infecties, betere samenwerking, ‘simpelweg’ door onnodige wantoestanden niet te accepteren en aan te pakken. De Doorbraakmethode leert je te kijken naar goede voorbeelden va…

Wat zijn de taken van een kwaliteitsfunctionaris in de zorg en wat is zijn positie in de organisatie? Over welke competenties moet de kwaliteitsfunctionaris beschikken? Tot waar reiken de grenzen van de functie en waarin verschilt de kwaliteitsfunctionaris van andere staffunctionarissen? In dit artikel beschrijft de Commissie Professionalisering van de NVKZ de huidige en diverse praktijk van de kwaliteitsfunctionaris.

Deze sector is heel bijzonder. Ik ken geen collega met een 9 tot 5 mentaliteit, maar alleen mensen die, vaak onder moeilijke omstandigheden, het verschil willen maken voor hun cliënten.’ Aan het woord is Dries Roosma, projectleider Kwaliteit en Onderzoek bij het Bureau Jeugdzorg en Jeugdzorg Drenthe. De jeugdzorg is een sector in beweging en de laatste jaren veelvuldig in de media, meestal met een incident als aanleiding. Dat lijkt onterecht als je Dries Roosma interviewt. Bevlogen vertelt hij …

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat patiënten en cliënten de best mogelijke zorg krijgen? De komende jaren bundelt een flink aantal verbeterprogramma’s, zoals Sneller Beter, Zorg voor Beter, Beter Voorkomen en Diabeteszorg Beter hiervoor de kennis en expertise en kunnen instellingen deelnemen aan verbetertrajecten. Andere programma’s, zoals Kiezen in de Zorg, spelen in op de rol van transparantie. Instellingen zullen zich in de nabije toekomst aan het publiek kenbaar moeten maken op basis van hun k…

Besteding van gemeenschapsgelden aan wetenschappelijk onderzoek is gerechtvaardigd als het maatschappelijk relevant is, schreef Bouter in 1994 in het Tijdschrift voor Sociale Gezondheidszorg. Sindsdien is de samenleving zich steeds nadrukkelijker gaan bemoeien met de sturing en evaluatie van wetenschappelijk onderzoek. Goed wetenschappelijk onderzoek is niet meer voldoende. Onderzoekers worden in toenemende mate óók aangesproken op de vraag naar het maatschappelijke rendement of de maatschappel…

Met subsidie van de Nederlandse organisatie voor gezondheidszonderzoek en zorginnovatie (ZonMw) is door het NIVEL een viertal meetinstrumenten ontwikkeld voor toepassing in de gehandicaptensector. Deze meetinstrumenten passen binnen de nieuwe familie van CQI meetinstrumenten en met de kwaliteit van gehandicaptenzorg vanuit het perspectief van mensen met een beperking (verstandelijk, zintuiglijk en lichamelijk) en hun vertegenwoordigers. De vragenlijsten worden momenteel gebruikt door een groot …

Tijdens de studie Geneeskunde worden studenten in zes jaar opgeleid tot arts. In Het jaarplan 2001 staat beschreven aan welke eindtermen voldaan moet worden en welke competenties de student moet kunnen tonen. In deze eindtermen worden onder meer competenties genoemd die nodig zijn om als arts te werken aan het continu verbeteren van de kwaliteit van de zorg aan patiënten. De nadruk in de opleiding ligt echter op het medisch handelen. Dit artikel beschrijft hoe aanstaande artsen beter kunnen wod…

Twee jaar geleden kwam een uitzonderlijk hoog sterftecijfer op de afdeling Cardiothoracale Chirurgie in het UM C StRadboud te Nijmegen (UM CN) aan het licht. Er overleden meer dan tweemaal het te verwachten aantal patiënten. Het interne en externe toezicht op onveilige zorg faalde. In dit artikel wordt gepleit voor een meer stringente en onafhankelijke controle op veiligheid. Een onafhankelijke instantie moet zorg dragen voor een openbaar voor risico gecorrigeerd feedbacksysteem van complicatie…

Eind juni van het afgelopen jaar verschenen in de Volkskrant artikelen waarin wordt gesteld dat kwaliteitskeurmerken niets zeggen over de kwaliteit van zorg. Het vormde de start van een belangrijk debat over de waarde van certificatie en accreditatie.

Het verschijnsel decubitus – afgeleid van het Latijnse ‘decubare’ of ‘decumbre’, wat ‘zich neerleggen’ betekent – is al zo oud als de mensheid zelf. Decubitus komt vooral voor bij patiënten die bedlegerig zijn door bijvoorbeeld een ernstige aandoening. Decubitus wordt veroorzaakt door druk- en schuifkrachten die op de huid en onderliggende weefsels inwerken. Als door bedlegerigheid die krachten langdurig op een plek blijven bestaan is de kans op decubitus het grootst. Voor patiënten is decubitu…

Het jaar 2004 was in de gezondheidszorg voor veel mensen het jaar van de Patiëntveiligheid. Bij de zorgaanbieders, maar ook bij VWS, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars, schoof het thema naar de top van de agenda. Het advies van de president-directeur van Shell Nederland is duidelijk. Alle zorginstellingen zouden in 2008 een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) ingevoerd moeten hebben. Het lijkt alsof instellingen gevraagd worden een nieuw systeem te implementeren om de veiligheid van de pa…

Het Trimbos-instituut stelde zich in 2004 tot doel de Doorbraakmethode in de GGZ te introduceren en eventueel aan te passen aan de specifieke kenmerken van de sector. Op 16 maart 2006 werden de resultaten bekendgemaakt van het eerste doorbraakproject in de geestelijke gezondheidszorg: het Doorbraakproject Depressie. Op 1 februari 2006 zijn 20 teams gestart met het tweede project: Het Doorbraakproject Schizofrenie. In dit artikel beschrijven de auteurs globaal de te verwachten opbrengst van het …

In de verpleeg- en verzorgingshuissector wordt in toenemende mate gewerkt aan gecertificeerde kwaliteitssystemen. Om zorginstellingen hierbij te ondersteunen is door TNO een tweejarig kwaliteitsprogramma ontwikkeld, met groepsgerichte begeleiding. Het eerste kwaliteitsprogramma is in mei 2007 afgerond. Zeven instellingen uit de regio Leiden hebben aan dit programma deelgenomen. In dit artikel wordt beschreven hoe het kwaliteitsprogramma werd opgezet en worden de ervaringen van de deelnemende in…

Het toezicht van de overheid op de publieke sector staat volop in de belangstelling. Dat geldt zeker voor de Inspectie voor de Gezondheidzorg (IGZ). De afgelopen jaren heeft de overheid een nieuwe maatschappelijke opdracht voor het toezicht geformuleerd, terwijl de samenleving haar verwachtingen ten aanzien van het toezicht drastisch heeft bijgesteld. In dit artikel willen we de wijze belichten waarop de inspecteurs voor de gezondheidszorg zelf de concrete veranderingen in hun functie beleven e…

In de zorg telt de mening van de patiënt steeds meer. Patiënten nemen deel aan werkgroepen, commissies en praten mee op strategisch niveau. De toepassing van instrumenten als spiegelgesprekken, focusgroepen en shadowing is in opkomst en eveneens bedoeld om de mening van patiënten daadwerkelijk te betrekken in het verbeteren van de zorg. En ook het van oudsher meest bekende instrumenten – de schriftelijke vragenlijst – wordt vaak gebruikt. Dit artikel gaat in op het project Elektronische Patiënt…

Als rechtgeaarde Amsterdamse Ajax-fan, valt het me zwaar deze woorden boven een door mijzelf te schrijven stukje te zetten. Moet ik nu uitwijken naar Rotterdam om mijn punt te maken? Ja, want op een slof en een oude voetbalschoen komen we niet in kwaliteitszorgland. Zoveel moge duidelijk zijn na 15 jaar KIB. O, o, o, wat is er in al die jaren een papier vólgeschreven. Over projecten, meetbare doelen, incentives, kwaliteitscirkels, patiënttevredenheidsenquêtes en kwaliteitsinstrumenten. En niet …

Na een reis van 24 uur met drie vliegtuigen landen we in Redmond, Oregon, ruim 7000 km van huis. De laatste vlucht wordt gemaakt met een klein vliegtuig waar twintig passagiers mee kunnen worden vervoerd. In dit gezelschap vallen drie Nederlanders snel op. De vraag komt van verschillende kanten: ‘Waarom zijn jullie hier?’ Als we zeggen dat we in de gezondheidszorg werken en op bezoek gaan bij het St. Charles Medical Center wordt er instemmend en enthousiast gereageerd. Iedereen geeft aan dat on…

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat patiënten en cliënten de best mogelijke zorg krijgen? De komende jaren bundelt een flink aantal verbeterprogramma’s, zoals Sneller Beter, Zorg voor Beter, Beter Voorkomen en Diabeteszorg Beter hiervoor de kennis en expertise en kunnen instellingen deelnemen aan verbetertrajecten. Het doel van al deze programma’s is een wezenlijke bijdrage te leveren aan de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Ziekenhuizen, verpleeg- en verzoringshuizen, thuiszorgorganisaties, geh…

In dit artikel gaan de auteurs in op de opbouw van het uit de Verenigde Staten afkomstige Chronic Care Model (CCM), op de aanwezige evidence en ze eindigen met een voorbeeld waarbij het model is toegepast in de praktijk. De ervaringen uti het Canadese British Colombia illustreren hoe projecten zijn uitgevoerd met dit model in de eerstelijns zorg. Een bijzonder succesvolle aanpak, waarbij de focus niet alleen lag op één chronische ziekte, zoals diabetes, maar waarbij gewerkt werd aan meerdere ch…

Het lijkt zo simpel, verbeteren begint bij cliënten. Dus vraag cliënten in hun eigen taal naar de dagelijkse dingen waar zij tegenaan lopen en denk vervolgens met hen en met professionals na over hoe je dat in je regio samen beter zou kunnen doen. In het Landelijk Dementieprogramma (LDP) is dat de start van elk verbeterproject. En tegelijkertijd een van de redenen waarom 57 regionale samenwerkingsverbanden, ofwel 90% van Nederland, samen met Alzheimer Nederland actief meedoet aan het LDP. Die d…

In de huidige Nederlandse gezondheidszorg wordt steeds meer nadruk gelegd op effectiviteit, veiligheid en goede doorstroming van patiënten. Hiervoor zijn goede coördinatie en afstemming tussen professionals een must. Klinische paden zijn hulpmiddelen om dit te bereiken. Het zijn daarnaast middelen om de zorg beter te organiseren. Hier geldt het motto: ‘de optimale zorg optimaal organiseren’. In België en Nederland werken inmiddels meer dan 90 zorginstellingen samen in het Belgisch-Nederlands Ne…

Met name bij de eenvoudiger ingrepen zou de procesbesturing in ziekenhuizen in orde moeten zijn. De Vereniging voor Logistiek Management riep een Kiemgroep Patiëntenlogistiek in het leven die de logistieke processen in verschillende ziekenhuizen vergeleek en op zoek ging naar de best practice. Dit artikel geeft een samenvatting van de bevindingen van de kiemgroep.

Alle nieuwe of herziene certificatieschema’s van de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) worden vanaf 2008 aangepast op basis van het vernieuwde HKZ-model. Behalve dat vorm en indeling van de normen een ander uiterlijk krijgen, sluit de vernieuwing vooral aan bij de huidge ontwikkelingen rond patiëntveiligheid en resultaatgerictheid van zorg- en dienstverlening.

Inzicht krijgen in competenties en vaardigheden die nodig zijn om een verandertraject succesvol aan te sturen. Dat was het hoofdmotto van deze workshop tijdens Kennis Beter Delen. De deelnemers kregen instrumenten aangereikt waarmee ze direct in hun eigen praktijk aan de slag kunnen. Er was vooral aandacht voor de persoonlijke effectiviteit van de zogenoemde ‘voortrekkers’ of ‘innovators’. Van iedere deelnemer werd een actieve bijdrage gevraagd waardoor men inzicht kreeg in al beschikbare en no…

‘Goed zijn’ in de verloskundige praktijk heeft met verschillende aspecten te maken. Het is gerelateerd aan het eigen oordeel van verloskundigen over de uitvoering van hun eigen praktijk, maar ook aan de mening van de cliënten over die praktijk. Om goed te zijn moet een praktijk voldoen aan een aantal van tevoren vastgestelde criteria. De KNOV heeft een actieve rol in het ontwikkelen en vaststellen van deze criteria. Daarnaast is het van belang dat andere partijen, zoals zorgverzekeraars, inspec…

Vaak denk je dat je wel weet wat cliënten en hun familie vinden van de verbeterde hulp die ze krijgen. Tenslotte heb je juist die verbeterprojecten ontworpen die echt aansluiten op de wensen en knelpunten van cliënten. Moet je mensen dan ook nog vragen naar feedback over het verbeterde aanbod? Ja, in de praktijk komen dan toch nog verrassingen boven tafel. Het verzamelen van gebruikersfeedback is een essentieel onderdeel van het Landelijk Dementieprogramma. Hoe is dat georganiseerd en wat lever…

In het TweeSteden ziekenhuis is de afgelopen jaren een nieuw afspraaksysteem voor spreekuurplanning op poliklinieken en ondersteunende afdelingen geïmplementeerd. Nu het implementatietraject nagenoeg is afgerond, kan worden teruggekeken op meer en minder geslaagde implementaties. Dit artikel beschrijft het implementatieproces, waarna het verschil tussen de bereikte resultaten wordt geanalyseerd.

Al bij de eerste vraag valt hij met de deur in huis: ‘Ondanks dat het nieuwe zorgstelsel verre van perfect is gaat de zorg nog best goed dankzij de bevlogenheid van onze professionals.’ Aan het woord is Wim van der Meeren, bestuuder van het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg en van de NVZ.

Hoe kunnen we zorgen dat resultaten van projecten (beter) worden benut? Welke interventies voor, tijdens of na een project stimuleren het gebruik van de kennis die uit het project voortvloeit? Wat doet ZonMw om de implementatie van projectresultaten te bevorderen? Wat kunnen andere organisaties en projectleiders doen? Deze vragen kwamen aan bod tijdens de werksessie ‘Implementatiepotentieel van projecten’ op het congres Kennis Beter Delen 4. Dit artikel geeft richting aan antwoorden op deze vra…

Veranderingen in de verpleging en verzorging volgen elkaar snel op. Het werken volgens evidence based practice en indicatoren wordt de norm. Verpleegkundigen en verzorgenden moeten hun klinische besluiten nemen op grond van de beste onderzoeksresultaten, hun klinische ervaring, de voorkeur van de patiënt en de beschikbare middelen. Ontwikkelingen op het gebied van implementatie scheppen verwachtingen ten aanzien van succesvolle veranderingen. We weten dat bij open benen een strak verband helpt.…

Indicatorenontwikkeling is een booming businses, vele partijen in de zorg zijn bezig om (prestatie-)indicatoren te ontwikkelen. De indicatoren betreffen verschillende aspecten, vervullen diverse functies voor verschillende partijen en worden vanuit verschillende perspectieven gebruikt voor verschillende doeleinden. Onderzoek waarin uitkomsten op patiëntniveau gekoppeld worden aan de zorgverlening door de professional in de context van de zorginstelling kan effectieve stuurbare elementen oplever…

In Nederland lijdt per jaar naar schatting 5,4 procent van de bevolking aan een depressie, ofwel 737 000 mensen. Boven de 65 jaar ligt het percentage tussen de vier en vijf en betreft het rond de 111 000 ouderen. Naast deze groep ouderen met een diagnose depressie heeft ongeveer 13 procent van de ouderen te maken met subklinische depressieve klachten. Ouderen maken weinig gebruik van het aanbod om vroegtijdig iets aan hun depressieve klachten te doen. De integrale aanpak depressiepreventie (IAD…

Mijn entree als professional in de zorg maakte ik op mijn zestiende. Functie: beddensopper in het Sint Nicholaasziekenhuis in Waalwijk. Onder toeziend oog van Alie, die me de fijne kneepjes van het beddensoppen bijbracht, leerde ik al snel mijn weg in dit ziekenhuis kennen. Dat is nu 15 jaar geleden. En terwijl ik mijn vakantiegeld bij elkaar werkte en leerde hoe je een bed perfect op moest maken (kaarsrecht gevouwen lakens, op kreukels kon een patiënt natuurlijk nooit lekker slapen) werd elder…

Op 11 oktober 2006 sprak Francois Schellevis zijn rede uit. Hij is sinds 1 februari 2006 bijzonder hoogleraar Multimorbiditeit in de huisartsenpraktijk, benoemd vanwege het NIVEL aan de Faculteit der Geneeskunde van de Vrije Universiteit te Amsterdam. In dit artikel wordt ingegaan op de belangrijke boodschappen van zijn oratie.

In dit artikel bespreken de auteur het INK-ontwikkelingsmodel voor ketenmanagement. Ze gaan in op het ontstaan van het model, de opbouw, de aanwezige evidence en ze eindigen met casuïstiek uit de praktijk.

Gewapend met relevante kennis kunnen patiënten in overleg met hun behandelaar beter kiezen voor de behandeloptie die hen het meest aanspreekt. In het voorjaar van 2005 heeft ZonMw daarom een subsidie toegekend aan de ontwikkeling van een aantal digitale keuzehulpen of decision aids voor patiënten met specifieke aandoeningen. De eerste zes digitale keuzehulpen zijn in de zomer van 2006 op www.kiesbeter.nl verschenen.

Er is al een aantal jaren sprake van marktwerking binnen de zorgverzekering, maar met de invoering van de basisverzekering is de concurrentiestrijd écht losgebarsten. Mede door de enorme media-aandacht zijn klanten zich plotseling bewust geworden van de mogelijkheid om van verzekeraar te veranderen. Soms was dit zelfs vergelijkbaar met de hype rondom de aandelenkoersen van enkele jaren geleden: je mist een unieke kans als je niet meedoet! Klantgerichtheid, klanttevredenheid en klantloyaliteit s…

Standaardiseren van cliëntenonderzoek in de Nederlandse gezondheidszorg is nodig om te komen tot vergelijkende keuze-informatie voor consumenten en tot landelijke overzichten van de klantgerichtheid van de zorg op macroniveau. Daarom werd in 2006 de Consumer Quality Index (CQ Index) geïntroduceerd: een gestandaardiseerde systematiek voor het meten, analyseren en rapporteren van klantervaringen in de zorg. In dit artikel wordt geschetst wat de index is, hoe hij ontstaan is en wat de huidige stan…

De afgelopen drie jaar voerde het Trimbos-instituut samen met het EMGO Instituut van het VUmc een onderzoek uit naar de effecten van kleinschalig wonen voor ouderen met dementie. In een kleinschalige woonvorm woont een kleine groep ouderen met dementie samen in een huiselijke omgeving. De verzorgenden voeren zowel verzorgende als huishoudelijke taken uit en er wordt elke dag door verzorgenden en bewoners samen gekookt. In dit artikel worden de volgende vragen besproken: is het voor ouderen met …

De informatievoorziening in onze gezondheidszorg is beroerd en is altijd beroerd geweest. Er wordt weliswaar veel onderzoek uitgevoerd en gemeten in instellingen, maar eigenlijk weten we niet veel. Het onderzoek is vaak niet generaliseerbaar, er wordt veel hobbyonderzoek uitgevoerd, waarvan de geldigheid en de betrouwbaarheid niet te beoordelen is, en de registraties van instellingen zijn onvolledig en onbetrouwbaar. Eerlijk gezegd, weten we gewoonweg niet of behandeling en zorg effectief zijn,…

Ziekenhuizen zijn kennisintensieve en op innovatie gerichte organisaties. Medisch-technische ontwikkelingen en hightech apparatuur hebben de mogelijkheden voor complexe patiëntenzorg vergroot. De toegenomen complexiteit van het medisch handelen, de techniek en de organisatie heeft ook een keerzijde: onzekerheid over betrouwbaarheid van systemen en processen, grotere risico’s, kostenstijging en een verhoogde kwetsbaarheid van de patiënt. Ziekenhuizen zijn daarmee tot de categorie highrisk bedrij…

Op 4 april 2006 heeft Kees Ahaus zijn oratie ‘Kwaliteit uit waardering’ uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar Kwaliteitsmanagement aan de Faculteit Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Dit artikel gaat in op de belangrijkste boodschappen van de oratie.

De overheid en patiëntenorganisaties vragen meer transparantie van zorginstellingen dan voorheen. Het afleggen van verantwoording zorgt echter voor meer druk op het personeel in de ziekenhuizen. Steeds vaker speelt ‘papier’ een rol in het aan kunnen tonen van de gevraagde kwaliteit. De daarmee gepaard gaande administratieve werkzaamheden dreigen het werk voor de professional minder aantrekkelijk te maken. De druk op de prijs-kwaliteitverhouding neemt toe. De kernvraag is: hoe kunnen organisatie…

De Regionale Stichting Zorgcentra de Kempen (RSZK) biedt vanuit 9 locaties in het Brabantse Kempengebied ondersteuning aan zo’n 1700 cliënten op het gebied van wonen en zorg (woningverhuur, verpleeghuis- en verzorgingshuiszorg, dagbehandeling en extramurale zorg). Daarnaast neemt een groot aantal cliënten welzijnsdiensten af. In november 2005 ontvang RSZK als eerste in Nederland voor alle locaties tegelijk het Bronzen Kwaliteitskeurmerk van de Stichting Perspekt

Sinds december 2006 staat op de website kiesBeter.nl informatie over de kwaliteit van 56 thuiszorgorganisaties. Een primeur, want kwaliteitsinformatie over thuiszorg in Nederland was niet eerder gebundeld en publiek toegankelijk op internet te vinden. Deze informatie kan thuiszorgaanvragers helpen bij het maken van een keuze uit het zorgaanbod. Consumenten willen hun keuzes immers niet alleen baseren op de mogelijkheden voor zorg (etalage-informatie), maar ook op informatie over wat klanten zel…

Voor de derde keer heeft het NIVEL een landelijke meting naar kwaliteitssystemen onder zorginstellingen uitgevoerd. Daartoe hebben directieleden en/of kwaliteitsfunctionarissen van 543 zorginstellingen uit de vijf grootste zorgsectoren begin 2006 een vragenlijst ingevuld. Het betreft de thuiszorginstellingen, instellingen voor gehandicapten, ggz-instellingen, ziekenhuizen en verpleeg- en verzorgingshuizen. De respons was 66 procent. Het onderzoek is een vervolg op twee landelijke kwaliteitsonde…

Het landelijke Actieprogramma Kwaliteit GGZ en Verslavingszorg (LAK GGZ/VZ) is vooralsnog het laatste landelijk geïnitieerde verbeterprogramma. In december 2006 zette de begeleidende stuurgroep van het LAK GGZ/VZ de lichten op groen voor het plan van aanpak, waarna begin 2007 kon worden gestart met de uitvoering. Als eerste starten drie verbetertrajecten gericht op de implementatie van de richtlijnen angstoornissen, dubbele diagnose en schizofrenie. Deze verbetertrajecten zijn opgezet conform d…

Op 12 juni 2007 ontving minister Klink van VWS een door ziekenhuizen en professionals opgesteld veiligheidsprogramma ‘Voorkom schade, werk veilig in de Nederlandse ziekenhuizen’. In het programma zijn acties benoemd voor de komende vijf jaar op het gebied van patiëntveiligheid. De gedachte achter het programma is dat veiligheid in ziekenhuizen moet worden afgedwongen. Streven is in de periode tot 2012 de mogeljik vermijdbare schade en sterfte in Nederlandse ziekenhuizen terug te dringen met 50 …

Interne auditing kan ertoe bijdragen om mensen buiten de dagelijkse manier van werken te laten stappen om samen te ontdekken en betere resultaten te creëren. In de praktijk blijkt dat de bevindingen uit interne auditing vaak als kritiek worden ervaren en dat mensen daarom niet altijd bereid zijn om in openheid informatie te verstrekken. Dit komt ook omdat men soms het idee heeft op die bevindingen te worden afgerekend. Hoe bereik je nu dat een interne audit een feest wordt? Hoe bereik je dat au…

De Regionale Ambulance Voorziening provincie Utrecht (RAVU) verzorgt meldkamer- en ambulancezorg voor 1,2 miljoen inwoners in de provincie Utrecht. RAVU ambulances, ambulancesmotoren en solo-ambulances verzorgen gemiddeld 175 ritten per dag. De RAVU is een krachtige organisatie die in de Nederlandse top drie staat van ambulancediensten met de kortste aanrijtijden. Op 25 april 2006 behaalde de RAVU de Nederlandse Kwaliteitsonderscheiding. De auteurs schetsen hoe de RAVU de laatste vijf jaren hee…

De zorgsector is heftig in beweging, met als grote onderstroom de omslag van aanbod- naar vraaggestuurde zorg en de introductie van gereguleerde marktwerking. Maar denk ook aan de persisterende druk tot het leveren van effectieve, efficiënte en doelmatige zorg. Met nieuwe bekostigingssystemen zoals de diagnose/behandelcombinaties of DBC’s (in de cure) en de zorgzwaartefinanciering of ZZP’s (in de care). Kwaliteit staat hoog op de agenda, met de doorvoering van de normen verantwoorde zorg en all…

Een kwart van de Nederlandse ziekenhuizen voert in het kader van het Sneller Beter programma diverse verbeterprojecten uit op het gebied van patiëntveiligheid en patiëntenlogistiek. Onderzoek naar de stand van zaken in de eerste acht ziekenhuizen leert dat na twee jaar een ingrijpende ontwikkeling in gang is gezet. Er zijn systematische maatregelen getroffen om logistieke en veiligheidsprojecten duurzaam te verspreiden.

Sinds 1 september 2008 worden kwaliteitsgegevens van zorgorganisaties in de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VV&T) gepresenteerd op www.kiesBeter.nl. Het betreft de ervaringen van cliënten en prestaties op zorginhoudelijke indicatoren. De gegevens behoren tot het Kwaliteitskader Verantwoorde zorg Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis. Dit is een set indicatoren waarmee de kwaliteit van de geleverde zorg in de sector wordt vastgesteld. Het Kwaliteitskader is gebaseerd op het toetsingskader Ve…

Het zal niemand zijn ontgaan: patiënten kunnen onbedoeld schade oplopen in de ziekenhuizen. Uit onderzoek blijkt dat 4,1% van de in ziekenhuizen overleden patiënten voortijdig stierven als gevolg van vermijdbare schade. Wat is daaraan te doen? Uit buitenlandse voorbeelden blijkt dat het mogelijk is vermijdbare sterfte te voorkómen door de zorg veiliger te maken. De afgelopen twee jaar is in het pilotproject Move your Dot onderzocht of deze ervaringen ook in Nederland gebruikt kunnen worden. Doe…

In 1999 hebben de GGZ-instellingen in Nederland met elkaar afgesproken dat zij alle op 1 januari 2008 gecertificeerd willen zijn. Inmiddels is het medio 2006 en zit ongeveer 90 procent van de GGZ-instellingen, groepsgewijs, in trajecten richting HKZ-certificatie. In dit artikel wordt beschreven op welke manier hiernaar toe is gewerkt.

Het Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen (NIAZ) heeft medio 2007 het initiatief genomen voor een grondige herziening van zijn normenkader. In dit artikel wordt uiteengezet wat hiervoor de belangrijkste overwegingen zijn geweest en welke uitgangspunten bij dit herontwerp zijn gehanteerd. Vervolgens wordt een beeld geschetst van de opzet die de nieuwe Kwaliteitsnorm Zorginstelling gaat krijgen. Ter illustratie hiervan worden vooruitlopend op de inhoudelijke vaststelling van het…

Het aantal zorginstellingen dat deelneemt aan het NIAZ-accreditatieprogramma groeit gestaag. Inmiddels heeft een groot aantal zorginstellingen een NIAZ-accreditatie behaald, in november vond de eerste audit in Vlaanderen plaats, en voor 2008 staat een audit gepland in het ziekenhuis van Aruba.

Op 14 juni 2007 vond de slotconferentie plaats van het Doorbraakproject Radiologie. Negen ziekenhuizen presenteerden daar het resultaat van hun inspanningen om de toegangstijden en doorlooptijden voor radiologisch onderzoek, inclusief de service aan de patiënt, te verbeteren. Hoe kan de toenemende en steeds complexere vraag naar radiologisch onderzoek tegemoet worden getreden? Gedurende een jaar bogen negen teams zich over dit vraagstuk. Het leren spelen van het spel van de vraag naar radiologi…

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat cliënten de best mogelijke zorg krijgen? De komende drie jaar bundelt het programma Zorg voor Beter hiervoor de kennis en expertise en kunnen instellingen deelnemen aan verbetertrajecten. Het doel van het programma is een wezenlijke bijdrage te leveren aan de kwaliteit en veiligheid van de zorg. De verbeterprogramma’s richten zich op een aantal veel voorkomende knelpunten die een grote impact hebben op het welbevinden en de gezondheid van patiënten en cliënten in…

Type het woord zorginnovatie, -vernieuwing of -verbetering in en je krijgt een stormvloed aan hits in welke zoekmachine dan ook. Allerhande personen en vooral instellingen die ermee koketteren, een graantje van het buzzwoord meepikken en natuurlijk ook degenen die er daadwerkelijk professioneel of anderszins mee bezig zijn. Zij onderscheiden zich in het hoe: hoe ze erover spreken en schrijven en hoe ze vol vuur bezig zijn, hoe ze hun ideeën toetsen aan wat er al op dat gebied is ontwikkeld, hoe…

Patiëntveiligheid is een actueel onderwerp dat sinds kort op geen enkele agenda ontbreekt. Binnen ZonMw kreeg het thema patiëntveiligheid al in diverse programma’s aandacht, zoals de landelijke actieprogramma’s Sneller Beter 3 en Zorg voor Beter en het programma Doelmatigheidsonderzoek. Sinds begin dit jaar heeft het onderwerp patiëntveiligheid naast bovengenoemde initiatieven een ‘eigen plek’ binnen ZonMw, in een programma Patiëntveiligheid.

De afdeling Cardiologie en Cardio-thoracale Chirurgie (CCTC ) van het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein heeft op 1 januari 2008 de functie van veiligheidscoördinator geïntroduceerd in een pilot van drie maanden. De invoering van de veiligheidscoördinator had tot doel de patiëntveiligheid op de afdeling te vergroten. De coördinator voerde onder andere controles uit en sprak teamleden direct aan op (onveilig) handelen. De evaluatie van de pilot toont aan dat een veiligheidscoördinator op een …

Patiëntveiligheid is gelukkig geen hype meer. Het onderwerp is geland – artsen en verpleegkundigen zijn er enthousiast mee aan de slag, maar stimulans en borging blijven nodig. En de raad van bestuur moet het belang van patiëntveiligheid uitdragen en ondersteunen. Renee Bering sprak met Harry Molendijk, kinderarts-neonatoloog bij de Isala klinieken, Annelies van Bon, manager Centrum Patiëntveiligheid Isala, en Hein Muller, internist en kwaliteitsfunctionaris van de Tergooiziekenhuizen.

De wereld rondom de kwaliteitsfunctionaris is in beweging. Stilstaan is er niet bij, proactief optreden is van belang. Maar welke kant gaat het op? En heeft de kwaliteitsfunctionaris van nu de juiste competenties om de toekomstige kwaliteitsvraagstukken tegemoet te treden? Zo nee, wat moet hij doen om aan te sluiten? Het is niet eenvoudig hierop een eenduidig antwoord te formuleren. Het is kortom hoog tijd voor een bezinning op de positie van de kwaliteitsfunctionaris.

Het Franciscus Ziekenhuis in Roosendaal (FZR) ziet het beoordelen van de organisatie met behulp van de door de Inspectie opgestelde prestatie-indicatoren als een van de instrumenten om kwaliteit die aandacht te geven die het verdient.

Het aantal ouderen in Nederland neemt de komende jaren fors toe. Daardoor stijgt ook het aantal mensen met dementie: van bjina 200.000 mensen nu tot een verdubbeling in de komende decennia. Tegelijkertijd verwacht men een daling van het aantal formele en informele verzorgers per persoon. Het Landelijk Dementie Programma (LDP) ondersteunt regionale partijen om meer en betere hulp te bieden die aansluit bij vragen van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Het LDP kenmerkt zich onder andere do…

In de regio Gouda ondersteunt het Transmuraal Netwerk Midden-Holland al tien jaar de ontwikkeling van zorgketens. In die jaren is veel ervaring opgedaan met het ontwikkelen van transmurale richtlijnen als onderdeel van de ketenafspraken. In dit artikel gaan we in op de ontwikkeling van dergelijke richtlijnen, waarbij we de Transmurale Richtlijn Depressie Midden-Holland als voorbeeld nemen.